do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wyzwań strukturalnych w sektorze kurierskim w Polsce
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 18-09-2025
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z uprzejmą prośbą o wnikliwe rozważenie poniższej interpelacji, która dotyczy kluczowych wyzwań strukturalnych w sektorze kurierskim w Polsce. Problematyka ta zyskała na znaczeniu w ostatnich latach, wraz z dynamicznym rozwojem gospodarki cyfrowej i wzrostem znaczenia logistyki ostatniej mili, co unaoczniło liczne nieprawidłowości w organizacji pracy oraz modelach zatrudnienia w tym sektorze. Pilne wprowadzenie odpowiednich rozwiązań legislacyjnych jawi się jako niezbędne, aby przeciwdziałać narastającym nierównościom i zapewnić odpowiednie standardy pracy w tej strategicznej gałęzi gospodarki.
Dysfunkcje w modelu pracy kurierów
Okres przedświąteczny, charakteryzujący się szczególnie wysokim poziomem aktywności konsumenckiej, stanowi jednoznaczny dowód na poważne dysfunkcje w sektorze kurierskim. Według danych Krajowej Izby Gospodarczej liczba przesyłek w tym okresie wzrasta o ponad 40%, co skutkuje ogromnym przeciążeniem pracowników. Typowy dzień pracy kuriera w szczycie sezonu obejmuje realizację około 286 przystanków, dostarczenie 528 paczek o łącznej wadze przekraczającej 4 tony, przy jednoczesnym braku proporcjonalnej rekompensaty finansowej. System wynagradzania oparty na liczbie przystanków, a nie dostarczonych paczek, prowadzi do sytuacji, w której kurierzy, realizując kilkadziesiąt dostaw pod jeden adres, otrzymują wynagrodzenie porównywalne z tym za pojedynczą przesyłkę. Taki model sprzyja eksploatacji pracowników, prowadząc do nierówności i destabilizacji rynku pracy.
Obciążenia fizyczne i psychiczne
Praca w tych warunkach wiąże się z nadmiernym obciążeniem fizycznym i psychicznym. Pracownicy często przekraczają 16-godzinny czas pracy, mając zaledwie kilka godzin na odpoczynek. Codzienność kurierów to wielokrotne dojazdy do bazy, realizacja dostaw oraz powroty do domów w późnych godzinach nocnych. W okresie przedświątecznym członkowie rodzin, w tym dzieci, nierzadko angażowani są w realizację zadań logistycznych, co narusza ich prawo do edukacji i odpoczynku. Kobiety ważące 50 kg zmuszone są do przenoszenia paczek o wadze do 30 kg, co często prowadzi do przewlekłych problemów zdrowotnych, takich jak kontuzje czy schorzenia kręgosłupa. Chroniczne zmęczenie i stres związany z koniecznością realizacji nadmiernych norm pracy są wśród kurierów zjawiskami powszechnymi, co negatywnie wpływa na ich dobrostan oraz jakość świadczonych usług.
Naruszenia przepisów i brak ochrony zdrowia
Dodatkowym problemem jest systemowe wymuszanie naruszeń przepisów ruchu drogowego. Pracownicy często przekraczają dozwolone prędkości, prowadzą rozmowy telefoniczne w trakcie jazdy w celu koordynacji dostaw oraz korzystają z przeciążonych pojazdów, które nie spełniają norm bezpieczeństwa. Takie praktyki narażają kurierów na poważne konsekwencje prawne, a także zwiększają ryzyko wypadków drogowych. Co więcej, brak dostępu do płatnych zwolnień chorobowych zmusza wielu pracowników do kontynuowania pracy mimo złego stanu zdrowia, co dodatkowo pogłębia ich problemy zdrowotne oraz prowadzi do wypalenia zawodowego.
Problemy mikroprzedsiębiorców
Nieefektywny model biznesowy, oparty na przerzucaniu kosztów operacyjnych na mikroprzedsiębiorców, jeszcze bardziej komplikuje sytuację. Koszty leasingu pojazdów, zakup paliwa, serwisowanie oraz opłaty ubezpieczeniowe sprawiają, że prowadzenie działalności gospodarczej staje się dla wielu osób nieopłacalne. Obecne zadłużenie sektora wynosi około 41 milionów złotych, z czego aż 30 milionów przypada na jednoosobowe działalności gospodarcze. Takie realia destabilizują rynek pracy oraz utrwalają praktyki oparte na nierównowadze ekonomicznej i społecznej.
Brak nadzoru i regulacji
Krytycznym aspektem jest także brak skutecznego nadzoru nad warunkami pracy w sektorze kurierskim. Inspekcje pracy rzadko obejmują tę branżę, co pozwala na utrwalanie szkodliwych praktyk. Pracownicy, którzy zgłaszają naruszenia, często spotykają się z retorsjami, co skutecznie zniechęca do podejmowania działań mających na celu ochronę ich praw. Jednocześnie rozwój platform cyfrowych, które dominują na rynku logistycznym, wprowadza dodatkowe wyzwania związane z regulacją zatrudnienia. Pracownicy tych platform często działają w warunkach niejasnych prawnie, co jeszcze bardziej utrudnia ich ochronę socjalną.
Proponowane rozwiązania
Aby przeciwdziałać opisanym problemom, proponuję następujące działania:
Wprowadzenie obowiązkowych tachografów w pojazdach kurierskich, co umożliwi precyzyjne monitorowanie czasu pracy i zapobiegnie jego nadmiernemu wydłużaniu. Takie rozwiązanie jest z powodzeniem stosowane w innych sektorach transportowych i przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa pracy.
Ustanowienie domniemania stosunku pracy dla kurierów platformowych, zgodnie z wytycznymi Unii Europejskiej. Mechanizm ten pozwoli na stabilizację zatrudnienia oraz zapewni pracownikom dostęp do podstawowych świadczeń socjalnych, co pozytywnie wpłynie na ich sytuację zawodową.
Zakaz realizacji dostaw w niedziele i święta, co pozwoli pracownikom na odpoczynek oraz przyczyni się do poprawy równowagi między życiem zawodowym a prywatnym. Takie rozwiązanie może także zmniejszyć emisję CO2 generowaną przez transport.
Wzmocnienie nadzoru inspekcji pracy poprzez zwiększenie częstotliwości kontroli w sektorze kurierskim oraz wprowadzenie mechanizmów ochrony dla osób zgłaszających nieprawidłowości w miejscu pracy.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo w celu przeciwdziałania wyzyskowi pracowników w sektorze kurierskim?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie regulacji dotyczących obowiązkowego montażu tachografów w pojazdach kurierskich? Jeśli tak, w jakim terminie można się spodziewać takich zmian?
Czy przewiduje się ustanowienie domniemania stosunku pracy dla kurierów platformowych zgodnie z wytycznymi Unii Europejskiej?
Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie zakazu dostaw w niedziele i święta? Jeśli nie, to jakie inne rozwiązania mogą poprawić równowagę między życiem zawodowym a prywatnym kurierów?
Z poważaniem
Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP