do ministra zdrowia
w sprawie przeciwdziałaniu nadwadze i otyłości poprzez zmiany w polityce podatkowej i regulacyjnej wobec napojów słodzonych
Zgłaszający: Dominika Chorosińska
Data wpływu: 12-08-2025
Polska stoi w obliczu rosnącego problemu nadmiernego spożycia cukru, który jest jednym z głównych zagrożeń dla zdrowia publicznego. Raport Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) z 2022 roku podkreśla, że nadmierne spożycie cukru w napojach znacząco zwiększa ryzyko nadwagi u młodych ludzi. Według danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego - PZH z 2023 roku ponad 25% polskiej młodzieży boryka się z nadwagą lub otyłością. Najnowszy raport NIZP-PZH „Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania 2025” ujawnia, że ponad 60% dzieci sięga po napoje słodzone kilka razy w tygodniu, a 10% spożywa je codziennie. Te alarmujące statystyki wymagają pilnych działań.
WHO zaleca ograniczenie dziennego spożycia cukru do maksymalnie 25 g (ok. 6 łyżeczek), aby przeciwdziałać negatywnym skutkom zdrowotnym. Te międzynarodowe standardy są kluczowe dla wyznaczania kierunku działań w Polsce.
Wprowadzona w 2021 roku opłata cukrowa miała na celu ograniczenie konsumpcji napojów słodzonych i promowanie zdrowszych nawyków żywieniowych. Nie znamy jednak jej skuteczności, a polityka państwa w tym zakresie pozostaje niekonsekwentna. Napoje z co najmniej 20-procentową zawartością soku, mimo wysokiej zawartości naturalnego cukru, korzystają z preferencyjnej stawki VAT, co jest sprzeczne z celami zdrowotnymi. Brak regulacji zrównania limitów cukru w napojach przygotowywanych na miejscu z napojami gotowymi dostępnymi w szkołach, w ramach tzw. rozporządzenia sklepikowego, dodatkowo pogłębia problem.
Cukier zarówno dodany, jak i naturalnie obecny w sokach, ma szkodliwy wpływ na zdrowie, przyczyniając się do nadwagi, cukrzycy typu 2, insulinooporności i próchnicy. Jednocześnie brak promocji wody mineralnej jako najzdrowszej alternatywy dla napojów słodzonych jest niepokojący. Woda, rekomendowana przez ekspertów jako podstawowy napój, nie korzysta z preferencji podatkowych takich jak 5% VAT, które przysługują napojom z sokiem. Taka polityka faworyzuje napoje zawierające cukier, zamiast wspierać najzdrowszy wybór. W odpowiedzi na ten problem Ministerstwo Zdrowia powinno rozważyć kompleksowe działania obejmujące politykę fiskalną, regulacje dotyczące zawartości cukru w produktach spożywczych oraz wsparcie dla zdrowszych alternatyw takich jak woda mineralna.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi monitoring wpływu opłaty cukrowej na konsumpcję słodzonych napojów? Jeśli tak, jakie są wyniki tego monitoringu?
2. Jakie kroki ministerstwo planuje podjąć, aby ocenić skuteczność opłaty w zmniejszaniu spożycia cukru?
3. Jakie kroki Ministerstwo Zdrowia planuje podjąć, aby zwiększyć skuteczność opłaty cukrowej?
4. Czy ministerstwo zamierza zweryfikować politykę podatkową wobec napojów z 20% soku pod kątem ich wpływu na zdrowie publiczne?
5. Czy istnieje plan promocji wody mineralnej jako preferowanego napoju poprzez obniżenie jej opodatkowania?
6. Jakie działania ministerstwo rozważa w celu ograniczenia zawartości cukru w produktach spożywczych dostępnych na rynku?
7. Czy planowana jest aktualizacja regulacji dotyczących żywienia w szkołach, aby skuteczniej chronić dzieci przed nadmiarem cukru?
Z poważaniem
Dominika Chorosińska