w sprawie udzielenia informacji dotyczących stanu realizacji zadań przewidzianych wejściem w życie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz przyjęciem Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz
Warszawa, 10-10-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 12214 pana posła Grzegorza Macki w sprawie udzielenia informacji dotyczących stanu realizacji zadań przewidzianych wejściem w życie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej oraz przyjęciem Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Stosownie do art. 33 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej[1] terytorialne organa ochrony ludności tworzą i utrzymują zasoby ochrony ludności niezbędne do udzielania pomocy doraźnej i humanitarnej w podległych rejonach na okres co najmniej 3 dni. Jest to czas niezbędny na uruchomienie dodatkowych zasobów na wyższych szczeblach. Organa jednostek samorządu terytorialnego powinny zwracać się z wnioskami o udzielanie wsparcia w oparciu o procedurę określoną w Krajowym Planie Zarządzania Kryzysowego. Jednym z podmiotów udzielających pomocy organom terytorialnym może być Rządowa Agencja Rezerw Strategicznych (RARS).
Należy podkreślić, że rezerwy strategiczne zostały wprowadzone do systemu prawnego w celu zagwarantowania możliwości zapewnienia odpowiedniej reakcji na sytuacje kryzysowe w kraju i za granicą. Jako główna instytucja rządowa w pełni odpowiedzialna za rezerwy narodowe różnego typu RARS posiada zasoby do przechowywania, transportu i dostarczania wszelkich zapasów, które mogą być przydatne w sytuacji kryzysowej i w ramach ochrony ludności i obrony cywilnej. Rezerwy strategiczne są własnością państwa, a agencja jest powołana do tego, aby we właściwy sposób nimi zarządzać. Szczegółowe informacje na temat ilości i miejsca przechowywania rezerw strategicznych są informacją niejawną.
Podstawowymi celami w zakresie gromadzenia, utrzymywania i uwalniania zasobów rezerw strategicznych są:
Dotychczas minister spraw wewnętrznych i administracji nie otrzymał żadnego wniosku, a co za tym idzie nie wydawał decyzji w zakresie udostępniania rezerw strategicznych wynikających z ustawy.
Kompleksowa informacja o posiadanych zasobach będzie mogła być uzyskana z centralnej ewidencji zasobów ochrony ludności i obrony cywilnej, która zgodnie z ustawą będzie uruchomiona w 2026 r.
Ponadto należy wskazać, że aktualnie są prowadzone prace nad projektem ustawy o zmianie ustawy o zarządzaniu kryzysowym oraz niektórych innych ustaw[2], w którym przewidziano nowe podejście do planowania. W odniesieniu do planów zarządzania kryzysowego projekt zakłada wprowadzenie nowych regulacji dotyczących planów zarządzania kryzysowego na wszystkich szczeblach, z uwzględnieniem ich podziału na część zarządzania ryzykiem oraz część reagowania kryzysowego. Przewiduje się, że plany zarządzania kryzysowego będą podlegały systematycznej aktualizacji w cyklu planowania nie dłuższym niż trzy lata oraz będą uzgadniane z właściwymi podmiotami (w zakresie ich dotyczącym) planowanymi do wykorzystania przy realizacji przedsięwzięć określonych w planie. Biorąc pod uwagę powyższe, uchwalenie przepisów ww. ustawy spowoduje potrzebę opracowania odpowiednio nowych wytycznych do wojewódzkich planów, zaleceń do powiatowych i gminnych planów zarządzania kryzysowego, jak i sporządzenie na wszystkich szczeblach nowych planów. W związku z tym niezwłocznie po zakończeniu prac legislacyjnych związanych z nowelizacją ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym[3] Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) planuje wydać nowe wytyczne do wojewódzkich planów zarządzania kryzysowego. Nadmieniam, że MSWiA nie gromadzi informacji na temat realizacji przez jednostki samorządu terytorialnego obowiązku przeprowadzania ćwiczeń, o których mowa w art. 53 ustawy[4].
Ponadto informuję, że Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 nie przewiduje standardów czasowych dotyczących dostarczenia zasobów kryzysowych do miejsc zagrożonych. Organa i podmioty ochrony ludności są obowiązane do realizacji ww. zadań w możliwie jak najbardziej efektywny sposób. Zgodnie z ogólnie przyjętymi zasadami planowania w ustawie założono, że każdy szczebel (gmina, powiat, województwo) powinien być samowystarczalny przez 3 dni trwania zagrożenia.
Odnosząc się do pytania dotyczącego Systemu Bezpiecznej Łączności Państwowej (SBŁP) informuję, że zgodnie z art. 74 ust. 1 ustawy minister właściwy do spraw wewnętrznych organizuje i nadzoruje SBŁP. Obecnie trwają intensywne prace związane z budową SBŁP.
Minister spraw wewnętrznych i administracji zarządzeniem nr 31 z dnia 2 września 2025 r. zlecił komendantowi głównemu Policji zadania związane z organizacją, budową, utrzymaniem i modernizacją podsystemu bezpiecznej radiowej łączności trankingowej (SBŁP-T), o którym mowa w art. 74 ust. 5 pkt 5 ustawy. Budowa tego podsystemu następuje w oparciu o istniejącą infrastrukturę Systemu Radiokomunikacyjnego Policji – TETRA przez jego rozbudowę na obszar całego kraju, gdyż pełni on jednocześnie rolę cyfrowego systemu radiokomunikacyjnego dla służb resortu spraw wewnętrznych i administracji (SWiA). W wyniku tej afiliacji policyjnego systemu TETRA do roli podsystemu SBŁP-T już obecnie duża część kraju została pokryta jego zasięgiem. Budowa podsystemu SBŁP-T w latach 2025-2026 jest prowadzona z wykorzystaniem środków zagwarantowanych na wskazany cel w Programie Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026.
Podsystem SBŁP-T jest komponentem zapewniającym komunikację podmiotów, o których mowa w art. 76 ust. 1 ustawy, i jako taki nie jest przeznaczony do zapewnienia interoperacyjności z systemami ostrzegania i alarmowania ludności.
Ponadto zarządzeniem nr 34 Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 września 2025 r. został powołany Zespół do wypracowania i wdrożenia rozwiązań organizacyjnych i funkcjonalno-technicznych oraz pozostałych wymagań i warunków związanych z budową, utrzymaniem oraz rozwojem SBŁP w latach 2025-2027, w skład którego wchodzą m.in. zaproszeni przez ministra SWiA eksperci z kilkunastu podmiotów spoza resortu SWiA. Pierwsze posiedzenie zespołu odbyło się 17 września 2025 r. W ramach tego zespołu zostały utworzone grupy robocze do realizacji zadań zespołu w odniesieniu do poszczególnych podsystemów SBŁP, a także w zakresie zagadnień organizacyjnych, kadrowych i finansowych związanych z budową SBŁP. Jednym z zadań zespołu jest opracowanie propozycji uregulowań do projektów aktów wykonawczych, o których mowa w art. 76 ust. 5 i w art. 78 ust. 2 ustawy. Wskazane akty prawne będą stanowić prawne ramy wdrożenia i funkcjonowania SBŁP.
W kontekście pytania o proces audytów infrastruktury kryzysowej w administracji rządowej uprzejmie informuję, że za zabezpieczenie i ochronę obiektów infrastruktury krytycznej odpowiadają jej właściciele i zarządcy, natomiast za koordynację działań wynikających m.in. z Narodowego Programu Ochrony Infrastruktury Krytycznej (NPOIK) czy sporządzanie wykazu obiektów wchodzących w skład infrastruktury krytycznej odpowiada Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB).
W kwestii pytania o procedury reagowania na scenariusze ataków dronowych na kluczową infrastrukturę uprzejmie informuję, że w dokumentach planistycznych, w tym w Krajowym Planie Zarządzania Kryzysowego, który jest dokumentem wyjściowym w procesie planowania cywilnego wszystkich organów administracji publicznej zaangażowanych w systemie zarządzania kryzysowego, ujęto kwestię współpracy między administracją publiczną a podmiotami infrastruktury krytycznej w zakresie jej ochrony (procedura SPO-10 z KPZK edycja 2025). Natomiast zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2010 r. w sprawie planów ochrony infrastruktury krytycznej[5] elementami planu są m.in. charakterystyka zagrożeń dla infrastruktury krytycznej oraz oceny ryzyka ich wystąpienia wraz z przewidywanymi scenariuszami rozwoju zdarzeń. W związku z powyższym operatorzy infrastruktury krytycznej powinni uwzględnić w planach w ramach charakterystyki zagrożeń również te związane ze zdarzeniami spowodowanymi przez drony.
Odnosząc się do kwestii środków budżetowych uruchomionych na realizację ustawy oraz Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026, uprzejmie informuję, że Rada Ministrów 27 maja 2025 r. przyjęła uchwałę nr 72 w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026, w którym pierwszy raz przeznaczono tak znaczące środki na ochronę ludności i obronę cywilną. Zgodnie z ustawą sposób finansowania realizacji zadań określa ww. program. W rozdziale 6 programu w sposób przejrzysty i transparentny opisano sposób podziału środków finansowych zarówno na poziomie wojewódzkim, jak i centralnym. Powyższe zasady zostały zaakceptowane m.in. przez Ministerstwo Obrony Narodowej, przewodniczącego Komitetu do Spraw Pożytku Publicznego oraz Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego. Na finansowanie zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej przeznacza się corocznie środki w wysokości nie niższej niż 0,3 % produktu krajowego brutto, w skład których wchodzą:
1) środki przeznaczone na realizację zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych i wojewodów oraz wydatki Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych;
2) środki przeznaczone na realizację zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej przez:
3) środki ujęte w ramach limitu wydatków na finansowanie potrzeb obronnych, o którym mowa w art. 40 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny[7], w wysokości 0,15 % produktu krajowego brutto.
Finansowanie zadań określonych w programie w kolejnych latach będzie opierać się corocznie o ten sam schemat finansowania z budżetu państwa, który opisano powyżej. W 2025 r. jest to łącznie ponad 16 mld zł, w roku 2026 – ponad 17 mld zł z budżetu państwa, a szczegółowy podział ww. środków na obszary zadaniowe został zaprezentowany w załączniku nr 1 do programu.
Zgodnie z art. 155 ust. 5 ustawy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, w porozumieniu z Ministerstwem Obrony Narodowej, dokonało podziału środków, o których mowa w art. 155 ust. 4 ustawy, tj. ponad 5 mld zł, na poszczególne części budżetu państwa wskazane w art. 155 ust. 6 ustawy (tj. m.in. wojewodów) z uwzględnieniem Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, w oparciu o przepisy wydane na podstawie art. 138 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych[8]. Stosownie do art. 154 ust. 5 ustawy podział środków przydzielonych poszczególnym wojewodom na jednostki samorządu terytorialnego, podmioty ochrony ludności i inne podmioty należy do zakresu działań wojewody.
Stosownie do art. 199 ust. 3 ustawy minister finansów i gospodarki 25 lipca 2025 r. dokonał przeniesień wydatków do budżetów wojewodów na zgodny wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych i ministra obrony narodowej. Od tego momentu wojewodowie mogą, po stosownym uzgodnieniu wniosków, dysponować środki do jednostek samorządu terytorialnego i innych podmiotów. Decyzją ministra finansów i gospodarki dokonano zatem zwiększenia wydatków na realizację Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej łącznie o kwotę 5.115.150.000 zł, w tym: część 85 – wojewodowie o kwotę 4.627.632.343 zł, część 42 – sprawy wewnętrzne o kwotę 487.517.657 zł.
Z poważaniem
z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. poz. 1907, dalej ustawa.
[2] Numer projektu – UC47.
[3] Dz. U. 2023 poz. 122 z późn. zm.
[4] Z informacji roboczych posiadanych przez MSWiA wynika, że od czasu wejścia w życie ustawy przeprowadzono kilka ćwiczeń z ochrony ludności na poziomie jednostek samorządu terytorialnego.
[5] Dz. U. nr 83 poz. 542.
[6] Dz. U. 2025 poz. 91 z późn. zm.
[7] Dz. U. 2025 poz. 825 z późn. zm.
[8] Dz. U. 2024 poz. 1530 z późn. zm.