Odpowiedź na interpelację nr 12581

w sprawie problemów z nielegalną migracją i bezpieczeństwem granic

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk

Warszawa, 22-10-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 12581 Pani Poseł Olgi Semeniuk-Patkowskiej w sprawie problemów z nielegalną migracją i bezpieczeństwem granic, na podstawie stanowiska Komendy Głównej Straży Granicznej, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że Rząd Rzeczypospolitej Polskiej (RP) przyjął politykę migracyjną państwa, która uwzględnia aktualne uwarunkowania demograficzne, gospodarcze i społeczne. W dniu 15 października 2024 r. Rada Ministrów przyjęła dokument pn. „Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030“^[1], którego podstawowym założeniem jest stworzenie ram odpowiedzialnego zarządzania procesami migracyjnymi, pozwalających na zapewnienie bezpieczeństwa mieszkańcom Polski.

Należy także wskazać, że opisane w Strategii główne cele i kierunki strategiczne polskiej polityki migracyjnej wymagają opracowania programu implementacyjnego. Obecnie trwają końcowe prace uzgodnieniowe odnośnie do treści ww. programu, którego realizacja zostanie podzielona na dwa okresy: 2025-2027 oraz 2028-2030. Powyższe oznacza, że w drugiej połowie 2027 r. nastąpi przegląd śródokresowy realizacji Strategii, tak aby w pierwszej połowie 2028 r. dokonać jej potencjalnej modyfikacji.

Należy podkreślić, że ochrona granicy i zapobieganie nielegalnej imigracji, będącej elementem działań hybrydowych wymierzonych w interesy Polski i UE, jest priorytetem działań państwa w obszarze bezpieczeństwa. Procesy migracyjne mają charakter globalny i dotyczą coraz większej liczby osób. Polska, znajdując się na jednym ze szlaków migracyjnych, podejmuje wszelkie środki, mające na celu zapobieganie nielegalnemu przekraczaniu granicy i przerzutowi ludzi przez jej terytorium.

Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 2025 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie przywrócenia tymczasowo kontroli granicznej osób przekraczających granicę państwową stanowiącą granicę wewnętrzną^[2] tymczasowa kontrola na granicy państwowej z Republiką Federalną Niemiec oraz Republiką Litewską została przedłużona na okres od dnia 5 października 2025 r. do dnia 4 kwietnia 2026 r.

Celem przywrócenia tymczasowych kontroli jest ograniczenie nielegalnego przekraczania granicy, zwiększenie bezpieczeństwa obywateli oraz skuteczniejszy nadzór nad ruchem transgranicznym.

Sytuacja, w której nielegalna migracja jest wykorzystywana jako narzędzie wywierania presji na suwerenne państwo, jakim jest Rzeczpospolita Polska, wymaga zastosowania niestandardowych i adekwatnych do skali zagrożenia rozwiązań. Powyższe działania mają bezpośredni wpływ na ograniczenie niekontrolowanej migracji przez terytorium RP, w efekcie czego liczba nielegalnych migrantów przekraczających granicę sukcesywnie się zmniejsza.

Pragnę zaznaczyć, że przywrócenie kontroli jest traktowane jako środek tymczasowy. Docelowo rozwiązaniem problemu sztucznie wykreowanej presji imigracyjnej i instrumentalizacji migracji powinno być dalsze wzmocnienie granic zewnętrznych Unii Europejskiej i współpraca w zakresie walki z przemytem migrantów w celu zapewnienia pełnego bezpieczeństwa naszym obywatelom.

Należy wskazać, że w Polsce w 2024 r. wszczęto 654 postępowania karne w zakresie organizowania innym osobom przekraczania granicy państwowej wbrew przepisom, a w 2025 r. (do 30 września) – 413.

Należy podkreślić, że ochrona granicy państwowej jest jednym z podstawowych zadań SG, które jest realizowane siłami i środkami jednostek organizacyjnych właściwych miejscowo dla danego odcinka granicy. Z uwagi na presję migracyjną wywołaną przez reżim białoruski na granicy z Białorusią oraz migrację wtórną na granicy z Niemcami i Litwą, zaszła konieczność zapewnienia wsparcia jednostek organizacyjnych SG odpowiedzialnych za ochronę odcinków granicy dotkniętych nasilonymi zjawiskami migracyjnymi. Wsparcie zapewniane jest przez funkcjonariuszy SG delegowanych z innych jednostek organizacyjnych oraz żołnierzy Sił Zbrojnych RP.

W okresie od lipca do września 2025 r. do wsparcia działań na odcinku granicy państwowej z Białorusią delegowano w systemie rotacyjnym ponad tysiąc funkcjonariuszy SG. Ochronę wskazanego odcinka wspierało w tym czasie około 2,6 tys. żołnierzy.

Jednocześnie, w ww. okresie do wsparcia ochrony na granicy z Niemcami i Litwą, delegowano około 1,2 tys. funkcjonariuszy SG z innych jednostek organizacyjnych. Działania SG są wspierane przez około 350 żołnierzy.

Ochraniający granicę funkcjonariusze i żołnierze codziennie spotykają się z agresywnymi zachowaniami migrantów, w szczególności podczas grupowych prób przekroczeń granicy. Zachowania te mają postać wyzwisk, obrzucania kamieniami, kłodami, konarami drzew, szklanymi butelkami, metalowymi śrubami, słoikami, elementami drutu ostrzowego oraz petardami hukowymi, które mają ułatwić pokonanie zapory w tym czasie innym grupom migrantów. Do ataków dochodzi również w sytuacjach, gdy w wyniku skutecznych działań polskich patroli migranci zmuszeni są do wycofania się na terytorium Białorusi. Rozrzucanie przez migrantów po polskiej stronie granicy pociętych kawałków drutu kolczastego lub kłód z ponabijanymi gwoździami ma na celu utrudnianie przemieszczania się polskich pojazdów służbowych.

Od początku kryzysu migracyjnego na granicy z Białorusią poważne obrażenia wskutek agresji migrantów odniosło 17 funkcjonariuszy SG.

W odniesieniu do kwestii środków finansowych przeznaczonych na wzmocnienie ochrony granicy państwowej w budżecie na rok 2025, uprzejmie informuję, że w ramach budżetu Straży Granicznej na 2025 r. zaplanowano:

• 40 167 tys. zł – na delegowanie funkcjonariuszy do wsparcia miejsc newralgicznych, w związku z sytuacją migracyjną na polsko-białoruskim odcinku granicy państwowej i tymczasowym przywróceniem kontroli granicznej na granicy z Niemcami i Litwą oraz na utrzymanie cudzoziemców i ośrodków strzeżonych;
• 47 604 tys. zł – na zakupy centralne formacji (sprzęt transportowy, systemy optoelektroniczne na wieżach, sprzęt uzbrojenia i techniki specjalnej);
• 536 367 tys. zł - na modernizację zabezpieczenia granicy państwowej na odcinku lądowym granicy z Republiką Białorusi.

W poniższym zestawieniu przedstawiono dane dotyczące liczby cudzoziemców zatrzymanych/ujawnionych przez Straż Graniczną za przekroczenie lub usiłowanie przekroczenia granicy państwowej wbrew przepisom na poszczególnych odcinkach granicy (z wyłączeniem Białorusi) w 2024 r. oraz od stycznia do września 2025 r.

Jednocześnie na odcinku granicy państwowej z Białorusią w 2024 r. odnotowano 30 475 prób nielegalnego przekroczenia ww. granicy, natomiast od 1 stycznia do 30 września 2025 r. – 27 006 prób.

Z poważaniem

z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] Przyjęta uchwałą nr 120 Rady Ministrów z dnia 15 października 2024 r. Zwana dalej: Strategia.

^[2] Dz. U. poz. 1327