do ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie wniosków organizacyjnych i szkoleniowych dotyczących zasad użycia środków przymusu wobec uciekających niezidentyfikowanych osób w pasie przygranicznym, w kontekście ucieczki dwóch nielegalnych migrantów
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 02-09-2025
Kieruję interpelację w związku ze zdarzeniem w rejonie przejścia granicznego Buk–Blankensee (woj. zachodniopomorskie), zarejestrowanym 29 sierpnia br. przez fotopułapkę i potwierdzonym następnie w komunikatach służb oraz przekazach medialnych. Zatrzymano dwoje kurierów (56-letniego obywatela Polski oraz 54-letnią obywatelkę Białorusi), przewożących trzech cudzoziemców; podczas działań dwóch z nich zbiegło w kierunku Niemiec, a trzeci – obywatel Afganistanu – został zatrzymany. Na nagraniu widać również kulejącego funkcjonariusza Straży Granicznej, co budzi poważne pytania o okoliczności i ocenę ryzyka podjętej interwencji. Mimo powagi zdarzenia informacja dla opinii publicznej pojawiła się z opóźnieniem – dopiero po nagłośnieniu przeze mnie sprawy w mediach społecznościowych.
W związku z powyższym proszę o pełne i wyczerpujące odpowiedzi na pytania:
Jakie zarzuty (kwalifikacja prawna, wskazanie konkretnych artykułów ustaw) usłyszeli zatrzymani kurierzy – 56-letni Polak i 54-letnia Białorusinka – oraz kiedy zostały im one ogłoszone? Proszę o podanie prokuratury prowadzącej postępowanie i zastosowanych środków zapobiegawczych. Jeżeli zarzuty uległy zmianie – proszę o chronologię.
Jakiej narodowości byli trzej migranci przewożeni przez kurierów? Czy wszyscy posiadali dokumenty tożsamości? Proszę o potwierdzenie tożsamości zatrzymanego obywatela Afganistanu oraz danych dwóch pozostałych osób.
Skąd i jaką trasą przybyli do Polski (przez który odcinek granicy, kiedy i w jaki sposób)? Czy wobec tych osób wcześniej prowadzono postępowania administracyjne w Polsce lub innych państwach UE?
Czy dwóch migrantów, którzy zbiegli w kierunku Niemiec, zostało już ujętych? Jeśli tak – gdzie, kiedy, przez jakie służby i w jakim trybie przekazano informacje stronie polskiej? Na jakim etapie znajdują się czynności identyfikacyjne i procesowe wobec tych osób?
Jakie są ustalone powody ich ucieczki? Czy były to działania zaplanowane w ramach zorganizowanego przerzutu, obawa przed odpowiedzialnością karną, czy inne przesłanki? Czy uruchomiono procedury readmisyjne lub w ramach współpracy w strefie Schengen?
Dlaczego Straż Graniczna nie użyła broni palnej ani innych środków przymusu bezpośredniego wobec uciekających, którzy – jako osoby niezidentyfikowane – mogli stanowić zagrożenie? Proszę o:
a) wskazanie mających zastosowanie przepisów (ustawa o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej, ustawa o Straży Granicznej oraz akty wewnętrzne),
b) przedstawienie oceny ryzyka dokonanej przez dowódcę patrolu,
c) informację, czy rozważano strzały ostrzegawcze lub użycie dostępnych środków (np. paralizator, pies służbowy),
d) ocenę, czy zaniechanie użycia środków w zaistniałej sytuacji było zasadne.
Co dokładnie stało się funkcjonariuszowi widocznemu na nagraniu, który kuleje? Wideo: https://www.youtube.com/shorts/grVHVv3ppsU
a) Czy doznał urazu podczas interwencji lub pościgu (rodzaj urazu, udzielona pomoc, czas niezdolności do służby)?
b) Czy doszło do jakiejkolwiek agresji wobec funkcjonariuszy? Proszę o jednoznaczne potwierdzenie lub sprostowanie.
c) Dlaczego funkcjonariusz w takim stanie wykonywał czynności służbowe i podejmował interwencję? Czy był dopuszczony do służby decyzją lekarza i przełożonego?
Jaki był przebieg działań po ucieczce (czas reakcji, liczba i rodzaje sił użytych, obszar poszukiwań, współpraca z Policją i służbami niemieckimi, użyte środki techniczne: drony, noktowizja, psy, komunikaty ostrzegawcze dla ludności)?
Dlaczego MSWiA i Straż Graniczna nie poinformowały niezwłocznie opinii publicznej i mieszkańców aglomeracji szczecińskiej o ucieczce dwóch nieustalonych osób – potencjalnie stwarzających ryzyko dla bezpieczeństwa?
a) Kto i kiedy podjął decyzję o publikacji pierwszego komunikatu?
b) Czy rozważano alert lokalny/komunikat prewencyjny (np. kanały RCB, profile wojewódzkie SG/Policji)?
c) Z jakiego powodu informacja pojawiła się dopiero po nagłośnieniu sprawy w mediach społecznościowych?
Jakie są wyniki czynności procesowych wobec zatrzymanego obywatela Afganistanu (postępowanie karne/administracyjne, ewentualny wniosek o ochronę międzynarodową, zastosowane środki przymusu)? Proszę o podanie podstaw prawnych i dat podjętych decyzji. Czy jest obecnie na wolności? Jeśli tak, na jakiej podstawie?
Czy służby niemieckie ujęły osoby mogące mieć związek z tym zdarzeniem? Jeżeli tak:
a) czy Polska wystąpiła o przekazanie danych identyfikacyjnych (w tym odcisków linii papilarnych/DNA) tych osób?
b) czy zidentyfikowano szlak przerzutowy i powiązania kurierów z grupą przestępczą?
Jakie wnioski organizacyjne i szkoleniowe wyciągnięto po zdarzeniu – w szczególności dotyczące:
a) zabezpieczenia miejsca kontroli drogowej przy granicy,
b) zasad użycia środków przymusu wobec uciekających, niezidentyfikowanych osób w pasie przygranicznym,
c) komunikacji kryzysowej z obywatelami (standardy natychmiastowego informowania o zdarzeniach mogących rodzić ryzyko dla lokalnej społeczności)?
Uzasadnienie
Zdarzenie miało miejsce w bezpośrednim sąsiedztwie dużej aglomeracji i skutkowało ucieczką dwóch osób o nieustalonej tożsamości. Jednocześnie zatrzymano kurierów oraz jednego z przewożonych cudzoziemców. Opóźnione i niepełne informowanie opinii publicznej o sytuacji, która potencjalnie wpływa na bezpieczeństwo mieszkańców, budzi poważne wątpliwości co do standardów nadzoru i komunikacji ze strony resortu. Rząd Donalda Tuska deklaruje „opanowanie sytuacji migracyjnej“, tymczasem pod Szczecinem mamy do czynienia z realnym zagrożeniem i brakiem natychmiastowego alertu dla obywateli.
Proszę o odpowiedź na piśmie w ustawowym terminie oraz o przekazanie – w zakresie dopuszczalnym prawem – kopii: notatek urzędowych z interwencji, meldunków dyżurnych, informacji o ewentualnym użyciu środków przymusu, decyzji medycznych dotyczących stanu funkcjonariusza oraz korespondencji ze stroną niemiecką.