do prezesa Rady Ministrów
w sprawie zaniechania projektów upamiętniających polskich prezydentów na uchodźstwie oraz innych zasłużonych Polaków spoczywających poza granicami kraju
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Jan Kanthak
Data wpływu: 25-08-2025
Z ogromnym niepokojem obserwuję działania obecnego rządu, które prowadzą do wygaszania inicjatyw związanych z upamiętnieniem najwyższych urzędników Rzeczypospolitej Polskiej, a także innych zasłużonych postaci życia publicznego i wojskowego, których szczątki spoczywają poza granicami kraju.
Jeszcze do niedawna, za czasów rządów Zjednoczonej Prawicy, prowadzone były systematyczne działania mające na celu przywrócenie pamięci o polskich prezydentach na uchodźstwie i wybitnych postaciach emigracyjnych poprzez sprowadzenie ich szczątków do Ojczyzny. Do Polski trafili m.in. prezydenci Władysław Raczkiewicz, August Zaleski, Stanisław Ostrowski oraz tak zasłużone postacie jak Mieczysław Jałowiecki, gen. Stanisław Kopański, prof. Aleksander Brückner czy Stefan Szolc-Rogoziński. Celem tych działań było oddanie historycznej sprawiedliwości oraz pielęgnacja polskiej tożsamości narodowej.
Obecnie, według ustaleń dziennika „Rzeczpospolita”, projekty te zostały przez rząd Donalda Tuska porzucone lub wygaszone. Instytut De Republica, który odpowiadał m.in. za tworzenie „Słownika biograficznego premierów i ministrów RP na uchodźstwie”, został zlikwidowany, a drugi tom wydawnictwa – gotowy do druku – do dziś nie ujrzał światła dziennego, pomimo zabiegów redakcji i gotowości jednej z uczelni do jego publikacji.
Zaniechano również prowadzenia portalu polskierządy.gov.pl, na którym znajdowały się dane biograficzne wszystkich szefów rządów i ministrów od 1918 roku. Strona została zamknięta z powodu – jak wskazano – „zbyt małej liczby wejść”, co trudno uznać za racjonalny argument, biorąc pod uwagę znaczenie edukacyjne i historyczne projektu.
Na tym tle poważne zastrzeżenia budzi również rezygnacja Kancelarii Prezesa Rady Ministrów ze współpracy z Fundacją „Pomoc Polakom na Wschodzie”, która prowadziła repatriacje szczątków wybitnych Polaków, zajmowała się odnawianiem ich grobów i pozyskiwaniem środków na realizację tych zadań.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy Kancelaria Prezesa Rady Ministrów zamierza kontynuować projekty związane ze sprowadzaniem do Polski szczątków wybitnych Polaków, w tym polskich prezydentów i ministrów rządów RP na uchodźstwie?
Jaki jest aktualny status drugiego tomu „Słownika biograficznego premierów i ministrów RP na uchodźstwie”? Czy rząd zamierza go wydać?
Dlaczego zdecydowano się na zamknięcie portalu polskierządy.gov.pl? Czy planowane jest jego ponowne uruchomienie?
Czy KPRM przewiduje finansowanie projektów związanych z odnową grobów i sprowadzaniem szczątków zasłużonych Polaków z zagranicy?
Dlaczego nie została przedłużona współpraca z Fundacją „Pomoc Polakom na Wschodzie” w zakresie prowadzenia ekshumacji i repatriacji?
Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwo Spraw Zagranicznych bądź IPN planują przejąć te zadania?
Czy rząd zamierza kontynuować prace nad identyfikacją i upamiętnieniem zasłużonych postaci emigracyjnych, których groby za granicą są w stanie zniszczenia lub zapomnienia?
Działania obecnego rządu sprawiają wrażenie celowego zaniechania pielęgnowania pamięci historycznej o legalnych władzach RP w czasie okupacji oraz wybitnych postaciach emigracyjnych, które przez dziesięciolecia były symbolem niepodległościowej ciągłości państwa polskiego. Taka postawa nie tylko uderza w naszą tożsamość narodową, ale także przynosi hańbę współczesnemu państwu polskiemu.