w sprawie łączenia służby w Państwowej Straży Pożarnej ze sprawowaniem mandatu w jednostce samorządu terytorialnego
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz
Warszawa, 24-09-2025
Szanowny Panie Marszałku,
na wstępie należy wskazać, że przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej[1] (dalej: ustawa o PSP) nie regulują kwestii łączenia służby w Państwowej Straży Pożarnej (PSP) ze sprawowaniem mandatu w jednostce samorządu terytorialnego. Artykuł 71g ust. 1 ustawy o PSP stanowi jedynie o możliwości udzielenia strażakowi PSP urlopu bezpłatnego na jego pisemny wniosek. Wskazany rodzaj urlopu może więc zostać udzielony strażakowi, również na czas pełnienia funkcji w jednostce samorządu terytorialnego, przez Komendanta Głównego PSP (w wymiarze powyżej 1 roku) lub przez kierownika jednostki organizacyjnej PSP (w wymiarze do 1 roku). Udzielenie przedmiotowego urlopu jest uwarunkowane spełnieniem dwóch przesłanek – przede wszystkim udzielony urlop bezpłatny nie może zakłócać toku służby, a ponadto jest on, co do zasady, uzależniony od decyzji przełożonego danego strażaka.[2]
Podczas przebywania na urlopie bezpłatnym strażak PSP pozostaje w służbie, ale jest zwolniony z obowiązku wykonywania zadań służbowych, zaś PSP nie realizuje wypłaty jego świadczeń. Należy zaznaczyć, że podczas urlopu bezpłatnego stosunek służby nie ustaje, ale ulega zawieszeniu. W opinii Komendy Głównej PSP z art. 71g ustawy o PSP można wywieść, że strażak w okresie urlopu bezpłatnego pozostaje w stosunku służbowym, jednakże okres tego urlopu nie jest wliczany do okresu służby.
Biorąc pod uwagę powyższe, zasadne wydaje się stwierdzenie, że w PSP obowiązują analogiczne regulacje prawne, jak w przypadku Policji, bowiem funkcjonariusz korzystając z urlopu bezpłatnego na czas pełnienia funkcji w jednostce samorządu terytorialnego, po zakończeniu tej funkcji nadal może pełnić służbę bez konieczności przechodzenia ponownego naboru. Uwzględniając powyższe, można wywieść wniosek, że przepisy ustawy o PSP nie obligują do zwolnienia strażaka ze służby na czas pełnienia mandatu w jednostce samorządu terytorialnego. Takie zwolnienie może nastąpić jedynie na wniosek strażaka złożony w trybie art. 43 ust. 2 pkt. 5 ustawy o PSP.
Jednocześnie należy zauważyć, że zgodnie z art. 27 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym[3], funkcji wójta, burmistrza, prezydenta miasta oraz ich zastępców nie można łączyć z zatrudnieniem w administracji rządowej. Należy przyjąć, że zatrudnienie w administracji rządowej dotyczy wszystkich szczebli administracji, zarówno naczelnych, jak i terenowych organów administracji zespolonej i niezespolonej. Niewątpliwie pojęcie administracji rządowej obejmuje PSP, natomiast przez zatrudnienie należy rozumieć każdą formę nawiązania stosunku pracy, czy to na podstawie umowy o pracę czy też – jak w omawianym przypadku – stosunku służbowego. Prawne wyeliminowanie możliwości kolizyjnego zatrudnienia osób wybranych na wójta, burmistrza, prezydenta miasta lub ich zastępców przed objęciem danej funkcji, jak można domniemywać, ma przeciwdziałać sytuacjom, w których ww. osoby byłyby poddane naciskom ze strony administracji rządowej lub mogłyby faworyzować jej interesy ze szkodą dla reprezentowanej jednostki samorządu terytorialnego.
Pragnę poinformować, że w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) nie są prowadzone prace legislacyjne w obszarze wskazanym w wystąpieniu. Należy jednocześnie zauważyć, że do MSWiA nie były dotychczas zgłaszane problemy dotyczące łączenia służby w PSP z pełnieniem funkcji w organie wykonawczym jednostki samorządu terytorialnego.
Z poważaniem
z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 1443, z późn. zm.
[2] § 2 ust. 1 i § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 stycznia 2006 r. w sprawie warunków i trybu udzielania urlopów strażakom Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2025 r. poz. 128).
[3] Dz. U. z 2025 r. poz. 1153