do ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie przyznania uprawnień kierowcom OSP z kategorią B do prowadzenia pojazdów ratowniczo-gaśniczych o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 5000 kg
Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski
Data wpływu: 07-10-2025
Gniezno, 7 października 2025 r.
Szanowny Panie Ministrze,
jednostki ochotniczej straży pożarnej pełnią kluczową rolę w systemie ratowniczo-gaśniczym, szczególnie na terenach wiejskich i podmiejskich, gdzie dostępność jednostek Państwowej Straży Pożarnej jest ograniczona. Dlatego istotne jest zapewnienie ich pełnej mobilności oraz natychmiastowej gotowości operacyjnej. Znaczącym elementem sił operacyjnych wykorzystywanych w jednostkach OSP, w szczególności na terenach wiejskich, są lekkie samochody ratowniczo-gaśnicze. Wiele z tych pojazdów, szczególnie zakupowanych do jednostek OSP w ostatnich latach, to pojazdy o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t i nieprzekraczającej 5 t, jednak wymagające posiadania przez strażaka-kierowcę prawa jazdy kat. C. Rosnąca liczba takich pojazdów we flocie jednostek ochotniczych straży pożarnych jest wynikiem m.in. realizacji wytycznych Państwowej Straży Pożarnej, szczególnie w zakresie ilości posiadanej wody do celów gaśniczych. Również rosnąca ilość sprzętu ratownictwa technicznego powoduje, iż nowe pojazdy „lekkie“ przekraczają DMC 3,5 t. Wg posiadanych danych, w samym tylko województwie wielkopolskim znajduje się ponad 30 pojazdów ratowniczo-gaśniczych, których dopuszczalna masa całkowita przekracza 3500 kg i jednocześnie nie przekracza 5000 kg.
Powyższa sytuacja i obecnie obowiązujące regulacje ograniczają możliwość prowadzenia takich pojazdów ratowniczo-gaśniczych do osób posiadających prawo jazdy kategorii C, co znacząco utrudnia funkcjonowanie jednostek OSP, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach. Niestety, obecne przepisy skutkują w efekcie znacznym ograniczeniem liczby dostępnych kierowców, co przekłada się na wydłużony czas reakcji na zdarzenia. Większość druhów posiadających uprawnienia kategorii C to osoby pracujące zawodowo, jako kierowcy pojazdów ciężarowych, co oznacza, że ich dostępność w godzinach pracy jest mocno ograniczona. W praktyce oznacza to, że w bardzo wielu przypadkach jednostki OSP nie mają wystarczającej liczby kierowców do natychmiastowego wyjazdu do akcji.
Mając na uwadze powyższe Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski, reprezentujące samorządy lokalne w regionie, zwraca się z postulatem wprowadzenia w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2011 Nr 30 poz. 151 ze zm.) następującej zmiany:
w art. 6 ust. 3 pkt 4 dodać literę c w brzmieniu:
c) pojazdem samochodowym uprzywilejowanym w jednostkach ochotniczych straży pożarnych i zespołach ratownictwa medycznego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 5000 kg, z wyjątkiem autobusu i motocykla.
Wprowadzenie zmian w przepisach i przyznanie uprawnień kierowcom OSP z kategorią B do prowadzenia pojazdów ratowniczo-gaśniczych o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 5000 kg pozwoliłoby na znaczące zwiększenie liczby dostępnych kierowców i poprawę zdolności operacyjnej jednostek. Bez zmiany regulacji prawnych wiele jednostek OSP może mieć trudności w zapewnieniu kierowców do obsługi nowo zakupionych pojazdów.
Warunki dające uprawienia do kierowania pojazdami uprzywilejowanymi OSP nie wymagają zmiany, w związku z czym zmiana przepisów nie będzie wiązała się z ponoszeniem dodatkowych kosztów przez gminy. Zmiana nie wygeneruje także dodatkowych kosztów po stronie budżetu państwa ani samych strażaków kierowców.
Proponowana zmiana przepisów miałaby obejmować również zespoły ratownictwa medycznego, których pojazdy, z uwagi na rosnące wymagania techniczne, sprzętowe, wyposażeniowe doprowadzają do sytuacji, w których kierowane przez nich pojazdy mogą nieznacznie przekraczać 3,5 t.
Obecne przepisy i sztywne stosowanie granicy DMC 3,5 t dla ww. pojazdów prowadzić może do patologicznych sytuacji, w których homologacja pojazdu i jego „formalna“ dopuszczalna masa całkowita ujawniona w dokumentach faktycznie nie przekracza 3,5 t, jednak pojazdy te podczas faktycznego poruszania się po drogach i pełnej obsadzie sprzętowej i ludzkiej przekraczają ww. granicę i narażają kierowcę ratownika na ew. odpowiedzialności za kierowanie pojazdem zbyt ciężkim i jednocześnie za dopuszczenie do przekroczenia DMC pojazdu.
Wprowadzenie wyżej proponowanych zmian przepisów urealniłoby sytuację i umożliwiło faktyczne stosowanie przez producentów pojazdów lepszych rozwiązań, bardziej wytrzymałych i homologację pojazdów na nieco wyższych wartościach, bez utraty zdolności do kierowania tymi pojazdami przez kierowców-ratowników posiadających wyłącznie prawo jazdy kat. B.
Proponowane rozwiązanie nie generuje zagrożenia w bezpieczeństwie ruchu, z uwagi na fakt, że zarówno kierowcy OSP, jak i kierowcy zespołów ratownictwa medycznego przechodzą odpowiednie szkolenia i badania. W przypadku kierowców OSP rozważyć można rozszerzenie zakresu kursu podstawowego realizowanego przez Państwową Straż Pożarną o zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa kierowania pojazdem o masie przekraczającej 3,5 t.
Warto w tymi miejscu zaznaczyć także, że ustawodawca w art. 6 ust. 3 pkt 4 litera b dopuścił podobne do proponowanego odstępstwo od generalnej zasady limitu DMC pojazdu do 3,5 t dla prawa jazdy kat. B poprzez zapis: kat. B uprawnia do kierowania „pojazdem samochodowym zasilanym paliwami alternatywnymi o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t oraz nieprzekraczającej 4250 kg, jeżeli przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej 3,5 t wynika z zastosowania paliw alternatywnych, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 66 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, a informacja o tym przekroczeniu jest odnotowana w dowodzie rejestracyjnym, pod warunkiem, że osoba posiada prawo jazdy kategorii B od co najmniej 2 lat“. A zatem uznaje się za zasadne dopuszczenie podobnego wyjątku w przepisach dla osób posiadających pojazdy zasilane paliwami alternatywnymi, tylko z uwagi na poszerzenie ich dostępności z uwagi na uwarunkowania konstrukcyjne wpływające na ich masę. W proponowanej zmianie rosnąca masa pojazdu jest wynikiem wymagań technicznych i sprzętowych wobec pojazdów ratunkowych.
Mając na uwadze powyższe uprzejmie proszę pana Ministra o odpowiedź na następujące pytanie:
Czy ministerstwo dostrzega zasadność postulatu SGiPW i planuje wprowadzenie zmiany w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. 2011 Nr 30 poz. 151 ze zm.) w art. 6 ust. 3 pkt 4 poprzez dodanie litery c o brzmieniu podanym powyżej?
Z wyrazami szacunku
Poseł Tadeusz Tomaszewski