Interpelacja nr 12064

do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej

w sprawie obietnicy odebrania 800+ ukraińskim uchodźcom złożonej przez polityków PO oraz postulatu PSL, aby odbierać to świadczenie również polskim dzieciom, których rodzic nie pracuje

Zgłaszający: Jarosław Sachajko

Data wpływu: 02-09-2025

Szanowny Panie Premierze,

zgodnie z zasadą odpowiedzialności państwa, polska pomoc socjalna powinna być kierowana do polskich obywateli. To wobec nich Rzeczpospolita Polska ma obowiązek szczególnej troski, wsparcia i solidarności. Migranci ekonomiczni, którzy dobrowolnie przybywają do Polski w poszukiwaniu lepszych warunków życia, nie mogą być traktowani na równi z obywatelami naszego kraju, ani korzystać ze świadczeń socjalnych, które finansowane są ze środków publicznych, pochodzących z podatków polskich obywateli.

W zupełnie innej sytuacji znajdują się uchodźcy wojenni. Już po tragedii II wojny światowej społeczność międzynarodowa – także państwa komunistyczne, w tym Polska – podpisała Konwencję dotyczącą statusu uchodźców z dnia 28 lipca 1951 r. (Dz. U. 1991 nr 119 poz. 515) oraz uzupełniający ją Protokół nowojorski z 31 stycznia 1967 r. (Dz. U. 1991 nr 119 poz. 517). Z kolei Unia Europejska po wojnie w Jugosławii przyjęła dyrektywę Rady 2001/55/WE z dnia 20 lipca 2001 r., ustanawiającą minimalne standardy udzielania tymczasowej ochrony w przypadku masowego napływu uchodźców. Po rozpoczęciu wojny kinetycznej na Ukrainie dyrektywa ta została zastosowana i zaktualizowana poprzez Decyzję Wykonawczą Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r., która obliguje państwa członkowskie, w tym Polskę, do objęcia opieką osób uciekających przed wojną. Ten obowiązek wypełniamy, zapewniając wsparcie naszym sąsiadom z Ukrainy, którzy w zdecydowanej większości (68% - zgodnie z odpowiedzą ministra Macieja Duszczyka na moją interpelację nr 7798) podjęli pracę i starają się sami utrzymywać swoje rodziny, przyczyniając się jednocześnie do rozwoju polskiej gospodarki.

Problem pojawia się w dyskusji politycznej dotyczącej programu „Rodzina 800+”. Już w kampanii wyborczej 2023 roku w przestrzeni publicznej pojawiła się propozycja, aby świadczenie to przysługiwało wyłącznie rodzinom, w których przynajmniej jeden z rodziców pracuje. Jako pierwsi tę kwestię podnosili politycy PSL, już wówczas postulując ograniczanie świadczenia także wobec polskich dzieci.

17 stycznia 2025 r. Rafał Trzaskowski, kandydujący na prezydenta, postulował, aby świadczenie 800+ przysługiwało ukraińskim dzieciom, których matki pracują. Następnie deklarację tę poparł Pan Premier, a później włączył do swoich obietnic Pan Karol Nawrocki. Oddzielnym tematem jest niezrozumiała dyskryminacja wiceprzewodniczącego Platformy Obywatelskiej Rafała Trzaskowskiego ze względu na narodowość, skierowana precyzyjnie przeciwko Ukraińcom.

Zwracam uwagę Pana Premiera na następujące kwestie:

• Istnieje w Polsce grupa Ukrainek, matek samotnie wychowujących dwoje lub większej liczby dzieci, które nie mogą pozwolić sobie na pracę zarobkową z uwagi na brak środków na opłacenie żłobka, przedszkola czy opieki zastępczej.
• Niektóre Ukrainki nie mogą podjąć pracy zawodowej, gdyż sprawują codzienną opiekę nad dzieckiem z niepełnosprawnością.
• W niektórych przypadkach matka zajmuje się dodatkowo starszymi lub niepełnosprawnymi członkami rodziny, co w praktyce uniemożliwia podjęcie pracy.

Świadczenia socjalne powinny służyć polskim rodzinom i rzeczywistym uchodźcom wojennym, których przyjęcie jest zobowiązaniem prawnym Polski. Nie ma natomiast uzasadnienia, by utrzymywać w ramach systemu socjalnego migrantów ekonomicznych, którzy – jak pamiętamy – w dużej mierze przybyli do Europy po decyzji kanclerz Angeli Merkel z 2015 roku. Polska, jako państwo odpowiedzialne, powinna oddzielić te dwie kategorie i skoncentrować wsparcie na obywatelach oraz tych, którzy uciekają przed wojną i prześladowaniami.

W związku z powyższym kieruję do Pana Premiera następujące pytania:

1. Ilu polskich rodziców pobierających świadczenie 800+ w roku 2024 i 2025 nie pracowało i iloma dziećmi się opiekują? Jaki to jest miesięczny koszt dla budżetu?
2. Ilu ukraińskich rodziców pobierających świadczenie 800+ w roku 2024 i 2025 nie pracowało i iloma dziećmi się opiekują? Jaki to jest miesięczny koszt dla budżetu?
3. Ile polskich dzieci wychowuje samotny rodzic, który nie podejmuje pracy z powodu konieczności opieki nad dzieckiem/dziećmi? Jaki to jest miesięczny koszt dla budżetu?
4. Ile ukraińskich dzieci wychowuje samotna matka, lub matka której mąż walczy na froncie, a nie podejmuje pracy z powodu konieczności opieki nad dzieckiem/dziećmi? Jaki to jest miesięczny koszt dla budżetu?
5. Ilu polskich rodziców rezygnuje z pracy zawodowej, aby sprawować opiekę nad dzieckiem/dziećmi niepełnosprawnymi? Jaki to jest miesięczny koszt dla budżetu?
6. Ilu ukraińskich rodziców rezygnuje z pracy zawodowej, aby sprawować opiekę nad dzieckiem/dziećmi niepełnosprawnymi? Jaki to jest miesięczny koszt dla budżetu?
7. Ilu polskich beneficjentów programu 800+ to rodzice, którzy dodatkowo zajmują się starszym lub niepełnosprawnym członkiem rodziny i z tego względu nie pracują?
8. Ilu ukraińskich beneficjentów programu 800+ to rodzice, którzy dodatkowo zajmują się starszym lub niepełnosprawnym członkiem rodziny i z tego względu nie pracują?
9. Jak rząd zamierza weryfikować kryterium pracy przy pobieraniu świadczenia 800+? Jakie instytucje będą odpowiedzialne za tę weryfikację i jaki będzie jej koszt administracyjny?
10. Czy rząd rozważa wprowadzenie szczególnych wyjątków od kryterium pracy dla Polaków i Ukraińców, obejmujących:
• samotne matki i ojców wychowujących dzieci,
• rodziców dzieci niepełnosprawnych,
• osoby opiekujące się innymi członkami rodziny wymagającymi stałej opieki?
11. Jakie rozwiązania proponuje rząd dla polskich samotnych rodziców z małych miejscowości, gdzie rynek pracy jest ograniczony, a dostęp do opieki nad dziećmi (żłobki, przedszkola) jest niewystarczający?
12. Ilu uchodźców wojennych z Ukrainy objętych jest programem 800+ i jaki odsetek z nich podjął pracę w Polsce?
13. Ilu cudzoziemców pobiera świadczenie 800+ mimo że nie są uchodźcami w rozumieniu prawa międzynarodowego, lecz migrantami ekonomicznymi?
14. Czy rząd planuje rozdzielenie statusu uchodźców wojennych, którzy zasługują na wsparcie w ramach zobowiązań międzynarodowych, od migrantów ekonomicznych, którzy powinni utrzymywać się z własnej pracy, a nie z polskiego systemu socjalnego?
15. Jakie działania rząd podejmuje, aby zapewnić, że środki publiczne przeznaczone na wsparcie polskich rodzin nie będą w konsumowane przez migrantów ekonomicznych, którzy nie wnoszą adekwatnego wkładu do systemu podatkowego?
16. Czy rząd analizuje skutki wprowadzenia kryterium pracy przy 800+ dla dzietności i demografii w Polsce?
17. Ile urodziło się w Polsce dzieci w roku 2023, 2024 i w pierwszych ośmiu miesiącach 2025 roku?
18. Czy Pan Premier popiera dyskryminację w stosunku do narodu Ukraińskiego wyrażoną przez wiceprzewodniczącego Platformy Obywatelskiej Rafała Trzaskowskiego? Kryterium wyłącznie dla Ukraińców byłoby sprzeczne z zasadą równości wobec prawa i narażałoby Polskę na zarzut dyskryminacji narodowościowej w świetle prawa UE.
19. Czy Pan Premier popiera postulat PSL odbierania świadczenia 800+ polskim dzieciom których rodzice nie pracują?
20. Jakie jest stanowisko Pan Premiera w stosunku do mojego postulatu odebrania świadczeń socjalnych migrantom ekonomicznym?
21. Czy Pan Premier popiera postulat odebrania wszelkiej pomocy socjalnej obywatelom Ukrainy będących w wieku poborowym?