Odpowiedź na interpelację nr 12054

w sprawie zwiększenia środków finansowych dla woj. podlaskiego w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz

Warszawa, 18-09-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 12054 Pana Posła Jacka Niedźwiedzkiego w sprawie zwiększenia środków finansowych dla województwa podlaskiego w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej, uprzejmie przedstawiam co następuje.

Rada Ministrów 27 maja 2025 r. przyjęła uchwałę nr 72 w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026^[1], (dalej: „Program”), w którym po raz pierwszy przeznaczono tak znaczące środki na ochronę ludności i obronę cywilną.

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej^[2], finansowanie realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej określa Program. Sposób podziału środków finansowych w ramach Programu zarówno na poziomie wojewódzkim, jak i centralnym został określony w rozdziale 6. Przyjęte w tym zakresie zasady zostały uzgodnione m.in. z Ministerstwem Obrony Narodowej (MON), Przewodniczącym Komitetu do spraw Pożytku Publicznego oraz Komisją Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego.

Kryterium wyjściowym podziału środków w ramach Programu było założenie, że:

80-90% środków zostanie przeznaczonych dla województw, w tym 90% z tej kwoty na zadania realizowane przez samorządy,
10-20% środków zostanie przeznaczonych na zadania ponadlokalne, inwestycje pilotażowe oraz strategiczne (centralne).

Środki przyporządkowane dla województw zostały podzielone według następujących kryteriów:

ogólnej liczby mieszkańców w województwach;
wskaźnika urbanizacji (liczby mieszkańców miast do ogólnej liczby mieszkańców);
wskaźnika zwiększonego bezpieczeństwa na wschodniej granicy Polski w ramach Narodowego Programu Odstraszania i Obrony „Tarcza Wschód”^[3] (dalej: Program „Tarcza Wschód”) dla województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, warmińsko-mazurskiego i części województwa mazowieckiego.

Należy wskazać, że miasto stołeczne Warszawa przy podziale środków było traktowane jak odrębne województwo, z uwzględnieniem wskaźników urbanizacji i ogólnej liczby mieszkańców.

Proces podziału środków na poszczególne województwa wyglądał następująco:

Dla każdego z województw wprowadzono, pozyskane z Głównego Urzędu Statystycznego, dane statystyczne o liczbie ludności i gęstości zaludnienia.
Wprowadzono dane statystyczne o liczbie mieszkańców województwa, także z podziałem na liczbę mieszkańców miast i wsi.
Podzielono wstępnie środki na pulę wojewódzką (83%) i pulę centralną (17%).
Dla puli wojewódzkiej, z uwagi na wyższą gęstość zaludnienia na terenach miejskich, a także wymóg określony w art. 90 ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej dotyczący pojemności obiektów zbiorowej ochrony z podziałem na miasta i wsie, wprowadzono odpowiednio wagi 0,65 i 0,35.
Po wyliczeniu kwot przypadających na poszczególne województwa, dodano wskaźnik zwiększenie puli środków na realizację zadań w ramach Programu „Tarcza Wschód” (dla województw: lubelskiego, podlaskiego, warmińsko-mazurskiego, podkarpackiego i części województwa mazowieckiego).
Następnie z puli centralnej dokonano dalszego wzmocnienia puli wojewódzkiej w ramach realizacji zadania Host Nation Support (NATO).
Otrzymano ostateczny podział na pulę wojewódzką (ponad 90%) i centralną (niecałe 10%).

Powyższy podział środków został uzgodniony z MON, a informację o wysokości limitów w poszczególnych obszarach przekazano wojewodom.

Odnośnie do zwiększenia wsparcia dla województwa podlaskiego, biorąc pod uwagę jego szczególne położenie i potrzeby, pragnę wskazać, że MSWiA uwzględniło ryzyko związane z sytuacją geopolityczną podczas opracowywania algorytmu podziału środków pomiędzy województwa. W związku z powyższym województwa: lubelskie, podlaskie, warmińsko-mazurskie i podkarpackie, otrzymały o 20% więcej środków w stosunku do pierwotnych wyliczeń limitów na województwo określonych zgodnie z podstawowymi kryteriami.

Należy wskazać, że środki z Programu, nie stanowią jedynego wsparcie, jakie poszczególne województwa otrzymują od Rządu RP na realizację zadań powiązanych z ochroną ludności i obroną cywilną.

Od dnia przejęcia przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) nadzoru nad Rządową Agencją Rezerw Strategicznych, tj. od 1 lipca 2024 r. do 10 września 2025 r., Minister SWiA w drodze decyzji wydawanych na podstawie art. 19 ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o rezerwach strategicznych^[4], udostępnił podmiotom z województwa podlaskiego rezerwy strategiczne obejmujące asortyment medyczny (łóżka szpitalne, sprzęt medyczny, leki), a także asortyment techniczny (kontenery, agregaty, maszty oświetleniowe) o łącznej wartości 43,5 mln zł. Beneficjentami ww. pomocy były szpitale, Podlaski Oddział Straży Granicznej i jednostki podległe MON.

Dodatkowo należy podkreślić, że w budżecie Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej na 2025 r. zaplanowano zwiększone środki w łącznej wysokości 389,5 mln zł^[5].

Jednocześnie informuję, że obecnie Ministerstwo SWiA, w zakresie budowy systemu ochrony ludności, nie planuje prac nad innymi programami czy tworzenia funduszy celowych dedykowanych wyłącznie regionom granicznym.

Z poważaniem

z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] M. P. poz. 541.

^[2] Dz. U. poz. 1907.

^[3] Przyjęty uchwałą Rady Ministrów nr 58 z dnia 10 czerwca 2024 r.

^[4] Dz. U. z 2024 r. poz. 1598, z późn. zm.

^[5] Kwota sumaryczna, tj. z wydatkami płacowymi.