do ministra rozwoju i technologii
w sprawie dopuszczalności połączenia TBS i SIM w związku z uzyskanym dofinansowaniem
Zgłaszający: Piotr Głowski, Maria Małgorzata Janyska
Data wpływu: 22-09-2025
Szanowny Panie Ministrze,
społeczne budownictwo mieszkaniowe odgrywa istotną rolę w zapewnianiu obywatelom godnych warunków życia. Samorządy coraz chętniej angażują się w tę formułę, rozwijając spółki mające status towarzystw budownictwa społecznego (TBS) lub społecznych inicjatyw mieszkaniowych (SIM). Co istotne, TBS-y i SIM-y to ten sam rodzaj podmiotów, choć różnią się od siebie nazwą (ustawodawca pozwolił zachować utworzonym TBS-om ich dotychczasowe nazwy, a na gruncie nowych przepisów już są tworzone SIM-y).
Mimo doniosłości materii (wsparcie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych), zmieniające się i skomplikowane przepisy nie ułatwiają podejmowania i prowadzenia działalności w tym zakresie.
Kilka lat temu nowelizacja ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (później zmieniona na ustawę o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa) umożliwiła gminom uzyskanie wsparcia z Rządowego Funduszu Rozwoju Mieszkalnictwa (RFRM) na sfinansowanie części lub całości działania polegającego na objęciu przez tę gminę udziałów lub akcji w tworzonym SIM lub istniejącym SIM. Następnie gmina zawierała z utworzonym SIM umowę na budowę dostępnych cenowo mieszkań, które to działanie miało być finansowane ze środków uzyskanych z budżetu państwa i wniesionych do spółki. W praktyce możliwe było uzyskanie środków finansowych z RFRM na utworzenie nowego SIM nawet, jeżeli gmina wcześniej utworzyła lub uczestniczyła w innym TBS-ie. Z mojej wiedzy wynika, że takie sytuacje miały miejsce w praktyce.
W ciągu kolejnych lat przepisy zostały zmienione. Rozszerzono obowiązki gmin będących beneficjentami środków z RFRM oraz okoliczności nakazujące dochodzenie zwrotu przez organa państwa. Ostatecznie zaś uchylono przepisy mówiące o możliwości uzyskania dofinansowania, nakazując jednak dalsze stosowanie dotychczasowych przepisów do gmin, które już owe środki otrzymały.
Z posiadanych przeze mnie informacji wynika, że część gmin rozważała lub rozważa zasadność łączenia potencjałów istniejących TBS-ów i SIM-ów, aby uzyskać efekt synergii lub zaradzić trudnościom w pozyskiwaniu kredytów. Jednym z rozwiązań tej sytuacji jest zastosowanie procedury łączenia spółek. Gminne TBS-y, które przejęłyby gminne SIM-y w drodze połączenia spółek, realizowałyby także inwestycje mieszkaniowe tych ostatnich (tj. te, do których realizacji SIM-y zobowiązały się w umowach z gminami). Następowałaby bowiem sukcesja uniwersalna praw i obowiązków, zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych.
Gminy mają jednak wątpliwości, czy w obecnych uwarunkowaniach prawnych takie połączenie nie wiąże się z ryzykiem zwrotu dofinansowania.
Samorządy podkreślają przy tym, że obecnie zarówno TBS-y, jak i SIM-y są regulowane przez te same przepisy o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa, a w szczególności te podmioty mają identyczne zadania. Połączenie TBS-u i SIM-u nie zagraża zatem realizacji interesu publicznego, któremu służyło udzielenie dofinansowania z RFRM. W ich ocenie powinno być to dopuszczalne.
Mając na uwadze powyższe, zwracam się do Pana Ministra z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy w ocenie ministerstwa istnieją jakiekolwiek prawne przeciwskazania wobec planów połączenia TBS-u i SIM-u (utworzonego dzięki dofinansowaniu z RFRM), w których ta sama gmina posiada wszystkie udziały lub akcje?
2. Czy połączenie gminnego TBS-u oraz gminnego SIM-u, utworzonego dzięki dofinansowaniu z RFRM, może rodzić obowiązek zwrotu owego dofinansowania przez gminę lub obowiązek dochodzenia przez Skarb Państwa jakichkolwiek roszczeń od gminy, jeżeli TBS będzie kontynuował realizację przedsięwzięcia, które wcześniej było przedsięwzięciem SIM-u?
3. Czy przeprowadzenie połączenia, o którym mowa w poprzednich punktach, wymaga zgody ministra lub jakiegokolwiek innego organu państwa?