w sprawie umożliwienia kierowcom ochotniczych straży pożarnych oraz zespołom ratowników medycznych prowadzenia pojazdów uprzywilejowanych o dopuszczalnej masie całkowitej do 5 ton na podstawie prawa jazdy kategorii B
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz
Warszawa, 30-10-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 12832 Pani Poseł Lidii Czechak w sprawie umożliwienia kierowcom ochotniczych straży pożarnych oraz zespołom ratowników medycznych prowadzenia pojazdów uprzywilejowanych o dopuszczalnej masie całkowitej do 5 ton na podstawie prawa jazdy kategorii B, z uwzględnieniem stanowiska m.in. Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej (PSP), uprzejmie przedstawiam co następuje.
Zgodnie z art. 8 w związku z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych[1], do udziału w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych jest uprawniony strażak, który:
1. ukończył 18 lat, a nie ukończył 65 lat (umożliwia się pełnienie funkcji kierowcy przez strażaków ratowników OSP[2] po ukończeniu przez nich 65 lat pod warunkiem posiadania aktualnych badań lekarskich dopuszczających do prowadzenia pojazdów uprzywilejowanych),
2. posiada aktualne ubezpieczenie (od odpowiedzialności cywilnej i od następstw nieszczęśliwych wypadków, podczas wykonywania powierzonych zadań),
3. posiada aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do udziału w działaniach ratowniczych,
4. odbył szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy,
5. ukończył z wynikiem pozytywnym szkolenie podstawowe przygotowujące do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych.
Jednocześnie kwalifikacje osoby, która może kierować pojazdem uprzywilejowanym, zostały określone w art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami[3], zgodnie z którym pojazdem uprzywilejowanym może kierować osoba, która:
1. ukończyła 21 lat,
2. posiada prawo jazdy kategorii odpowiedniej do rodzaju pojazdu,
3. ukończyła kurs dla kierujących pojazdami uprzywilejowanymi,
4. uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem uprzywilejowanym i orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem uprzywilejowanym,
5. posiada zezwolenie na kierowanie pojazdem uprzywilejowanym w zakresie określonej kategorii prawa jazdy.
Przepis art. 106 ust. 3 ww. ustawy zwalnia kierujących pojazdami strażaków OSP z wymogu ukończenia kursu dla kierujących pojazdami uprzywilejowanymi. Natomiast na podstawie art. 11 ust. 1 i 2 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych:
– szkolenia, w tym szkolenia specjalistyczne strażaków ratowników OSP oraz kandydatów na strażaków ratowników OSP, prowadzi nieodpłatnie PSP na podstawie programów opracowywanych przez Komendanta Głównego PSP i zatwierdzanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz na podstawie programu kursu w zakresie kwalifikowanej pierwszej pomocy, o którym mowa w ustawie z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym[4],
– w ramach szkoleń specjalistycznych dla strażaków ratowników OSP są realizowane kursy przygotowujące do uzyskiwania przez strażaków ratowników OSP kwalifikacji i uprawnień do prowadzenia pojazdów uprzywilejowanych o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t.
Należy wskazać, że zasady organizacji systemu szkolenia dla strażaków ratowników OSP określa, zatwierdzony przez Komendanta Głównego PSP, dokument[5] pn. „Zasady przygotowania strażaków ratowników ochotniczych straży pożarnych do udziału w działaniach ratowniczych“.
Obecnie PSP prowadzi szkolenia dla OSP na podstawie zatwierdzonych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji programów, w tym m.in.:
Ponadto zgodnie z „Programem Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026“ przewiduje się przeszkolenie co najmniej 500 kierowców rocznie w zakresie prowadzenia pojazdów objętych obowiązkiem posiadania prawa jazdy kategorii C+E oraz D z przeznaczeniem dla krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego i mobilizacji do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe może znacząco zwiększyć liczbę kierowców z uprawnieniami do kierowania pojazdami uprzywilejowanymi oraz poprawić zdolności operacyjne jednostek OSP.
Zgodnie z przepisami ustawy o kierujących pojazdami, do kierowania pojazdami na drogach publicznych jest wymagane posiadanie odpowiednich uprawnień. Ustawodawca w art. 6 ust. 3 pkt 4 lit. b ww. ustawy umożliwił prowadzenie pojazdów powyżej 3,5 t osobom posiadającym prawo jazdy kategorii B, jednakże powyższe wynika z przekroczenia masy pojazdu w związku z zastosowaniem paliwa alternatywnego i związanych z nim rozwiązań technicznych. W przypadku pojazdów elektrycznych zasilanych wodorem, gazem ziemnym sprężonym (CNG), gazem ziemnym skroplonym (LNG) lub innymi paliwami alternatywnymi łączna masa całkowita pojazdu może przekraczać 3,5 t dochodząc do 4250 kg. Wyższa masa ww. pojazdów wynika bezpośrednio z zastosowania alternatywnych źródeł napędu (np. masy akumulatorów, zbiorników na gaz). Przedmiotowe rozwiązanie odpowiada obecnie zmieniającemu się rynkowi motoryzacyjnemu, który dostosowuje się do przyjętej polityki ograniczającej emisję spalin i CO2. Aby prowadzić ww. pojazd, konieczne jest spełnienie kilku warunków: należy posiadać prawo jazdy kategorii B od co najmniej 2 lat, a w dowodzie rejestracyjnym pojazdu musi znajdować się adnotacja o tym, że jego dopuszczalna masa całkowita przekracza 3,5 t z powodu zastosowania paliwa alternatywnego.
Odnośnie do przedstawionej przez Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski propozycji rozszerzenia dla kierowców OSP zakresu kursu podstawowego realizowanego przez PSP o zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa kierowania pojazdem o masie przekraczającej 3,5 t, należy pamiętać, że uczestnikami szkolenia podstawowego nie są jedynie kierowcy.
Jednocześnie, w ocenie zarówno Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA), jak i Komendy Głównej PSP, przyznanie kierowcom OSP, posiadającym prawo jazdy kategorii B, uprawnień do prowadzenia pojazdów ratowniczo-gaśniczych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 5 t jest niezasadne, przede wszystkim z uwagi na ryzyko wystąpienia zagrożenia w ruchu drogowym, wynikającego m.in. ze:
– znacznej różnicy między wymogami dotyczącymi kategorii B i kategorii C. W zakresie kategorii C wymaga się od kierowców większej wiedzy, umiejętności i sprawności fizycznej przy prowadzeniu pojazdu. Dodatkowa różnica jest związana z rodzajem i masą pojazdów, którymi można kierować. Jednocześnie wymagania, szkolenia i egzaminy w przypadku kategorii C są bardziej zaawansowane ze względu na zwiększoną odpowiedzialność związaną z prowadzeniem ciężkich pojazdów, co wynika z dużych różnic w zakresie skali i złożoności pojazdów;
– zwiększonego ryzyka wystąpienia zdarzeń drogowych z udziałem kierujących pojazdem uprzywilejowanym (w tym przypadku ratowniczym) oraz innych uczestników ruchu drogowego, zwłaszcza niechronionych, związanego z umożliwieniem kierowania pojazdem uprzywilejowanym bez stosownych kwalifikacji;
– zwiększonego ryzyka narażenia na znaczące straty finansowe w przypadku ewentualnych szkód (dla przykładu: wartość średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego wynosi około 1,2 mln zł lub więcej, w zależności od stanu wyposażenia).
Obecnie w resorcie spraw wewnętrznych i administracji nie są prowadzone prace legislacyjne w zakresie stanowiącym przedmiot niniejszej interpelacji. Jednocześnie, zarówno MSWiA, jak i Komenda Główna PSP ze względów opisanych powyżej nie popierają postulatu Stowarzyszenia Gmin i Powiatów Wielkopolski i nie widzą zasadności wprowadzenia zmian dopuszczających prowadzenie pojazdów uprzywilejowanych w jednostkach OSP i zespołach ratownictwa medycznego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 5000 kg, przez osoby posiadające prawo jazdy kategorii B.
Z poważaniem
z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2025 r. poz. 244.
[2] Ochotniczych straży pożarnych.
[3] Dz. U. z 2025 r. poz. 1226.
[4] Dz. U. z 2025 r. poz. 91, z późn. zm.
[5] Z 11 września 2023 r.
[6] Z 4 marca 2022 r.
[7] Z 4 marca 2022 r.
[8] Z 1 grudnia 2022 r.