w sprawie wniosków organizacyjnych i szkoleniowych dotyczących zasad użycia środków przymusu wobec uciekających niezidentyfikowanych osób w pasie przygranicznym, w kontekście ucieczki dwóch nielegalnych migrantów
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek
Warszawa, 29-09-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 12077 Pana Posła Dariusza Mateckiego w sprawie wniosków organizacyjnych i szkoleniowych dotyczących zasad użycia środków przymusu wobec uciekających niezidentyfikowanych osób w pasie przygranicznym, w kontekście ucieczki dwóch nielegalnych migrantów, z uwzględnieniem stanowiska Komendy Głównej Straży Granicznej (SG), uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Odnosząc się do zdarzenia opisanego w interpelacji należy wskazać, że zatrzymanym kurierom postawiono zarzut organizowania cudzoziemcom przekroczenia wbrew przepisom granicy państwowej z Republiki Białorusi do Polski, a następnie z Rzeczypospolitej Polskiej (RP) do Republiki Federalnej Niemiec, tj. o czyn określony w art. 264 § 3 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny[1]. Sprawę prowadzi Prokuratura Rejonowa Szczecin-Zachód. Postanowieniem Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód wobec zatrzymanych zastosowano środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres dwóch miesięcy od dnia zatrzymania.
Wszyscy trzej przewożeni migranci byli narodowości afgańskiej. Dwóch z nich posiadało dokumenty tożsamości – jeden z zatrzymanych posiadał dowód osobisty, a drugi paszport, natomiast trzeci z zatrzymanych nie posiadał żadnych dokumentów.
Wskazani cudzoziemcy przekroczyli granicę do Polski z Białorusi na wysokości miejscowości Hajnówka 27 sierpnia 2025 r. Wcześniej nie prowadzono wobec nich czynności administracyjnych w RP.
Zatrzymanemu w Polsce obywatelowi Afganistanu przedstawiono zarzut usiłowania przekroczenia granicy wbrew przepisom prawa we współdziałaniu z innymi osobami – cudzoziemiec przyznał się do zarzucanego czynu i dobrowolnie poddał się karze zaproponowanej przez prokuratora w wymiarze 6 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na dwa lata. W dniu 30 sierpnia 2025 r. cudzoziemcowi wydano decyzję o zobowiązaniu do powrotu.
Natomiast dwóch pozostałych cudzoziemców służby niemieckie zatrzymały 30 sierpnia 2025 r. w rejonie miejscowości Löcknitz (około 11 km od linii granicy na zachód od Lubieszyna). Tego samego dnia zostali przekazani do Polski w trybie readmisji. Wskazanym dwóm obywatelom Afganistanu w dniu 1 września 2025 r. wydano decyzje o zobowiązaniu do powrotu.
Wszyscy trzej cudzoziemcy zostali umieszczeni w Strzeżonym Ośrodku dla Cudzoziemców w Kętrzynie. Wobec dwóch z trzech obywateli Afganistanu są prowadzone czynności identyfikacyjne, mające na celu uzyskanie paszportów.
Należy zaznaczyć, że w stosunku do wszystkich osób przekazywanych ustalany jest ich status prawno-pobytowy w Polsce, w tym przeprowadzane są czynności identyfikacyjne. W przypadkach, gdy przekazywani cudzoziemcy nie posiadają dokumentów pobierane są od nich dane biometryczne oraz wykonywane są zdjęcia twarzy oraz opis cech charakterystycznych.
Celem migrantów było przedostanie się do Republiki Federalnej Niemiec. Z uwagi na zawieszenie przez władze Białorusi umowy readmisyjnej z Unią Europejską, readmisja do tego kraju nie jest możliwa. W związku z powyższym wszczęto postępowania o zobowiązanie cudzoziemców do powrotu, celem przekazania ich do kraju pochodzenia.
Jednocześnie należy zauważyć, że okoliczności zdarzenia opisanego w niniejszej interpelacji nie uzasadniały użycia przez funkcjonariuszy SG broni palnej.
Natomiast uraz funkcjonariusza nie był wynikiem agresji osób, wobec których podejmowane były czynności. Należy podkreślić, że wszyscy funkcjonariusze rozpoczynający służbę muszą być w stanie fizycznym i psychicznym umożliwiającym pełnienie służby.
Informacja o zdarzeniu wskazanym w interpelacji została niezwłocznie przekazana do wszystkich polskich służb współdziałających oraz służb niemieckich. Jednocześnie należy zaznaczyć, że obowiązujące przepisy prawa nie wymagają publikowania informacji o prowadzeniu czynności służbowych przez funkcjonariuszy SG.
Zamieszczanie informacji w postaci alertów/ostrzeżeń przez organy ścigania (Policja, Prokuratura, SG) mogą dotyczyć osób i zdarzeń stwarzających realne zagrożenie dla innych (uzbrojeni i niebezpieczni sprawcy czynów przeciwko życiu i zdrowiu) lub poszukiwanych osób zaginionych (ofiary porwań, małoletni, osoby dotknięte amnezją).
Ponadto informuję, że wszelkie zdarzenia, mające wpływ na organizację i skuteczność wykonywania czynności służbowych oraz bezpieczeństwo funkcjonariuszy są przedmiotem bieżących analiz, przekładających się na stałe podnoszenie poziomu pełnienia służby, w szczególności poprzez udzielanie instruktażu do służby, podczas którego zwraca się szczególną uwagę na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa funkcjonariuszy.
Z poważaniem
z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2025 r. poz. 383