w sprawie dostępności specjalistów zdrowia psychicznego w szkołach oraz skuteczności systemu wsparcia uczniów
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Izabela Ziętka
Warszawa, 21-11-2025
Szanowny Panie Marszałku,
Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) podejmuje szereg działań na rzecz zwiększenia dostępności pomocy psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolach, szkołach i placówkach oraz skuteczności wsparcia uczniów w zakresie zdrowia psychicznego.
Obowiązek zatrudnienia w placówkach oświatowych nauczycieli specjalistów wynika z art. 42d ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela[1], gdzie określono, że każde przedszkole, szkoła oraz zespół, w skład którego wchodzi przedszkole lub szkoła (z wyłączeniem specjalnych) powinny zatrudniać specjalistów, takich jak: nauczyciele pedagodzy, pedagodzy specjalni, psycholodzy, logopedzi, terapeuci pedagogiczni lub doradcy zawodowi. Dobór i liczba zatrudnionych specjalistów powinny być uzależnione przede wszystkim od potrzeb środowiska szkolnego. Liczba etatów wyżej wymienionych nauczycieli jest uzależniona od liczby dzieci/uczniów w danej jednostce systemu oświaty. Ustawa określa minimalną łączną liczbę etatów nauczycieli specjalistów[2].
W przypadku przedszkola, szkoły lub zespołu, w których liczba dzieci lub uczniów przekracza 50[3], wymiar etatów psychologów i pedagogów specjalnych powinien stanowić 25% minimalnego limitu zatrudnienia nauczycieli specjalistów dla jednostki. O przydziale pozostałych etatów pomiędzy poszczególnych specjalistów (np. pedagoga, logopedę, terapeutę pedagogicznego i innych) i zakresie powierzanych im zadań decyduje, w porozumieniu z organem prowadzącym, dyrektor danej jednostki systemu oświaty.
Dyrektor przedszkola, szkoły lub placówki odpowiada za zapewnienie pomocy psychologiczno-pedagogicznej[4], zgodnie z rozpoznanymi w tym zakresie potrzebami dzieci/uczniów, a także rodziców i nauczycieli, którzy – zgodnie z przepisami – są również adresatami tej pomocy[5]. Jeśli jest taka potrzeba, możliwe jest zatem także zatrudnienie w zwiększonym wymiarze etatowym pedagoga specjalnego. Ponadto uczniowie mogą korzystać z pomocy psychologa także w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej, również w sytuacji, gdy w przedszkolu/szkole nie jest zatrudniony psycholog.
Na 29 października 2025 r. w placówkach objętych standaryzacją zatrudnienia nauczycieli specjalistów odsetek szkół podstawowych i ponadpodstawowych, w których nie był zatrudniony psycholog lub pedagog, wynosił 5,06%. Szczegółowe informacje dotyczące poszczególnych województw z podziałem na organ prowadzący zawiera tabela nr 1.
Tabela nr 1. Dane o liczbie szkół podstawowych i ponadpodstawowych z psychologiem/pedagogiem lub bez w podziale na województwa oraz organ prowadzący na dzień 29.10.2025 r.
| Organ prowadzący |
Jednostki samorządu terytorialnego |
Ministrowie |
Pozostałe organy prowadzące (osoby fizyczne i prawne niebędące JST) |
Razem |
|||||
| Województwo |
Brak psychologa |
Jest psycholog |
Brak psychologa |
Jest psycholog |
Brak psychologa |
Jest psycholog |
Brak psychologa |
Jest psycholog |
Liczba szkół |
| dolnośląskie |
7 |
805 |
2 |
7 |
56 |
152 |
60 |
964 |
1 024 |
| kujawsko-pomorskie |
8 |
681 |
2 |
14 |
40 |
114 |
50 |
809 |
859 |
| Lubelskie |
14 |
803 |
1 |
13 |
37 |
169 |
52 |
985 |
1 037 |
| Lubuskie |
6 |
324 |
. |
9 |
10 |
44 |
16 |
377 |
393 |
| Łódzkie |
13 |
845 |
. |
13 |
43 |
134 |
56 |
992 |
1 048 |
| małopolskie |
15 |
1 402 |
. |
10 |
62 |
241 |
77 |
1 653 |
1 730 |
| mazowieckie |
37 |
1 679 |
2 |
16 |
180 |
366 |
219 |
2 061 |
2 280 |
| Opolskie |
4 |
363 |
. |
2 |
7 |
70 |
11 |
435 |
446 |
| podkarpackie |
37 |
973 |
. |
10 |
28 |
111 |
65 |
1 094 |
1 159 |
| Podlaskie |
20 |
363 |
1 |
9 |
29 |
68 |
50 |
440 |
490 |
| Pomorskie |
9 |
719 |
. |
6 |
46 |
160 |
55 |
885 |
940 |
| Śląskie |
17 |
1 381 |
. |
17 |
68 |
234 |
85 |
1 632 |
1 717 |
| świętokrzyskie |
8 |
458 |
. |
8 |
28 |
104 |
36 |
570 |
606 |
| warmińsko-mazurskie |
7 |
486 |
. |
6 |
39 |
82 |
46 |
574 |
620 |
| wielkopolskie |
25 |
1 190 |
1 |
11 |
96 |
205 |
122 |
1 406 |
1 528 |
| zachodnio-pomorskie |
5 |
485 |
. |
10 |
41 |
96 |
46 |
591 |
637 |
| Razem |
227 |
12 957 |
9 |
161 |
810 |
2 350 |
1 046 |
15 468 |
16 514 |
Odsetek liczby uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych objętych standaryzacją zatrudnienia nauczycieli specjalistów, z dostępem do nauczyciela psychologa, wynosił 87,50% na dzień 29 października 2025 r.
Ponadto w Polsce działa 609 publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz 778 niepublicznych, które wspierają działania szkół.
Celem działania poradni jest udzielanie dzieciom i młodzieży pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w tym pomocy logopedycznej, pomocy w wyborze kierunku kształcenia i zawodu, a także udzielania rodzicom i nauczycielom pomocy psychologiczno-pedagogicznej w zakresie wychowania i kształcenia dzieci i młodzieży.
Odnosząc się do pytania dotyczącego oceny skuteczności zatrudniania specjalistów w ramach programu „Psycholog w każdej szkole” i jej wyników, należy wskazać, że w MEN nie jest realizowany program o takiej nazwie.
Stan zatrudnienia nauczycieli specjalistów jest na bieżąco monitorowany przez MEN poprzez System Informacji Oświatowej. Jest to elektroniczny system baz danych służący do gromadzenia informacji o szkołach, placówkach oświatowych, nauczycielach oraz uczniach, utworzony na podstawie ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej[6].
Zgodność zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej zgodnie z przepisami prawa jest kontrolowana w ramach nadzoru pedagogicznego, który jest sprawowany przez kuratora oświaty oraz odpowiednio dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki, w tym poradni psychologiczno-pedagogicznej.
Kurator oświaty, w imieniu wojewody, wykonuje na obszarze województwa zadania i kompetencje w zakresie oświaty określone w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe[7], w tym w szczególności sprawuje nadzór pedagogiczny nad szkołami i placówkami, które znajdują się na terenie danego województwa[8].
Szczegółowe warunki i tryb sprawowania nadzoru pedagogicznego oraz jego formy określają przepisy rozporządzenia w sprawie nadzoru pedagogicznego[9]. Nadzór pedagogiczny sprawowany jest w dwóch formach – kontroli i wspomagania.
Za organizację pracy szkoły, w tym zapewnienie właściwej opieki nad uczniami i stwarzanie im warunków harmonijnego rozwoju psychofizycznego, odpowiedzialny jest dyrektor[10]. Dyrektor jest kierownikiem zakładu pracy dla zatrudnionych w szkole nauczycieli i w szczególności, w uzgodnieniu z organem prowadzącym, decyduje w sprawach ich zatrudniania[11].
Oceny efektywności udzielonej pomocy psychologiczno-pedagogicznej dokonują nauczyciele, wychowawcy grup wychowawczych i specjaliści, którzy jej udzielają i formułują na tej podstawie wnioski dotyczące dalszych działań mających na celu poprawę funkcjonowania ucznia[12].
MEN zgadza się ze stanowiskiem przedstawionym w interpelacji, wskazującym, że zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży jest równie ważne jak edukacja, dlatego podejmuje szereg inicjatyw, których celem jest wspieranie dostępności i efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla dzieci i młodzieży.
Jednym z kluczowych warunków skuteczności tej pomocy jest przygotowanie kadr realizujących zadania w tym zakresie.
Wśród działań MEN ukierunkowanych na rozwijanie kompetencji kadr systemu oświaty w zakresie wspierania wszechstronnego rozwoju dzieci i młodzieży oraz rozwiązywania problemów dydaktyczno-wychowawczych należy wskazać m. in.:
W materiale przedstawiono rekomendowane działania nauczyciela psychologa, które przez środowisko postrzegane są jako dobre praktyki, i zostały zgłoszone podczas organizowanych przez MEN spotkań i konferencji na temat ochrony zdrowia dzieci i uczniów. Materiał został upowszechniony we wszystkich przedszkolach, szkołach, placówkach i jest dostępny pod linkiem: https://www.gov.pl/web/edukacja/zadania-i-rola-nauczyciela-psychologa--nauczycielki-psycholozki-w-przedszkolu-szkole-i-placowce.
Projekt realizowany jest przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczym (IBE-PIB), we współpracy z UNICEF, uczelniami oraz NGO.
Głównym celem projektu jest podniesienie kompetencji nauczycieli specjalistów (pedagogów, psychologów, pedagogów specjalnych, logopedów) w zakresie udzielania adekwatnego do potrzeb wsparcia dla wszystkich grup odbiorców (dzieci/uczniów, rodziców, nauczycieli). Projekt dostarczył narzędzi pomocnych w prowadzeniu zajęć z dziećmi/uczniami w sposób zapewniający poczucie akceptacji i włączania wszystkich dzieci i uczniów. W projekcie wzięło udział ponad 800 jednostek systemu oświaty (przedszkoli, szkół, poradni psychologiczno-pedagogicznych, placówek doskonalenia nauczycieli).
W ramach projektu wsparcie uzyskało ponad 100 tys. dzieci, 16 tys. nauczycieli, 22 tys. rodziców. Ponad 1900 nauczycieli specjalistów uzyskało dzięki projektowi tytuł doradcy ds. dostępności uczenia. Projekt ma również komponent badawczy i ewaluacyjny, a wyniki otrzymane w rezultacie tych działań zostaną wykorzystane do stworzenia banku praktyk sprawdzonych empirycznie, które zostaną udostępnione wszystkim nauczycielom-specjalistom.
Projekt realizowany jest na zlecenie MEN przez IBE-PIB w ramach programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego (FERS). Głównym celem projektu jest m.in. rozwijanie kompetencji kadr systemu oświaty w obszarze pracy z dziećmi oraz uczniami i uczennicami z uwzględnieniem zróżnicowania ich potrzeb edukacyjnych i rozwojowych. W projekcie opracowane zostaną nowe narzędzia m.in. do oceny i wspierania dobrostanu psychicznego dzieci i młodzieży. W ramach projektu pilotowane będą także wskaźniki rozwoju edukacji włączającej (SORED- system rozwoju edukacji dostępnej). SORED to system mający na celu ocenę i analizę dostępności edukacji zarówno na poziomie mikro (przedszkola, szkoły, placówki), jak i makro (województwa, kraj). Ma on za zadanie pomóc w identyfikacji barier i problemów w dostępie do edukacji, a także w opracowaniu zaleceń dotyczących zmian w przepisach prawa. Wyniki cyklicznie prowadzonych analiz danych, pozyskanych w ramach pilotażu, będą podstawą do sformułowania rekomendacji dla ewentualnych zmian w przepisach prawa.
Działania w zakresie wspierania efektywności pomocy psychologiczno-pedagogicznej realizowane są przez Ośrodek Rozwoju Edukacji (ORE), który jest centralną placówką doskonalenia nauczycieli prowadzoną przez ministra. Są to:
Formy doskonalenia
ORE, na zlecenie MEN, opracował szereg publikacji przeznaczonych dla nauczycieli przedszkoli i szkół podstawowych, którzy chcą dowiedzieć się, jak wesprzeć dzieci i uczniów w nagłych i trudnych sytuacjach.
Przykłady publikacji ORE:
W „Niezbędniku” przedstawiono propozycje zajęć umożliwiających obserwację sposobów funkcjonowania dzieci, ich zasobów mentalnych oraz ułatwiających wprowadzanie strategii obniżających napięcie psychofizyczne. Zawarte w nich treści pokazują też, jak rozpoznać niepokojące objawy u dziecka zagrożonego kryzysem. Seria składa się z czterech zeszytów metodycznych, z których każdy został opracowany z myślą o dzieciach i młodzieży w różnych przedziałach wiekowych:
Link do publikacji: Sylwia Kluczyńska, Lidia Zabłocka-Żytka, Dziecko w sytuacji kryzysowej. Wspierająca rola pracowników oświaty, Ośrodek Rozwoju Edukacji, Warszawa 2020[15]
W odpowiedzi na pytanie dotyczące planowanych zmian systemowych lub ustawowych, które zwiększą obowiązkowy wymiar etatów specjalistów w szkołach (np. w zależności od liczby uczniów), uprzejmie informuję, że obowiązkowy, minimalny łączny wymiar etatów specjalistów w szkołach jest już określony w obowiązujących przepisach art. 42d ustawy - Karta Nauczyciela. Wymiar ten uzależniony jest od liczby uczniów w szkole. Od 1 września 2025 r., w ramach wymaganej liczby etatów specjalistów w szkole, uwzględniany jest także doradca zawodowy.
Jest również zapewnione wsparcie finansowe dla samorządów, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów zatrudnienia psychologów szkolnych. Począwszy od 2019 r. do podziału części oświatowej subwencji ogólnej wprowadzono dwie dodatkowe wagi na realizację działań z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej, dodatkowo od roku 2025 wprowadzono wagę na realizację działań z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej dla dzieci w wychowaniu przedszkolnym – o wartości odpowiednio w roku 2025:
W latach 2019 – 2025, w ramach wag na realizację działań z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej przekazano jednostkom samorządu terytorialnego środki (naliczone w subwencji oświatowe i potrzebach oświatowych) w łącznej wysokości 6 046 919 zł. Szczegółowe informacje zawiera tabela nr 2.
Tabela 2. Wysokość subwencji oświatowej w tys. zł na realizację działań z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej w latach 2019-2025.
| Subwencja oświatowa/potrzeby oświatowe naliczone wagami na pomoc psychologiczno-pedagogiczną |
2025* |
2024 |
2023 |
2022 |
2021 |
2020 |
2019 |
| waga dla uczniów szkół podstawowych dla dzieci i młodzieży, ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia oraz dotychczasowych gimnazjów dla dzieci i młodzieży |
1 573 945 |
673 327 |
518 563 |
473 632 |
474 596 |
458 480 |
477 298 |
| waga dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych dla dzieci i młodzieży oraz szkół ponadpodstawowych dla dzieci i młodzieży |
181 109 |
181 857 |
136 478 |
108 642 |
107 958 |
104 970 |
74 689 |
| waga dla dzieci w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych formach wychowania przedszkolnego |
501 375 |
- |
- |
- |
- |
- |
- |
| suma |
2 256 429 |
855 184 |
655 041 |
582 274 |
582 554 |
563 450 |
551 987 |
* od 1 stycznia br. kwota potrzeb oświatowych
Kwota wsparcia z tytułu pomocy psychologiczno-pedagogicznej w roku 2025 wyniosła ponad 2,3 mld zł, a w roku 2024 - 855 mln zł (wzrost rok do roku to o 1,4 mld zł, tj. o 164%).
Dodatkowo, na standaryzację zatrudnienia nauczycieli specjalistów (psychologów, pedagogów, pedagogów specjalnych, logopedów oraz terapeutów pedagogicznych), w budżecie państwa zabezpieczono dodatkowe środki przekazane w kwocie łącznej potrzeb oświatowych.
W 2022 r. do organów prowadzących przedszkola i szkoły trafiło 518,5 mln zł (zatrudnienie specjalistów dotyczyło 4 miesięcy). W 2023 r. standaryzacja zatrudnienia nauczycieli specjalistów dotyczyła już całego roku. W ramach subwencji na 2023 rok naliczono na to zadanie środki w wysokości ok. 1,9 mld zł. W roku 2024 subwencja na specjalistów została naliczona w kwocie ok. 3 mld zł. Natomiast w roku 2025 kwota potrzeb oświatowych wynosi już 4,4 mld zł.
Środki na zatrudnienie specjalistów, w tym psychologów, są więc zapewnione w kwocie potrzeb oświatowych dla jednostek samorządu terytorialnego.
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Izabela Ziętka
Podsekretarz Stanu
[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 986, z późn. zm.
[2] Art. 42d ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela.
[3] Zgodnie z art. 42d ust. 11 ustawy – Karta Nauczyciela.
[4] § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1798).
[5] § 2 ust. 3 oraz § 23 ust. 2 ww. rozporządzenia.
[6] Dz. U. z 2024 r. poz. 152.
[7] Dz. U. z 2025 r. poz. 1043.
[8] Art. 51 ustawy – Prawo oświatowe.
[9] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz.U. z 2024 r. poz. 15).
[10] Art. 68 ust.1 pkt 1, 3, 6 i 10 ustawy - Prawo oświatowe.
[11] Art. 68 ust. 5 ww. ustawy.
[12] § 20 ust. 9 rozporządzenia w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach.
[13] https://ibe.edu.pl/pl/szkola-dostepna-dla-wszystkich-opis-projektu.
[15] https://ore.edu.pl/wp-content/plugins/download-attachments/includes/download.php?id=31301
[16] https://www.ore.edu.pl/wp-content/plugins/download-attachments/includes/download.php?id=29021