do ministra nauki i szkolnictwa wyższego, ministra spraw zagranicznych
w sprawie zmian w katalogu dokumentów potwierdzających znajomość języka polskiego przy rekrutacji na studia
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 14-08-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w dniu 1 sierpnia 2025 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie rodzajów dokumentów poświadczających znajomość języka, w którym odbywa się kształcenie na studiach (Dz. U. poz. 1045). Nowe przepisy określają zamknięty katalog dokumentów potwierdzających znajomość języka polskiego na poziomie biegłości co najmniej B2 dla cudzoziemców ubiegających się o przyjęcie na studia prowadzone w języku polskim.
Z informacji otrzymywanych od uczelni wyższych oraz kandydatów wynika, że w nowym katalogu dokumentów nie znalazła się już matura z języka polskiego, jako podstawa do potwierdzenia znajomości języka. Oznacza to, że nawet osoby, które ukończyły szkołę średnią w Polsce i zdały egzamin maturalny z języka polskiego, muszą obecnie dostarczyć dodatkowy dokument – taki jak państwowy certyfikat językowy, certyfikat TELC/ECL czy dyplom ukończenia innych studiów w języku polskim. Cudzoziemcy, którzy ukończyli studia I stopnia w Polsce i w tym roku rekrutowali się na studia II stopnia lub ponownie na studia I stopnia, zostali tą decyzją zaskoczeni. Z dnia na dzień zmuszeni są do występowania do uczelni o wydanie certyfikatu potwierdzającego znajomość języka polskiego, co wywołało poważne trudności organizacyjne i chaos administracyjny. W praktyce procedura ta jest zbędna – kandydaci ci ukończyli już studia prowadzone w języku polskim, tym samym wykazali odpowiedni poziom kompetencji językowych.
Zwracam uwagę na fakt, że zmiany te zostały wprowadzone w szczytowym momencie procesu rekrutacyjnego, na początku lipca, a weszły w życie niewiele później. Wielu kandydatów, opierając się na dotychczasowych zasadach, planowało udział w rekrutacji w przekonaniu, że matura z języka polskiego będzie wystarczającym dokumentem potwierdzającym znajomość języka. Obecnie znajdują się oni w sytuacji, w której nie mają realnej możliwości zdobycia dodatkowego certyfikatu w wymaganym czasie, gdyż egzaminy państwowe czy międzynarodowe odbywają się w ograniczonych terminach, a oczekiwanie na wyniki trwa tygodniami.
Ponadto zgodnie z art. 11a ust. 4 oraz ust. 7 pkt 3 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. 1999 nr 90 poz. 999), osoby posiadające świadectwo ukończenia szkoły średniej wydane za granicą uzyskują formalnie poziom znajomości języka polskiego B1. Niestety, wiele polskich uczelni wymaga poziomu B2, co sprawia, że kandydaci, którzy całą edukację odbyli w języku polskim poza granicami kraju – nierzadko w polskich szkołach lub programach edukacyjnych – są zmuszeni do zdawania dodatkowych certyfikatów językowych. Sytuacja ta szczególnie dotyka społeczności polonijne i polskich autochtonów zamieszkałych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, czego wyrazem są listy otwarte skierowane do władz.
W praktyce oznacza to, że kandydaci, którzy nie zdążą dostarczyć wymaganego dokumentu, będą zmuszeni do odłożenia rozpoczęcia studiów o cały rok akademicki i oczekiwania na kolejne okienko rekrutacyjne. Takie opóźnienie niesie poważne konsekwencje: przerwanie ciągłości edukacji, konieczność poszukiwania pracy tymczasowej lub innej formy zajęcia na rok, ryzyko utraty motywacji do dalszej nauki oraz dodatkowe koszty utrzymania w Polsce w okresie bez statusu studenta.
Dodatkowym problemem jest fakt, że uczelnie wyższe – w świetle nowego rozporządzenia – nie mają możliwości samodzielnego przeprowadzania wewnętrznych egzaminów z języka polskiego w celu weryfikacji kompetencji kandydatów. Ogranicza to elastyczność procesu rekrutacyjnego oraz pozbawia uczelnie narzędzi do indywidualnego podejścia do sytuacji wyjątkowych.
W związku z powyższym proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:
[Do MNiSW] Jakie było uzasadnienie wykreślenia z katalogu dokumentów matury z języka polskiego, jako dowodu znajomości języka?
[Do MNiSW i MSZ] Czy ministerstwo planuje wprowadzenie okresu przejściowego lub rozwiązań łagodzących skutki tej zmiany dla kandydatów w tegorocznej rekrutacji?
[Do MNiSW] Czy rozważane jest umożliwienie uczelniom przeprowadzania wewnętrznych egzaminów z języka polskiego w sytuacjach, gdy kandydat nie posiada wymaganego dokumentu z listy?
[Do MNiSW i MSZ] Czy rozważane są jakieś kroki skierowane do środowisk polskich zamieszkałych poza granicami kraju? W szczególności do uczniów i absolwentów szkół i klas z polskim językiem nauczania, tudzież przystępujących do egzaminu z języka polskiego w ramach egzaminu kończącego szkołę średnią.
[Do MNiSW] W związku z przytoczoną w artykule TVP Wilno wypowiedzią ministra Szeptyckiego, iż skierował do rektorów pismo z rekomendacją, aby przy rekrutacji osób polskiego pochodzenia – obywateli UE, w szczególności Polaków z Litwy, Łotwy i Francji – uczelnie nie wymagały dodatkowego potwierdzania znajomości języka polskiego od kandydatów, którzy na świadectwach maturalnych uzyskali ocenę z języka polskiego, zwracam się z pytaniem: ile i które uczelnie wprowadziły wskazane rozwiązanie oraz od kiedy obowiązuje ono w procedurach rekrutacyjnych? Ponadto czy zostały podjęte kroki na rzecz Polaków nieposiadających obywatelstwa Unii Europejskiej?
[Do MNiSW i MSZ] Czy w przyszłości podobne zmiany w zasadach rekrutacji będą ogłaszane z większym wyprzedzeniem, aby uniknąć destabilizacji procesu naboru?
[Do MNiSW] W jaki sposób zmiany wprowadzone rozporządzeniem były konsultowane z środowiskiem akademickim w szczególności z Parlamentem Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, Krajową Reprezentacją Doktorantów i Radą Główną Nauki i Szkolnictwa Wyższego?
[Do MSZ] W jaki sposób zmiany te w odniesieniu do wspomnianej ustawy wizowej były konsultowane z środowiskiem akademickim w szczególności z Parlamentem Studentów Rzeczypospolitej Polskiej, Krajową Reprezentacją Doktorantów i Radą Główną Nauki i Szkolnictwa Wyższego?
[Do MSZ] Czy wspomniana ustawa wizowa była konsultowana z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego?
Z poważaniem
Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP