do ministra zdrowia
w sprawie Programu Szczepień Ochronnych (PSO) w kontekście szczepień przeciwko pneumokokom u dzieci
Zgłaszający: Aleksandra Leo, Wioleta Tomczak, Barbara Okuła, Maja Ewa Nowak
Data wpływu: 10-10-2025
Szanowna Pani Minister,
ponownie zwracam się z interpelacją dotyczącą Programu Szczepień Ochronnych (PSO) w kontekście szczepień przeciwko pneumokokom u dzieci. W poprzedniej interpelacji skierowanej do Ministerstwa Zdrowia poruszyłam kwestię potrzeby ochrony populacji dziecięcej przed groźnym serotypem 19A wywołującym inwazyjne choroby pneumokokowe. Niestety, odpowiedź resortu pominęła kluczowe pytania dotyczące profilaktyki dzieci. W związku z powyższym ponawiam wniosek o zajęcie stanowiska w tej sprawie.
W świetle najnowszych danych epidemiologicznych oraz jednoznacznych rekomendacji towarzystw naukowych i konsultantów krajowych pojawia się uzasadniona potrzeba dokonania zmian w obowiązującym Programie Szczepień Ochronnych, tak aby zapewnić dzieciom możliwie najskuteczniejszą ochronę przed inwazyjnymi chorobami pneumokokowymi (IChP).
Obecnie w ramach szczepień obowiązkowych stosowana jest szczepionka 10-walentna (PCV10), która zdaniem klinicystów nie zapewnia ochrony przed serotypem 19A – jednym z najczęściej występujących i najbardziej lekoopornych serotypów bakterii Streptococcus pneumoniae. Serotyp 19A stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia najmłodszych pacjentów i odpowiada za rosnącą liczbę przypadków inwazyjnych chorób pneumokokowych(IChP), w tym zapaleń opon mózgowo-rdzeniowych, sepsy oraz ciężkich zapaleń płuc.
Polskie towarzystwa naukowe, w tym Polskie Towarzystwo Pediatryczne oraz Polskie Towarzystwo Wakcynologii, a także konsultant krajowy w dziedzinie pediatrii, zgodnie podkreślają, że aktualna sytuacja epidemiologiczna – w szczególności wzrost udziału serotypu 19A wśród inwazyjnych zakażeń pneumokokowych u dzieci – wymaga niezwłocznej zmiany Programu Szczepień Ochronnych. Eksperci wskazują, że dalsze utrzymywanie w PSO szczepionki, która nie zawiera ochrony przed tym serotypem, jest bezzasadne z punktu widzenia skuteczności profilaktyki zdrowotnej i bezpieczeństwa najmłodszej populacji, a także narastającej antybiotykooporności. Konieczna jest pilna aktualizacja programu w oparciu o aktualne, krajowe dane epidemiologiczne i wprowadzenie szczepionek o szerszym spektrum działania, obejmujących m.in. serotyp 19A.
1. Zgodnie z oficjalnym stanowiskiem Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego z dnia 8 kwietnia 2024 roku istnieje pilna potrzeba wycofania z PSO szczepionki PCV10 i zastąpienia jej preparatem, który zawiera serotyp 19A. Stanowisko to zostało opracowane na podstawie analizy danych z Krajowego Ośrodka Referencyjnego ds. Diagnostyki Bakteryjnych Zakażeń Ośrodkowego Układu Nerwowego (KOROUN), które jednoznacznie wskazują na dominację serotypu 19A wśród zakażeń pneumokokowych u dzieci w Polsce.
2. Równie jednoznaczne są rekomendacje PTP i konsultanta krajowego w dziedzinie pediatrii z czerwca 2024 roku, w których zaleca się wprowadzenie do obowiązkowego programu szczepień szczepionek wyższej walentności – takich jak PCV13, PCV15 czy najlepiej PCV20. W oparciu o dane KOROUN z 2023 roku szczepionka PCV20 zapewnia pokrycie ponad 60% przypadków IChP w grupie dzieci do 2. roku życia oraz ponad 64% w grupie dzieci do 5. roku życia. W rekomendacjach tych jednoznacznie wskazano, że dalsze stosowanie szczepionki PCV10 nie odpowiada na aktualne zagrożenia epidemiologiczne.
3. Rekomendacje te zostały zaktualizowane w kwietniu 2025 roku. PTP i konsultant krajowy ponownie podkreślili konieczność jak najszybszego wdrożenia do PSO szczepionki zawierającej serotyp 19A, podkreślając zarówno aspekty kliniczne, jak i społeczne oraz ekonomiczne związane z niewystarczającą ochroną dzieci.
4. Zbieżne wnioski przedstawia również Polskie Towarzystwo Wakcynologii w zaleceniach z dnia 18 lutego 2025 roku, w których jednoznacznie wskazano na potrzebę dostosowania polityki szczepień do realnej sytuacji epidemiologicznej i stosowania szczepionek nowej generacji, w tym PCV15 i PCV20, które uwzględniają serotyp 19A.
5. Na problem ten zwrócił także uwagę rzecznik praw dziecka, który w piśmie z dnia 25 sierpnia 2025 roku zaapelował o zapewnienie wszystkim dzieciom skutecznej ochrony przed pneumokokami. Rzecznik podkreślił, że dostęp do szczepionki zawierającej serotyp 19A powinien być zapewniony w ramach szczepień obowiązkowych.
W świetle przytoczonych faktów zwracam się ponownie z pytaniami do Pani Minister:
1. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje uwzględnić rekomendacje środowisk naukowych oraz konsultantów krajowych i dokonać zmiany w Programie Szczepień Ochronnych, umożliwiając dzieciom powszechny dostęp do szczepionki zawierającej serotyp 19A?
2. W jaki sposób ministerstwo ocenia aktualne dane epidemiologiczne KOROUN wskazujące na wzrost zakażeń serotypem 19A w populacji dziecięcej?
3. Czy prowadzone są prace nad rozszerzeniem dostępności szczepionek PCV13, PCV15 lub PCV20 dla dzieci, które obecnie nie mają dostępu do ochrony przed serotypem 19A w ramach szczepień obowiązkowych?
W interesie zdrowia publicznego oraz bezpieczeństwa najmłodszych pacjentów apeluję o potraktowanie tej sprawy jako priorytetowej i udzielenie jednoznacznych odpowiedzi dotyczących przyszłości szczepień przeciw pneumokokom w Polsce.