Odpowiedź na interpelację nr 12615

w sprawie weryfikacji przydatności schronów wskazanych przez samorządy oraz informowania obywateli o ich lokalizacji

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz

Warszawa, 24-10-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 12615 Pani Poseł Joanny Wichy w sprawie weryfikacji przydatności schronów wskazanych przez samorządy oraz informowania obywateli o ich lokalizacji, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) dysponuje zbiorczym zestawieniem wyników sprawdzeń prowadzonych przez Państwową Straż Pożarną (PSP) oraz inspekcję nadzoru budowlanego, realizowanych na zlecenie organów ochrony ludności i obrony cywilnej, zgodnie z art. 91 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej^[1].

Należy jednocześnie wskazać, że MSWiA nie dysponuje danymi dotyczącymi stanu technicznego, w tym stopnia, w którym budowle ochronne spełniają obowiązujące normy. Powyższe informacje pozostają w posiadaniu właściwych organów ochrony ludności i obrony cywilnej szczebla gminy, powiatu i województwa, tj. wójta, burmistrza, starosty, prezydenta miasta i wojewody, które zleciły sprawdzenia. Na poziomie centralnym monitorowana jest jedynie liczba dokonanych czynności.

Dane na dzień 19 września 2025 r., podsumowujące dotychczas przeprowadzone sprawdzenia, przedstawiają się następująco:

organy ochrony ludności zleciły PSP weryfikację 4110 budowli ochronnych, z czego 640 z nich dotyczyło obiektów, które wcześniej nie pełniły funkcji budowli ochronnych;
PSP przeprowadziła 2256 sprawdzeń, w tym 2104 wspólnie z inspekcją nadzoru budowlanego;
wydano 1598 stanowisk dla organów ochrony ludności, w których stwierdzono, że 1107 budowli ochronnych może spełniać (bądź spełnia częściowo) funkcje ochronne, podlegające dalszej weryfikacji przez PSP.

Z uwagi na trwający proces weryfikacji oraz tworzenia centralnej ewidencji obiektów zbiorowej ochrony, MSWiA nie posiada zbiorczych danych o wszystkich miejscach doraźnego schronienia. Proces jest w trakcie realizacji na poziomie szczebla gminy, powiatu i województw.

Działania związane z udostępnianiem informacji o obiektach zbiorowej ochrony przebiegają dwutorowo:

zgodnie z art. 108 ustawy Komendant Główny PSP będzie prowadził centralną ewidencję obiektów zbiorowej ochrony. Ewidencja będzie częściowo niejawna, natomiast dane dotyczące lokalizacji będą jawne dla obywateli;
zgodnie z art. 114 ustawy w celu przygotowania do realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej minister właściwy do spraw wewnętrznych podaje do publicznej wiadomości ogólne informacje o obiektach zbiorowej ochrony w poszczególnych województwach i powiatach, w tym procentowe zestawienie miejsc w obiektach zbiorowej ochrony w stosunku do liczby mieszkańców. Organy ochrony ludności zapewniają poinformowanie ludności o umiejscowieniu obiektów zbiorowej ochrony oraz, w razie potrzeby, o sposobie dotarcia do nich i korzystania z nich, z uwzględnieniem informacji o ograniczeniach dostępu dla osób z niepełnosprawnościami. Realizację obowiązku, o którym mowa powyżej, przez wójtów (burmistrzów, prezydentów miast) i starostów koordynuje wojewoda. Obowiązek ten można realizować w szczególności przez ogłoszenia za pośrednictwem systemu powiadamiania, ostrzegania i alarmowania o zagrożeniach, umieszczenie informacji, w tym map, z lokalizacją i kierunkiem przemieszczenia się do obiektu zbiorowej ochrony lub za pomocą narzędzi teleinformatycznych, w tym aplikacji na urządzenia mobilne.

Przyjęte założenia rozwoju systemu ostrzegania i alarmowania zakładają zakup nowoczesnych cyfrowych syren alarmowych z funkcją emisji komunikatu głosowego informującego o zagrożeniu oraz konieczności udania się do najbliższego obiektu zbiorowej ochrony.

Odnosząc się do kwestii finansowania z budżetu państwa zadania, jakim jest ochrona ludności i obrona cywilna należy wskazać, że w dniu 27 maja 2025 r. Rada Ministrów przyjęła uchwałę nr 72 w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026^[2] (dalej: Program), w którym pierwszy raz przeznaczono tak znaczące środki na ochronę ludności i obronę cywilną.

Zgodnie z ustawą, sposób finansowania realizacji zadań określa ww. Program. W rozdziale 6 Programu, w sposób przejrzysty i transparentny opisano sposób podziału środków finansowych, zarówno na poziomie wojewódzkim, jak i centralnym. Powyższe zasady zostały zaakceptowane m.in. przez Ministerstwo Obrony Narodowej, Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego oraz Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego.

Na finansowanie zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej przeznacza się corocznie środki w wysokości nie niższej niż 0,3 % produktu krajowego brutto, w skład których wchodzą:

środki przeznaczone na realizację zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych i wojewodów oraz wydatki Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych;
środki przeznaczone na realizację zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej przez:

ministra właściwego do spraw zdrowia w zakresie środków przeznaczonych na finansowanie zadań, o których mowa w:

art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy,
art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym^[3],

Narodowy Fundusz Zdrowia w zakresie środków przeznaczonych na finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej z zakresu ratownictwa medycznego;

środki ujęte w ramach limitu wydatków na finansowanie potrzeb obronnych, o którym mowa w art. 40 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny^[4], w wysokości 0,15% produktu krajowego brutto.

Finansowanie zadań określonych w Programie w kolejnych latach będzie opierać się corocznie o ten sam schemat finansowania z budżetu państwa, który opisano powyżej.

W 2025 r. jest to łącznie ponad 16 mld zł, z kolei w 2026 r.– ponad 17 mld zł z budżetu państwa. Szczegółowy podział ww. środków na obszary zadaniowe został ujęty w załączniku nr 1 do Programu.

Zgodnie z art. 155 ust. 5 ustawy, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, w porozumieniu z Ministerstwem Obrony Narodowej, dokonało podziału środków, o których mowa w art. 155 ust. 4 ustawy, tj. ponad 5 mld zł, na poszczególne części budżetu państwa wskazane w art. 155 ust. 6 ustawy (tj. m.in. wojewodów), z uwzględnieniem Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, w oparciu o przepisy wydane na podstawie art. 138 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych^[5]. Zgodnie z art. 154 ust. 5 ustawy, podział środków przydzielonych poszczególnym wojewodom na jednostki samorządu terytorialnego, podmioty ochrony ludności i inne podmioty należy do zakresu działań wojewody.

Stosownie do art. 199 ust. 3 ustawy, Minister Finansów i Gospodarki 25 lipca 2025 r. dokonał przeniesień wydatków do budżetów wojewodów na zgodny wniosek ministra właściwego do spraw wewnętrznych i Ministra Obrony Narodowej. Od tego momentu wojewodowie mogą, po stosownym uzgodnieniu wniosków, dysponować środki do jednostek samorządu terytorialnego i innych podmiotów.

Według danych przekazanych do MSWiA, aktualnie^[6] ogólna wartość zaangażowanych przez wojewodów środków na rzecz jednostek samorządu terytorialnego i innych podmiotów obejmuje kwotę około 3,4 mld zł.

Z poważaniem

z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] Dz. U. poz. 1907, dalej: ustawa

^[2] M. P. poz. 541.

^[3] Dz. U. z 2025 r. poz. 91, z późn. zm.

^[4] Dz. U. z 2025 r. poz. 825, z późn. zm.

^[5] Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm.

^[6] Stan na 22 października 2025 r.