w sprawie nowelizacji Karty Nauczyciela
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura
Warszawa, 12-11-2025
Szanowna Pani Poseł, Szanowni Państwo Posłowie,
zgodnie z art. 35 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986 z późn. zm.) godzinami ponadwymiarowymi są przydzielone nauczycielowi godziny zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych powyżej tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin tych zajęć. Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe wypłaca się według stawki osobistego zaszeregowania nauczyciela z uwzględnieniem dodatku za warunki pracy.
Od 1992 r. na mocy ustawy z dnia 5 czerwca 1992 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela (Dz. U. poz. 252), przepisy ustawy – Karta Nauczyciela nie zawierają już generalnej zasady, zgodnie z którą wynagrodzenie to przysługiwałoby w każdym przypadku usprawiedliwionego nieodbycia zajęć. Jednak brak jednoznacznych, ustawowych zapisów powodował różne interpretacje w zakresie wypłaty wynagrodzenia w przypadku, gdy nauczyciel nie mógł przeprowadzić godzin ponadwymiarowych z przyczyn istniejących po stronie szkoły. Ustawa z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. poz. 1160):
Pierwszy wyjątek dotyczy sytuacji, gdy nauczyciel, na polecenie dyrektora, realizuje inne obowiązki opiekuńcze lub wychowawcze, jak na przykład opiekę nad uczniami podczas wycieczki. Drugi przypadek dotyczy sytuacji, gdy niezrealizowanie przez nauczyciela przydzielonych mu w ramach godzin ponadwymiarowych zajęć indywidualnego, obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego lub indywidualnego nauczania, nastąpiło z przyczyn niedotyczących nauczyciela, np. choroby dziecka lub ucznia, a nauczyciel był gotów do realizacji tych zajęć.
Zatem nauczyciel, który opiekuje się dziećmi na wycieczce szkolnej, w czasie konkursu, wyjścia do kina, teatru, na wystawę lub opiekuje się uczniami w czasie zawodów sportowych, otrzymuje pełne wynagrodzenie za zaplanowane wszystkie zajęcia, w tym za godziny ponadwymiarowe. Natomiast nauczyciel, który nie może zrealizować zaplanowanych zajęć np. z powodu wyjazdu klasy na wycieczkę lub nieobecności dziecka na zajęciach rewalidacyjnych, otrzymuje w pełnej wysokości wynagrodzenie zasadnicze wraz z należnymi dodatkami (np. dodatek stażowy, przydzielone dodatki funkcyjne) wynikające z zatrudnienia na określonym stanowisku, a jeżeli z powyższych przyczyn nie może zrealizować przydzielonych godzin ponadwymiarowych, może mieć w zamian:
Odnosząc się do kwestii wynagrodzenia za godziny doraźnych zastępstw, uprzejmie informuję że stosownie do art. 35 ust. 3 ustawy – Karta Nauczyciela, wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i za godziny doraźnych zastępstw wypłaca się według stawki osobistego zaszeregowania nauczyciela, z uwzględnieniem dodatku za warunki pracy. Powyższy przepis w obecnym brzmieniu został nadany ustawą z dnia 15 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 179, poz. 1845) i obowiązuje od 31 sierpnia 2004 r. Dlatego już od ponad 20 lat nauczyciel, któremu przydzielono godzinę doraźnego zastępstwa otrzymuje wynagrodzenie według osobistej stawki zaszeregowania, a nie według stawki zastępowanego nauczyciela.
Niezależnie od powyższego pragnę podkreślić, że projekt ww. ustawy był przegłosowany przez posłów ze wszystkich klubów parlamentarnych. W dniu 25 lipca br. w głosowaniu nr 45 na 39. posiedzeniu Sejmu RP głosowało 433 posłów, w tym 430 było za przyjęciem całości projektu ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że 4 listopada 2025 r. został złożony do Sejmu przez Klub Parlamentarny Koalicja Obywatelska projekt ustawy o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela wprowadzający zmiany dotyczące zapewnienia nauczycielom prawa do wynagrodzenia w każdym przypadku, gdy niezrealizowanie przez nauczyciela przydzielonych mu godzin zajęć dydaktycznych, wychowawczych lub opiekuńczych nastąpiło z przyczyn niedotyczących nauczyciela, a nauczyciel był gotów do realizacji tych zajęć.
W kwestii godzin nadliczbowych, uprzejmie wyjaśniamy, że w związku z uchwałą z dnia 26 lutego 2025 r., III PZP 3/24, w której Sąd Najwyższy przyjął, że praca wykonywana przez nauczyciela ponad normy czasu pracy z art. 42 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, jest pracą w godzinach nadliczbowych w rozumieniu przepisów Kodeksu pracy, w Ministerstwie Edukacji Narodowej podjęto prace nad wypracowaniem rozwiązań prawnych w zakresie godzin nadliczbowych nauczycieli. Wieloaspektowe analizy wykazały konieczność uregulowania tych kwestii w szerszym kontekście uwarunkowań systemowych w zakresie czasu pracy i wynagradzania nauczycieli, z uwzględnieniem specyfiki pracy szkół. Ze względów organizacyjnych, nowe regulacje dotyczące rozliczania czasu pracy nauczycieli powinny wchodzić w życie z początkiem nowego roku szkolnego.
Do czasu unormowania tych kwestii na gruncie pragmatyki nauczycielskiej, w zakresie godzin nadliczbowych należy stosować rozwiązania przyjęte w Kodeksie pracy, mając jednocześnie na uwadze przepisy art. 42 ustawy – Karta Nauczyciela. Organizując wycieczkę szkolną dyrektorzy szkół powinni zapewnić obsadę kadrową w sposób umożliwiający zachowanie norm czasu pracy obowiązujących nauczycieli. Jeżeli nie da się zapewnić takiej organizacji czasu pracy opiekunów wycieczki dyrektor szkoły może polecić nauczycielom, którzy mają sprawować opiekę na wycieczce, pracę w godzinach nadliczbowych, mając na względzie konieczność zapewnienia tym nauczycielom wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych lub czas wolny od pracy w zamian za pracę w godzinach nadliczbowych.
Uprzejmie proszę o przyjęcie powyższych wyjaśnień.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu