w sprawie możliwych roszczeń samorządów o zwrot kosztów nauczania religii finansowanych z ich własnych budżetów w związku z ograniczeniami wprowadzonymi przez obecny rząd
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer
Warszawa, 18-12-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację proszę o przyjęcie następującego stanowiska Ministra Edukacji w sprawie obowiązujących przepisów prawa w zakresie organizacji nauki religii w szkołach.
Na mocy rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 17 stycznia 2025 r.[1] zmieniającego rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach wymiar nauki religii finansowanej z budżetu państwa został zmniejszony do jednej godziny lekcyjnej w tygodniu.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 3 lipca 2025 r. uznał, że ww. rozporządzenie jest w całości niezgodne z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia o systemie oświaty w zw. z art. 92 ust. 1, art. 25 ust. 3 oraz art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, czego efektem w opinii Trybunału Konstytucyjnego jest powrót do poprzedniego stanu prawnego, dostarczającego podstaw do nauczania religii w wymiarze dwóch godzin lekcyjnych tygodniowo.
Należy jednak mieć na uwadze, że w uchwale Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015 – 2023 jasno stwierdzono m.in., że:
- funkcjonowanie Trybunału obarczone jest rażącym naruszeniem prawa w związku z nieprawidłowościami polegającymi na nieobsadzeniu Trybunału legalnie powołanymi sędziami i zastąpieniu ich tzw. sędziami dublerami,
- Trybunał Konstytucyjny znajduje się w stanie niezdolności do wykonywania zadań Trybunału Konstytucyjnego określonych w art. 188 i art. 189 Konstytucji, a ta sytuacja wymaga ponownej kreacji sądu konstytucyjnego, zgodnie z konstytucyjnymi zasadami,
- krytycznie sytuację w Trybunale oceniła też Komisja Europejska, która 15 lutego 2023 r. podjęła postępowanie naruszeniowe w stosunku do Polski; w ocenie Komisji Trybunał nie wypełnia znamion niezależnego sądu w rozumieniu art. 19 Traktatu o Unii Europejskiej,
- organy władzy publicznej (w tym administracja rządowa) działają na podstawie i w granicach prawa, a zatem uwzględnianie przez nie rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wydanych z naruszeniem prawa, może zostać uznane za naruszenie zasady legalizmu.
W świetle cytowanego wyżej aktu problematyka roszczeń, o których mowa w Interpelacji, staje się bezprzedmiotowa. Te roszczenia mogłyby być bowiem oparte tylko na poprzednim stanie prawnym, który dawał podstawę dla organizowania dwóch lekcji religii tygodniowo. Tymczasem, Trybunał Konstytucyjny, którego funkcjonowanie obarczone jest rażącymi naruszeniami prawa, nie był zdolny (i nadal nie jest) wydać wyroku (ani jakiegokolwiek innego orzeczenia), którego skutkiem byłoby wyeliminowanie z porządku prawnego ustawy czy rozporządzenia. A zatem wyrok Trybunału U 2/25 nie spowodował, że rozporządzenie Ministra Edukacji z 17 stycznia 2025 r., redukujące liczbę godzin nauczania religii do jednej tygodniowo, przestało obowiązywać. Ponadto, ww. wymieniony wyrok Trybunału nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw RP. Rozporządzenie niezmiennie pozostaje jedyną prawną podstawą dla organizowania lekcji religii w przedszkolach i szkołach publicznych.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu
[1] Dz. U. poz. 66.