w sprawie funkcjonowania ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty z maja 2022 roku zmierzającej do podniesienia jakości wsparcia psychologicznego w szkołach
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Izabela Ziętka
Warszawa, 28-02-2024
Szanowny Panie Pośle,
obecnie, na łączną liczbę 16 429 szkół, nauczyciele psychologowie zatrudnieni są w 12 317 szkołach (75%). W 4 112 szkół (25%) nie ma zatrudnionych psychologów.
Przyczyny braku realizacji wymaganych prawem[1] standardów zatrudnienia nauczycieli specjalistów, w tym nauczycieli psychologów, w ogólnodostępnych i integracyjnych przedszkolach, szkołach i zespołach tych przedszkoli i szkół, będą badane w trakcie kontroli zaplanowanych w ramach nadzoru pedagogicznego sprawowanego przez kuratorów oświaty w roku szkolnym 2024/2025.
Na wynagrodzenie nauczycieli (w tym również nauczycieli psychologów) składa się gwarantowane wynagrodzenie zasadnicze[2], a także inne składniki wynagrodzenia średniego, określone w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela.
Od 1 stycznia 2024 r. wynagrodzenie zasadnicze nauczyciela z tytułem zawodowym magistra i przygotowaniem pedagogicznym wynosi dla:
Wynagrodzenie zasadnicze nauczyciela jest tylko jednym z elementów wynagrodzenia nauczyciela. Każdy nauczyciel może być uprawniony do różnego rodzaju dodatków do wynagrodzenia zasadniczego. Część dodatków przepisy wprost uzależniają od wysokości wynagrodzenia zasadniczego (np. dodatek stażowy, wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw) i wraz ze wzrostem wynagrodzenia zasadniczego wzrastają również dodatki od niego zależne. Określenie wysokości niektórych dodatków (np. dodatku motywacyjnego, dodatku za warunki pracy) leży w kompetencjach jednostek samorządu terytorialnego.
Średnie wynagrodzenie nauczycieli (wynagrodzenie zasadnicze ze wszystkimi dodatkami) gwarantowane dla nauczycieli w poszczególnych grupach awansu zawodowego od 1 stycznia 2024 r. wynosi dla:
Organy prowadzące szkoły będące jednostkami samorządu terytorialnego mogą zwiększać środki na wynagrodzenia nauczycieli, w tym podwyższać minimalne stawki wynagrodzenia zasadniczego[3]. Organy prowadzące mogą ponadto upoważniać dyrektorów szkół, w indywidualnych przypadkach oraz w granicach ustalonego planu finansowego szkoły, do przyznawania minimalnej stawki wynagrodzenia zasadniczego nauczyciela wyższej od ustalonej lub podwyższonej przez organ prowadzący.
Pomoc psychologiczno pedagogiczna w szkołach[4] udzielana jest w trakcie bieżącej pracy z uczniem oraz przez zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów, a także w następujących formach[5]:
Liczba dzieci i młodzieży uczniów objętych wybranymi[6] formami pomocy psychologiczno-pedagogicznej w latach 2019-2022, z podziałem na poszczególne lata szkolne, przedstawia poniższa tabela:
| Rok szkolny |
Liczba uczniów objętych pomocą |
| 2019/2020 |
3 249 193 |
| 2020/2021 |
3 395 564 |
| 2021/2022 |
3 826 055 |
| 2022/2023 |
3 952 522 |
Dane za rok szkolny 2023/2024 znane będą w październiku 2024 r.
Ministerstwo Edukacji Narodowej dostrzega istotną rolę rodziców w kwestiach związanych z zapobieganiem oraz wychodzeniem z problemów psychicznych dzieci i młodzieży. Dlatego też prowadzone są obecnie działania na rzecz podnoszenia jakości wsparcia psychologiczno-pedagogicznego, zapewnianego zarówno w przedszkolach , szkołach i placówkach do których uczęszczają dzieci i młodzież, jak również w poradniach psychologiczno-pedagogicznych.
Przykładem takich działań jest projekt szkoleniowy dla nauczycieli specjalistów pn. „Szkoła dostępna dla wszystkich”, realizowany przez Instytut Badań Edukacyjnych, UNICEF oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej we współpracy z uczelniami i organizacjami pozarządowymi.
Głównym celem projektu jest podniesienie kompetencji nauczycieli specjalistów (pedagogów, psychologów, pedagogów specjalnych, logopedów) w zakresie udzielania adekwatnego do potrzeb wsparcia dla wszystkich grup odbiorców: dzieci/uczniów, a także rodziców i nauczycieli.
Projekt dostarczy narzędzi pomocnych w prowadzeniu zajęć z uczniami, w tym o charakterze integracyjnym, zapewniających poczucie wspólnoty wśród dzieci i uczniów, ze szczególnym uwzględnieniem uczniów będących uchodźcami z Ukrainy, a także budowania przyjaznego klimatu w klasie/szkole w ramach ochrony zdrowia psychicznego dzieci i uczniów.
W ww. projekcie, we współpracy ze środowiskiem akademickim oraz organizacjami pozarządowymi, są przeprowadzone szkolenia, które wpisują się w obecne wyzwania, przed którymi stoją nauczyciele specjaliści oraz odpowiadają na pytania:
Szkolenia nauczycieli specjalistów są prowadzone w nowoczesnej formie, obejmującej konsultacje, doradztwo i superwizje bieżącej pracy z uczniami, co będzie sprzyjało poszerzeniu kompetencji i wdrożeniu do praktyki strategii oddziaływania zapewniających dostępność edukacji dla wszystkich uczniów.
Uczestnicy projektu będą wdrażali w praktyce oraz dokumentowali prowadzone w środowisku szkolnym interwencje, czyli oddziaływania edukacyjno-specjalistyczne wobec uczniów i rodziców oraz zespołu innych nauczycieli danej placówki.
W czasie trwania projektu pracownicy merytoryczni placówek, które biorą w nim udział, a także rodzice uczniów mieli możliwość korzystania ze wsparcia w postaci konsultacji udzielanych przez ekspertów - przedstawicieli organizacji pozarządowych oraz specjalistów z zakresu zdrowia psychicznego (lekarze psychiatrzy, psychologowie kliniczni, psychoterapeuci).
Do udziału w projekcie zaproszonych zostało ponad 500 placówek edukacyjnych (szkół, przedszkoli, poradni psychologiczno – pedagogicznych, placówek doskonalenia nauczycieli) oraz 1120 zatrudnionych w nich nauczycieli specjalistów, którzy dzięki udziałowi w projekcie zostaną przygotowani do pełnienia funkcji doradcy ds. dostępności uczenia i obejmą wsparciem ponad 11 tysięcy nauczycieli i 30 tys. dzieci.
Projekt ma również komponent badawczy i ewaluacyjny . Wyniki otrzymane w rezultacie tych działań mają służyć wytworzeniu praktyk sprawdzonych empirycznie (evidence – based), wzmacniając w ten sposób system dostępnej, włączającej edukacji dla wszystkich. Na zakończenie projektu zostanie opracowany katalog dobrych praktyk, które zostaną udostępnione wszystkim nauczycielom-specjalistom.
Projekt realizowany jest od maja 2023 r. do września 2025 r.
W dniach 21-28 lutego br. w Ministerstwie Edukacji Narodowej zorganizowany został Tydzień Zdrowia Psychicznego, którego zwieńczeniem jest konferencja pt. „Zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży. Wspólna praca, najlepsze rozwiązania”, która odbędzie się 28 lutego br.
Konferencja organizowana jest w ramach projektu realizowanego przez Instytut Badań Edukacyjnych pn. „Wspieranie dostępności edukacji dla dzieci i młodzieży”, finansowanego z Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego (FERS).
W ramach ww. projektu planowane jest uzupełnienie bazy rozwiązań metodycznych i organizacyjnych wspierających dostępność edukacji i zapewnianie dobrostanu psychicznego dzieci i młodzieży, a także szkolenia kadr w zakresie wykorzystania tych rozwiązań w codziennej pracy, co ma strategiczne znaczenie dla także dla podniesienia jakości wsparcia w procesie nauczania-uczenia się.
Konferencja, w której udział wezmą m.in. przedstawiciele Ministerstwa Edukacji Narodowej, Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwa Zdrowia, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, Ambasady USA w Polsce, UNICEF oraz organizacji pozarządowych reprezentujących dzieci i młodzież, ma na celu budowanie przestrzeni współpracy w realizacji działań wspierających zdrowie psychiczne młodych ludzi oraz wsparcie ich rodzin.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Izabela Ziętka
Podsekretarz Stanu
[1] Obowiązek ten wynika z art. 42d ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2023 r. poz. 984, z późn. zm.). Został on wprowadzony ustawą z dnia 12 maja 2022 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2022 poz. 1116).
[2] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz. U. z 2014 r. poz. 416, z późn. zm.)
[3] Art. 30 ust. 10 ustawy – Karta Nauczyciela.
[4] Z wyjątkiem szkoły dla dorosłych, branżowej szkoły II stopnia prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej i szkoły policealnej prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej.
[5] § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1798). Formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielnej w przedszkolach określają przepisy § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia, a w placówkach § 6 ust. 3 rozporządzenia.
[6] Zgodnie z par. 9 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 sierpnia 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych dziedzinowych gromadzonych w systemie informacji oświatowej oraz terminów przekazywania niektórych danych do bazy danych systemu informacji oświatowej (Dz. U. poz. 1663), w Systemie Informacji Oświatowej gromadzi się dane dziedzinowe dotyczące liczby uczniów objętych pomocą psychologiczno-pedagogiczną udzieloną przez przedszkole, szkołę podstawową, w której zorganizowano oddział przedszkolny, inną formę wychowania przedszkolnego oraz szkołę: zajęcia rozwijające uzdolnienia, zajęcia korekcyjno-kompensacyjne, zajęcia logopedyczne, zajęcia rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne, inne zajęcia o charakterze terapeutycznym, porady i konsultacje, klasa terapeutyczna, zajęcia rozwijające umiejętności uczenia się, zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze, zajęcia związane z wyborem kierunku kształcenia i zawodu, zindywidualizowana ścieżka kształcenia, zindywidualizowana ścieżka realizacji obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego, warsztaty.