w sprawie wstrzymania dotacji na inwestycje dla niektórych uczelni wyższych
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego Marek Gzik
Warszawa, 28-02-2024
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posła na Sejm RP pana Bartłomieja Wróblewskiego w sprawie wstrzymania środków na inwestycje dla niektórych uczelni wyższych.
Szanowny Panie Pośle,
uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.
Ad 1.-2.
Politechnika Poznańska (dalej: Politechnika) w 2023 r. dwukrotnie zwracała się do Prezesa Rady Ministrów o dofinansowanie inwestycji pod nazwą „Centrum Nowych Technologii i Innowacji”. W wystąpieniu z 4 września 2023 r. Politechnika zawnioskowała o skarbowe papiery wartościowe o nominalnej wartości 120 mln zł z przeznaczeniem na budowę „Centrum Nowych Technologii i Innowacji”. Łączny koszt inwestycji został oszacowany na kwotę 220 mln zł, z czego 100 mln zł uczelnia zadeklarowała jako wkład własny. Powyższe środki, w formie skarbowych papierów wartościowych o nominalnej wartości 120 mln zł, zostały uczelni przyznane z planowanym wykorzystaniem w latach 2025-2027.
Pismem z 6 listopada 2023 r. Politechnika wystąpiła do Prezesa Rady Ministrów o przyznanie skarbowych papierów wartościowych na projekt o tożsamej nazwie tj. „Centrum Nowych Technologii i Innowacji”. Z uwagi na identyczny zakres przedmiotowy wniosku, Kancelaria Prezesa Rady Ministrów zwróciła się do Politechniki o złożenie dodatkowych wyjaśnień. W odpowiedzi z 1 grudnia 2023 r. uzyskano informację, że koszt projektu wyniesie nie 220 mln zł, a 420 mln zł (wzrost łącznego kosztu inwestycji o 200 mln zł,) a z wnioskowanych 200 mln zł – 120 mln będzie stanowić koszty budowy obiektu, natomiast 80 mln zł podmiot zamierza przeznaczyć na zakup specjalistycznego wyposażenia. Wydatkowanie środków miałoby następować w latach 2025-2028.
Mając na uwadze tak znaczący wzrost szacowanych kosztów realizacji projektu w ciągu niespełna 2,5 m-ca, a także wynikającą z ustawy o finansach publicznych zasadę gospodarności oraz uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, zasadnym wydaje się uzyskanie pierwszych efektów rzeczowych inwestycji w ramach przyznanych już 120 mln zł a dopiero później rozważanie ewentualnego dalszego wsparcia podmiotu.
W związku z tym, a także z uwagi na zakładany okres wydatkowania już przyznanych środków (2025-2027), wyznaczenie horyzontu czasowego na ubieganie się o brakujące dofinansowanie byłoby obecnie przedwczesne.
Należy podkreślić, że finansowanie inwestycji szkolnictwa wyższego np. w drodze dotacji celowych, również odbywa się w transzach, a dodatkowo obwarowane jest rocznymi raportami pozwalającymi na ocenę postępu rzeczowo-finansowego przedsięwzięć finansowanych z budżetu państwa. W przypadku skarbowych papierów wartościowych przekazanych już de facto na własność uczelni nadzór nad prawidłowością wydatkowania środków, w tym także osiąganiem celów rzeczowych jest ograniczony. Stąd czasowe wstrzymanie finansowania celem zminimalizowania ryzyka uzasadnione jest dbałością o system finansów publicznych.
Należy przy tym zwrócić uwagę, że decyzja o wstrzymaniu dofinansowania została podjęta przez Prezesa Rady Ministrów a nie Ministra Nauki.
Ad 3.
Odnosząc się do kwestii wstrzymania finansowania dla 28 inwestycji, informuję, że rozstrzygnięcia o przyznaniu środków na ww. zapadały w ostatnich dniach listopada 2023 r., a więc ponad miesiąc po wyborach parlamentarnych i w ostatnich dniach urzędowania pana Przemysława Czarnka, byłego Ministra Edukacji i Nauki. Na tej podstawie zawarto 10 umów dotacyjnych (w okresie urzędowania Ministra Krzysztofa Szczuckiego). Skutkiem tych rozstrzygnięć miało być nie tylko wyczerpanie wszystkich środków na inwestycje na rok 2023, ale również na kilka lat następnych, pozbawiając w ten sposób następcom możliwości podejmowania jakichkolwiek istotnych decyzji w tym zakresie.
W tej sytuacji i wobec szeregu wątpliwości dotyczących procedury przyznawania środków budżetu państwa na finansowanie inwestycji, która miała miejsce w listopadzie i na początku grudnia 2023 r. Minister Nauki podjął decyzję, iż nie zamierza skorzystać z możliwości zawarcia pozostałych 18 umów, a w przypadku 10 umów już zawartych, nie zamierza skorzystać z możliwości zawierania aneksów przewidujących finansowanie w kolejnych latach.
W obu przypadkach możliwa jest ponowna ocena wniosków, przy czym kryteria ich oceny będą takie same, jak dla wszystkich innych wniosków złożonych przez uczelnie nadzorowane przez Ministra Nauki. Wyniki tej oceny będą podstawą do ewentualnego ponownego przyznania środków lub innego rozstrzygnięcia w sprawie.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Nauki
Marek Gzik
Sekretarz Stanu