do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie właściwości miejscowej gmin i rejonizacji usług dla osób w kryzysie bezdomności
Zgłaszający: Marcelina Zawisza
Data wpływu: 09-09-2025
Szanowna Pani Ministro, Szanowny Panie Ministrze!
Eksperci i ekspertki zajmujący się problematyką wychodzenia z bezdomności od lat zabiegają o zmianę art. 101 ustawy o pomocy społecznej, którego ust. 2 stanowi, że w przypadku osoby w kryzysie bezdomności ubiegającej się o świadczenie, gminą właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Jest to zdaniem wielu ekspertów przepis niezgodny z Konstytucją RP.
Według najnowszych danych z Ogólnopolskiego badania liczby osób bezdomnych problem wymogu zameldowania może dotykać niemal połowy z ponad 31 tysięcy osób w kryzysie bezdomności. Aż 49 proc. z nich przebywało w gminie, w której nie miało aktualnego lub ostatniego meldunku na pobyt stały.
Stwarza to ogromny problem dla osób w kryzysie bezdomności, samorządów oraz organizacji pomocowych. Podczas prac zespołu przedstawiciele ministerstwa deklarowali, że trwają prace nad zmianą tego przepisu, jednak nadal do Sejmu RP nie wpłynął projekt, który regulowałby te kwestie.
Organizacje pomocowe wskazywały, że często osoba, której ostatnie zameldowanie nie jest w miejscu jej obecnego pobytu nie mają już żadnego kontaktu z gminą w której meldunek występował. Zmuszanie jej do powrotu do gminy ostatniego zameldowania w celu uzyskania świadczeń jest niezgodne z art. 52 Konstytucji RP zapewniającym wolność wyboru miejsca pobytu i zamieszkania na terytorium Polski oraz art. 75, który nakłada na władze publiczne obowiązek prowadzenia polityki sprzyjającej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególności obowiązek przeciwdziałania bezdomności.
W przeszłości pojawiły się dwie propozycje rozwiązania tego problemu. Propozycja przedstawiona przez Ogólnopolską Federację na rzecz Rozwiązywania Problemu Bezdomności czyli dodanie możliwości, aby na pisemny wniosek osoby w kryzysie bezdomności pomoc była udzielana w miejscu pobytu, oraz propozycja rzecznika praw obywatelskich Adam Bodnara, który zaproponował, aby pomoc osobom w kryzysie bezdomności uczynić zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej, która będzie finansowana z budżetu centralnego.
W związku z powyższym proszę Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o odpowiedź na następujące pytanie:
Na jakim etapie jest projekt, którego zapisy zmieniłyby art. 101 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej? Kiedy wpłynie do Sejmu RP? Jaki będzie proponowany zapis ustawy?
W związku z powyższym proszę Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji o odpowiedź na następujące pytanie:
Czy MSWiA pracuje nad zmianą prawa meldunkowego, tak aby uwzględniał on postulat uznania gminy realnego pobytu osoby w kryzysie bezdomności jako gminy właściwej miejscowo do udzielenia pomocy i wsparcia oraz urzeczywistnienia konstytucyjnej swobody przemieszczania się osób w kryzysie bezdomności?