w sprawie odmowy przyjmowania wniosków o ochronę międzynarodową od osób osadzonych w strzeżonych ośrodkach dla cudzoziemców
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk
Warszawa, 06-11-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 12954 pana posła Franciszka Sterczewskiego w sprawie odmowy przyjmowania wniosków o ochronę międzynarodową od osób osadzonych w strzeżonych ośrodkach dla cudzoziemców uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Powodem wprowadzenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, określonego w art. 33a ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej[1], była utrzymująca się na odcinku granicy z Republiką Białorusi instrumentalizacja migracji (w rozumieniu art. 2 pkt 6a ustawy[2]).
Podejmowane w ramach instrumentalizacji przez służby białoruskie działania nadal stanowią poważne i rzeczywiste zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa oraz porządku publicznego. Wprowadzone ograniczenie jest niezbędne do zapobiegania temu zagrożeniu. Należy podkreślić, że stale dochodzi do niebezpiecznych sytuacji, podczas których agresywni cudzoziemcy podejmują próby grupowego sforsowania granicy oraz atakują w różny sposób polskie patrole. Dodatkowo białoruscy funkcjonariusze prowadzą ciągłą obserwację działań polskich służb, niejednokrotnie odwracając ich uwagę od miejsc, w których w danym momencie jest realizowana próba nielegalnego przerzutu osób.
Z uwagi na powyższe utrzymanie ograniczeń jest niezbędne dla zapewnienia skutecznej ochrony granicy Rzeczypospolitej Polskiej (RP) i minimalizacji zagrożeń dla bezpieczeństwa wewnętrznego.
Wskazane okoliczności występujące na odcinku granicy RP z Białorusią wymagają adekwatnej odpowiedzi, z uwzględnieniem szczególnego charakteru presji migracyjnej powstałej na skutek instrumentalizacji migracji, której celem jest wywołanie destabilizacji sytuacji wewnętrznej na terytorium RP.
Należy zaznaczyć, że stosowanie czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, w sposób pozwalający na wyłączenie spod tego ograniczenia osób nielegalnie przekraczających odcinek granicy państwowej, na którym występuje instrumentalizacja, zaraz po jej przekroczeniu, byłoby niewystarczające z punktu widzenia realizacji podstawowych celów tego ograniczenia, jakimi są ochrona bezpieczeństwa wewnętrznego i porządku publicznego oraz zniwelowanie okoliczności, w których zjawisko instrumentalizacji może być podtrzymywane. Okolicznością taką jest przede wszystkim możliwość złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, która to czynność legalizuje pobyt na terytorium RP i zasadniczo umożliwia dalszą migrację do innych państw członkowskich Unii Europejskiej.
Przedmiotowe ograniczenie powinno mieć charakter bezwzględny z wyjątkiem cudzoziemców należących do grup wrażliwych (art. 33b ust. 2 ustawy[3]), w przypadku których brak objęcia szczególną ochroną skutkowałby zagrożeniem ich zdrowia i życia.
Podkreślenia wymaga fakt, że organa Straży Granicznej realizują swoje zadania z poszanowaniem prawa krajowego i międzynarodowego, w tym regulacji dotyczących ochrony cudzoziemców należących do grup szczególnie wrażliwych, w tym małoletnich. Każdy przypadek jest rozpatrywany indywidualnie, a wnioski o udzielenie ochrony od osób spełniających ustawowe przesłanki są przyjmowane niezależnie od obowiązywania ograniczeń. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, we współpracy z właściwymi służbami, prowadzi bieżący monitoring sytuacji na granicy oraz ocenia zasadność utrzymania wprowadzonych środków.
Odnosząc się do kwestii legalności wydania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 września 2025 r. w sprawie przedłużenia czasowego ograniczenia prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej[4], uprzejmie informuję, że środek ten został wprowadzony zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Sejm RP już kilkukrotnie wyraził zgodę na przedłużenie przedmiotowego ograniczenia, co daje mu pełną legitymację ustawową. Należy podkreślić, że przedmiotowe ograniczenie ma charakter wyłącznie czasowy, wprowadzony w reakcji na szczególną sytuację w rejonie granicy z Republiką Białorusi i obowiązuje jedynie przez okres niezbędny do zapewnienia bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego. W sytuacji gdy przesłanki stosowania tego rodzaju ograniczenia ustaną, rozwiązanie utraci moc, a procedury składania wniosków o ochronę międzynarodową będą realizowane w standardowym trybie.
Z poważaniem
z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. 2025 poz. 223 z późn. zm., dalej: ustawa.
[2] „instrumentalizacja – prowadzenie przez państwo graniczące z Rzecząpospolitą Polską lub inny podmiot działań zmierzających do umożliwienia przekroczenia przez cudzoziemców wbrew przepisom prawa granicy zewnętrznej w rozumieniu art. 2 pkt 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz. Urz. UE L 77 z 23.03.2016, str. 1, z późn. zm.), w szczególności z użyciem przemocy wobec funkcjonariuszy służb państwowych oraz żołnierzy Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej chroniących tę granicę lub w połączeniu z niszczeniem infrastruktury granicznej, mogących skutkować destabilizacją sytuacji wewnętrznej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.“
[3] „Organ Straży Granicznej przyjmuje wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej na odcinku granicy, na którym jest stosowane ograniczenie prawa do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, od cudzoziemca będącego: 1) małoletnim bez opieki; 2) kobietą ciężarną; 3) osobą, która może wymagać szczególnego traktowania, w szczególności ze względu na swój wiek lub stan zdrowia; 4) osobą, wobec której zachodzą okoliczności, które w ocenie organu Straży Granicznej jednoznacznie świadczą, że jest ona zagrożona rzeczywistym ryzykiem doznania poważnej krzywdy w państwie, z którego przybyła bezpośrednio na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 5) obywatelem państwa stosującego instrumentalizację, z którego terytorium cudzoziemcy przybywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.“
[4] Dz. U. 2025 poz. 1256.