Odpowiedź na interpelację nr 12846

w sprawie wdrażania programu ochrony ludności i obrony cywilnej

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz

Warszawa, 06-11-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 12846 Pana Posła Andrzeja Śliwki w sprawie wdrażania programu ochrony ludności i obrony cywilnej, w zakresie właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, uprzejmie przedstawiam co następuje.

Przyznane na 2025 r. wojewodom środki z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026[1], w ramach realizacji zadań z obszaru ochrony ludności i obrony cywilnej, mogą być wydatkowane na różnego rodzaju inwestycje od miejsc schronienia po infrastrukturę zapewniającą awaryjne źródła energii, jak również na szkolenia i doposażenie niezbędne do skutecznego funkcjonowania służb w sytuacjach zagrożenia.

Planowane przez jednostki samorządu terytorialne zadania ochrony ludności i obrony cywilnej, których wartość przekracza 50 tys. zł (inwestycje budowlane, zakupy inwestycyjne) są opiniowane przez zespół składający się z przedstawicieli Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) oraz Ministerstwa Obrony Narodowej (MON). Wnioski dotyczące realizacji ww. inwestycji są składane za pośrednictwem odpowiednich terytorialnie wojewodów, którzy po wstępnej ocenie przekazują je do MSWiA. Każda inwestycja jest oceniana pod względem wpływu na realizację zadań ochrony ludności i obrony cywilnej. Pozytywne rozpatrzenie wniosku pozwala jednostkom samorządu terytorialnego na realizację zgłoszonych inwestycji. Zespół opiniuje wnioski w ciągu kilku dni od ich wpłynięcia do MSWiA. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji pozostaje w stałym kontakcie z urzędami wojewódzkimi, udziela odpowiedzi na pojawiające się pytania oraz wyjaśnia wątpliwości, tak aby jak najwięcej inwestycji uzyskało pozytywne opinie i mogło zostać zrealizowanych. Z uwagi na swobodę wyboru inwestycji po stronie jednostek samorządu terytorialnego, MSWiA nie dysponuje szczegółowymi informacjami w zakresie wydatkowania środków z Programu OLiOC na poszczególne kategorie, takie jak miejsca schronienia, zabezpieczenie medyczne etc. Przedmiotowe dane będzie można pozyskać od wojewodów po zakończeniu roku budżetowego i okresu, w jakim środki przeznaczone na 2025 r. w ramach Programu OLiOC zostaną wydane.

Kryterium wyjściowym podziału środków w ramach Programu OLiOC było założenie, że:

Środki dla województw zostały podzielone według następujących kryteriów:

Należy wskazać, że miasto stołeczne Warszawa przy podziale środków było traktowane jak odrębne województwo, z uwzględnieniem wskaźników urbanizacji i ogólnej liczby mieszkańców.

Proces podziału środków na poszczególne województwa przedstawiał się następująco:

  1. Dla każdego z województw wprowadzono, pozyskane z Głównego Urzędu Statystycznego, dane statystyczne o liczbie ludności i gęstości zaludnienia.
  2. Wprowadzono dane statystyczne o liczbie mieszkańców województwa, także z podziałem na liczbę mieszkańców miast i wsi.
  3. Podzielono wstępnie środki na pulę wojewódzką (83%) i pulę centralną (17%).
  4. Dla puli wojewódzkiej, z uwagi na wyższą gęstość zaludnienia na terenach miejskich, a także wymóg określony w art. 90 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej[3] dotyczący pojemności obiektów zbiorowej ochrony z podziałem na miasta i wsie, wprowadzono odpowiednio wagi 0,65 i 0,35.
  5. Po wyliczeniu kwot przypadających na poszczególne województwa, dodano wskaźnik: zwiększenie puli środków na realizację zadań w ramach Programu „Tarcza Wschód” (dla województw: lubelskiego, podlaskiego, warmińsko-mazurskiego, podkarpackiego i części województwa mazowieckiego).
  6. Następnie z puli centralnej dokonano dalszego wzmocnienia puli wojewódzkiej w ramach realizacji zadania Host Nation Support (NATO).
  7. Otrzymano ostateczny podział na pulę wojewódzką (ponad 90%) i centralną (niecałe 10%).

Powyższy podział środków został uzgodniony z MON, a informację o wysokości limitów w poszczególnych obszarach przekazano wojewodom.

Należy wskazać, że w zakresie finansowania placówek medycznych (w tym podmiotów uczestniczących w Programie „Szpitale Przyjazne Wojsku), w ramach realizowanych przez nie zadań z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej z Programu OLiOC mogą być wydatkowane środki na budowę schronów czy miejsc doraźnego schronienia niezależnie od miejsca ich lokalizacji, również w szpitalach. Ponadto w Programie OLiOC wprost wyszczególniono zadania takie jak budowa podziemnej infrastruktury medycznej czy lądowisk przyszpitalnych, których celem jest wzmacnianie wielopoziomowego zabezpieczenia medycznego społeczeństwa. Jak wskazano powyżej, dane dotyczące wydatkowania w 2025 r. środków z Programu OLiOC na poszczególne kategorie, w tym zabezpieczenie medyczne, będą możliwe do pozyskania od wojewodów po zakończeniu roku budżetowego. Koordynatorem Programu „Szpitale Przyjazne Wojsku”, właściwym do zajęcia stanowiska w kwestiach m.in. kryteriów przystąpienia do programu, jest Minister Obrony Narodowej, do którego również została skierowana niniejsza interpelacja.

Minister Finansów i Gospodarki decyzją z 25 lipca 2025 r. dokonał zwiększenia planu wydatków budżetowych MSWiA w części 42 – Sprawy wewnętrzne na realizację Programu OLiOC o kwotę 487 517 657 zł w drodze przeniesienia z budżetu MON. Według stanu na 5 listopada 2025 r. w wyniku rozstrzygniętych postępowań prowadzonych przez poszczególnych dysponentów w części 42, wysokość środków zaangażowanych wynosi 115 199 223,06 zł. Pozostała kwota stanowi zabezpieczenie wydatków poszczególnych dysponentów w części 42 budżetu na rzecz przygotowywanych lub ogłoszonych, ale nierozstrzygniętych postępowań.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji monitoruje stopień wykorzystania środków z Programu OLiOC w województwach. Dotychczas nie stwierdzono nieprawidłowości związanych z zaangażowaniem ww. środków. Jednak należy wskazać, że działania podejmowane w przedmiotowym zakresie muszą być prowadzone sprawnie, z uwagi na zbliżający się koniec roku budżetowego.

Z poważaniem

z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

[1] Dalej: „Program OLiOC”.

[2] Przyjęty uchwałą Rady Ministrów nr 58 z dnia 10 czerwca 2024 r.

[3] Dz. U. poz. 1907.