w sprawie zapewnienia bezpieczeństwa działań i ochrony prawnej żołnierzom pełniącym służbę na granicy Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek
Warszawa, 18-09-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 12067 pana posła Jacka Osucha w sprawie zapewnienia bezpieczeństwa działań i ochrony prawnej żołnierzom pełniącym służbę na granicy Rzeczypospolitej Polskiej uprzejmie przedstawiam informacje w zakresie obecnie funkcjonujących rozwiązań dotyczących uprawnień oraz bezpieczeństwa funkcjonariuszy Straży Granicznej, a także Policji pełniących służbę na granicy z Białorusią.
Ustawą z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie niektórych ustaw w celu usprawnienia działań Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji oraz Straży Granicznej na wypadek zagrożenia bezpieczeństwa państwa[1] wprowadzono szereg rozwiązań dotyczących zasad użycia broni palnej lub wykorzystania środków przymusu bezpośredniego przez funkcjonariuszy i żołnierzy realizujących zadania w ochronie granicy państwowej.
Policja uzyskała uprawnienia do używania lub wykorzystania środków przymusu bezpośredniego w przypadku konieczności przeciwdziałania zamachowi na nienaruszalność granicy państwowej oraz do użycia broni palnej w przypadku konieczności odparcia bezpośredniego bezprawnego zamachu na nienaruszalność granicy państwowej.
Policja oraz Straż Graniczna uzyskały uprawnienia do używania lub wykorzystania środków przymusu bezpośredniego w postaci: wodnych środków obezwładniających lub środków pirotechnicznych w przypadku przeciwdziałania zamachowi na nienaruszalność granicy państwowej.
Wprowadzono również rozwiązania w celu zapewnienia funkcjonariuszom ochrony adekwatnej do zagrożeń występujących w trakcie realizacji czynności służbowych związanych o ochroną granicy państwowej, tj. wyłączenie bezprawności czynu związanego z użyciem środków przymusu bezpośredniego i broni palnej w przypadku dokonania bezpośredniego zamachu na dobra prawem chronione, w szczególności życie lub zdrowie funkcjonariusza albo innej osoby, jeżeli okoliczności wymagają natychmiastowego działania.
Przedmiotowa ustawa zmieniła również ustawę z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny[2] m.in. w zakresie prawa do użycia lub wykorzystania przez Siły Zbrojne środków przymusu bezpośredniego w przypadku konieczności przeciwdziałania zamachowi na nienaruszalność granicy państwowej.
Żołnierze realizujący zadania związane m.in. z ochroną granicy państwowej w ramach operacji wojskowych prowadzonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w czasie pokoju, z uwzględnieniem warunków stosowania środków przymusu bezpośredniego, warunków użycia broni i innego uzbrojenia wynikających z zasad określonych w wiążących Rzeczpospolitą Polską ratyfikowanych umowach międzynarodowych oraz międzynarodowym prawie zwyczajowym, mają prawo stosowania środków przymusu bezpośredniego, użycia broni i innego uzbrojenia w celu odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na nienaruszalność granicy państwowej przez osobę, która wymusza przekroczenie granicy państwowej (vide art. 11a ust. 1 pkt 6 lit. b). Przedmiotowe uprawnienia przysługują żołnierzom również w przypadku potrzeby zniszczenia lub unieruchomienia bezzałogowego statku powietrznego, pływającego lub lądowego lub przejęcia kontroli nad takim statkiem, który zagraża lub może zagrozić życiu lub zdrowiu żołnierzy lub innych osób lub też chronionym obiektom, urządzeniom lub obszarom (vide art. 11a ust. 1 pkt 7).
Jednocześnie uprzejmie informuję, że organem właściwym do udzielenia informacji w zakresie ewentualnie planowanych zmian przepisów prawa dotyczących Sił Zbrojnych RP pozostaje minister obrony narodowej, do którego skierowano również przedmiotową interpelację.
Z poważaniem
z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. 2024 poz. 1248.
[2] Dz. U. 2025 poz. 825 z późn. zm.