Odpowiedź na interpelację nr 12758

w sprawie umożliwienia kierowcom posiadającym prawo jazdy kategorii B prowadzenia pojazdów ratowniczo-gaśniczych oraz karetek o DMC do 5 ton

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz

Warszawa, 29-10-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 12758 pana posła Tomasza Piotra Nowaka i pana posła Krzysztofa Gadowskiego w sprawie umożliwienia kierowcom posiadającym prawo jazdy kategorii B prowadzenia pojazdów ratowniczo-gaśniczych oraz karetek o DMC do 5 ton, z uwzględnieniem stanowiska m.in. Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej (PSP), uprzejmie przedstawiam, co następuje.

Zgodnie z art. 8 w związku z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych^[1] do udziału w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych jest uprawniony strażak, który:

1. ukończył 18 lat, a nie ukończył 65 lat (umożliwia się pełnienie funkcji kierowcy przez strażaków ratowników OSP^[2] po ukończeniu przez nich 65 lat pod warunkiem posiadania aktualnych badań lekarskich dopuszczających do prowadzenia pojazdów uprzywilejowanych),
2. posiada aktualne ubezpieczenie (od odpowiedzialności cywilnej i od następstw nieszczęśliwych wypadków podczas wykonywania powierzonych zadań),
3. posiada aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do udziału w działaniach ratowniczych,
4. odbył szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy,
5. ukończył z wynikiem pozytywnym szkolenie podstawowe przygotowujące do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych.

Jednocześnie kwalifikacje osoby, która może kierować pojazdem uprzywilejowanym, zostały określone w art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami^[3], zgodnie z którym pojazdem uprzywilejowanym może kierować osoba, która:

1. ukończyła 21 lat,
2. posiada prawo jazdy kategorii odpowiedniej do rodzaju pojazdu,
3. ukończyła kurs dla kierujących pojazdami uprzywilejowanymi,
4. uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem uprzywilejowanym i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem uprzywilejowanym,
5. posiada zezwolenie na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym w zakresie określonej kategorii prawa jazdy.

Przepis art. 106 ust. 3 ww. ustawy zwalnia kierujących pojazdami strażaków OSP z wymogu ukończenia kursu dla kierujących pojazdami uprzywilejowanymi. Natomiast na podstawie art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych:

• szkolenia, w tym szkolenia specjalistyczne strażaków ratowników OSP oraz kandydatów na strażaków ratowników OSP, prowadzi nieodpłatnie PSP na podstawie programów opracowywanych przez komendanta głównego PSP i zatwierdzanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz na podstawie programu kursu w zakresie kwalifikowanej pierwszej pomocy, o którym mowa w ustawie z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym^[4],
• w ramach szkoleń specjalistycznych dla strażaków ratowników OSP są realizowane kursy przygotowujące do uzyskiwania przez strażaków ratowników OSP kwalifikacji i uprawnień do prowadzenia pojazdów uprzywilejowanych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t.

Należy wskazać, że zasady organizacji systemu szkolenia dla strażaków ratowników OSP określa, zatwierdzony przez komendanta głównego PSP, dokument^[5] pn. „Zasady przygotowania strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych do udziału w działaniach ratowniczych“.

Obecnie PSP prowadzi szkolenia dla OSP na podstawie zatwierdzonych przez ministra spraw wewnętrznych i administracji programów, w tym m.in.:

• Programu^[6] szkolenia kierowcy-konserwatora sprzętu ratowniczego ochotniczych straży pożarnych,
• Programu^[7] szkolenia kierującego działaniem ratowniczym dla strażaka ratownika ochotniczych straży pożarnych (dowódcy OSP),
• Programu^[8] szkolenia przygotowującego do egzaminu dopuszczającego do kierowania pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t dla strażaka ratownika ochotniczych straży pożarnych.

Ponadto zgodnie z „Programem Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026“ przewiduje się przeszkolenie co najmniej 500 kierowców rocznie w zakresie prowadzenia pojazdów objętych obowiązkiem posiadania prawa jazdy kategorii C+E oraz D z przeznaczeniem dla krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego i mobilizacji do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe może znacząco zwiększyć liczbę kierowców z uprawnieniami do kierowania pojazdami uprzywilejowanymi oraz poprawić zdolności operacyjne jednostek OSP.

Zgodnie z przepisami ustawy o kierujących pojazdami do kierowania pojazdami na drogach publicznych jest wymagane posiadanie odpowiednich uprawnień. Ustawodawca w art. 6 ust. 3 pkt 4 lit. b ww. ustawy umożliwił prowadzenie pojazdów powyżej 3,5 t osobom posiadającym prawo jazdy kategorii B, jednakże powyższe wynika z przekroczenia masy pojazdu w związku z zastosowania paliwa alternatywnego i związanych z nim rozwiązań technicznych. W przypadku pojazdów elektrycznych zasilanych wodorem, gazem ziemnym sprężonym (CNG), gazem ziemnym skroplonym (LNG) lub innymi paliwami alternatywnymi łączna masa całkowita pojazdu może przekraczać 3,5 t, dochodząc do 4250 kg. Wyższa masa ww. pojazdów wynika bezpośrednio z zastosowania alternatywnych źródeł napędu (np. masy akumulatorów, zbiorników na gaz). Przedmiotowe rozwiązanie odpowiada obecnie zmieniającemu się rynkowi motoryzacyjnemu, który dostosowuje się do przyjętej polityki ograniczającej emisję spalin i CO₂. Aby prowadzić ww. pojazd, konieczne jest spełnienie kilku warunków: należy posiadać prawo jazdy kategorii B od co najmniej 2 lat, a w dowodzie rejestracyjnym pojazdu musi znajdować się adnotacja o tym, że jego dopuszczalna masa całkowita przekracza 3,5 t z powodu zastosowania paliwa alternatywnego.

Jednocześnie, w ocenie zarówno Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA), jak i Komendy Głównej PSP, przyznanie kierowcom OSP, posiadającym prawo jazdy kategorii B, uprawnień do prowadzenia pojazdów ratowniczo-gaśniczych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 5 t jest niezasadne, przede wszystkim z uwagi na ryzyko wystąpienia zagrożenia w ruchu drogowym, wynikające m.in. ze:

• znacznej różnicy między wymogami dotyczącymi kategorii B i kategorii C. W zakresie kategorii C wymaga się od kierowców większej wiedzy, umiejętności i sprawności fizycznej przy prowadzeniu pojazdu. Dodatkowa różnica jest związana z rodzajem i masą pojazdów, którymi można kierować. Jednocześnie wymagania, szkolenia i egzaminy w przypadku kategorii C są bardziej zaawansowane ze względu na zwiększoną odpowiedzialność związaną z prowadzeniem ciężkich pojazdów, co wynika z dużych różnic w zakresie skali i złożoności pojazdów;
• zwiększonego ryzyka wystąpienia zdarzeń drogowych z udziałem kierujących pojazdem uprzywilejowanym (w tym przypadku ratowniczym) oraz innych uczestników ruchu drogowego, zwłaszcza niechronionych, związanego z umożliwieniem kierowania pojazdem uprzywilejowanym bez stosownych kwalifikacji;
• zwiększonego ryzyka narażenia na znaczące straty finansowe w przypadku ewentualnych szkód (dla przykładu: wartość średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego wynosi około 1,2 mln zł lub więcej w zależności od stanu wyposażenia).

Mając powyższe na uwadze informuję, że obecnie w resorcie spraw wewnętrznych i administracji nie są prowadzone prace legislacyjne w zakresie stanowiącym przedmiot niniejszej interpelacji.

Z poważaniem

z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] Dz. U. 2025 poz. 244.

^[2] Ochotniczych straży pożarnych.

^[3] Dz. U. 2025 poz. 1216.

^[4] Dz. U. 2025 poz. 91 z późn. zm.

^[5] Z 11 września 2023 r.

^[6] Z 4 marca 2022 r.

^[7] Z 4 marca 2022 r.

^[8] Z 1 grudnia 2022 r.