Odpowiedź na interpelację nr 13020

w sprawie systemowych luk w ochronie uczniów przed nadużyciami seksualnymi w polskich szkołach

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Izabela Ziętka

Warszawa, 11-08-2026

Szanowne Panie Posłanki,

od 15 sierpnia 2024 r. w szkołach i placówkach zostały wdrożone standardy ochrony małoletnich, które powinny być przestrzegane przez uczniów, nauczycieli, innych pracowników, jak również rodziców.

Szczegółowe informacje o wytycznych do standardów ochrony małoletnich dostępne są na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości[1]. Standardy zostały wprowadzone zmianami przepisów ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich[2], którą znowelizowano ustawą z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw,[3] tzw. ustawą Kamilka.

W standardach określono m.in.

Ponadto szkoły współpracują m.in. z placówką podstawowej opieki zdrowotnej, ośrodkiem pomocy społecznej, poradnią psychologiczno-pedagogiczną, powiatowym centrum pomocy rodzinie, Policją i innymi służbami.

Każda szkoła nie tylko współpracuje z instytucjami, ale także informuje uczniów, uczennice i ich rodziców o możliwości uzyskania pomocy Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, w tym prowadzonego przez niego telefonu zaufania 800 12 12 12 oraz telefonu zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111 Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę.

W standardach ochrony małoletnich zawarty jest rozdział II pn. Rozpoznawanie i reagowanie na czynniki ryzyka krzywdzenia dzieci, który zawiera następujące wytyczne:

  1. Szkoła podejmuje działania zapobiegające krzywdzeniu dzieci, w szczególności przez:
  2. Pracownicy posiadają odpowiednią wiedzę na temat czynników ryzyka i symptomów krzywdzenia dzieci, zaś w ramach wykonywanych obowiązków zwracają uwagę na ich występowanie.
  3. W przypadku zidentyfikowania czynników ryzyka pracownik pedagogiczny szkoły podejmuje rozmowę z opiekunami dziecka, przekazując informacje na temat dostępnej oferty wsparcia, motywując ich do szukania pomocy w innych instytucjach działających na rzecz dzieci. Podjęte kroki należy udokumentować zgodnie ze sposobem przyjętym w szkole.

Zatem obowiązek zgłaszania podejrzeń przestępstw seksualnych wobec dzieci jest już określony przepisami ustaw, ale obecnie Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowuje nową wersję projektu zmian ww. kwestii. Ministerstwo Edukacji Narodowej zamierza aktywnie włączyć się w prace nad nową ustawą w ramach uzgodnień międzyresortowych, podnosząc wskazywane wcześniej wyzwania w obszarze edukacji.

Odnośnie do rozważenia wydłużenia terminu przedawnienia postępowań dyscyplinarnych wobec nauczycieli uprzejmie informuję, że w chwili obecnej w ramach prac Grupy roboczej do spraw odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli, powołanej w ramach Zespołu do spraw pragmatyki zawodowej nauczycieli prowadzone są dyskusje z przedstawicielami związków zawodowych zrzeszających nauczycieli oraz korporacji samorządowych na temat wprowadzenia w ustawie 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela[4] szerokich zmian w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli, w tym m.in. w zakresie przedawnienia odpowiedzialności dyscyplinarnej. Z uwagi na powyższe, kwestia związana z wydłużeniem terminu przedawnienia odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli w przypadku nauczycieli pełniących funkcję dyrektorów szkół, którzy rozwiązują stosunek pracy z nauczycielami, w sytuacji gdy powezmą informację o podejrzeniu popełnienia przez nich czynu o charakterze seksualnym wobec uczniów, a więc czynu naruszającego prawa i dobro dziecka oraz jednocześnie uchylają się od obowiązku zawiadamiania rzecznika dyscyplinarnego o powyższym, zostanie poddana analizie w ramach prac ww. grupy roboczej.

W sprawie mechanizmu tymczasowego zawieszenia nauczyciela w przypadku poważnych sygnałów zagrożenia uprzejmie wyjaśniam, że zgodnie z art. 85t ust. 1-3 ustawy – Karta Nauczyciela dyrektor szkoły może zawiesić w pełnieniu obowiązków nauczyciela, a organ prowadzący szkołę – nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły, przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne lub złożono wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, jeżeli ze względu na powagę i wiarygodność wysuniętych zarzutów celowe jest odsunięcie nauczyciela od wykonywania obowiązków w szkole. W sprawach niecierpiących zwłoki nauczyciel i nauczyciel pełniący funkcję dyrektora szkoły mogą być zawieszeni przed złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Dyrektor szkoły zawiesza w pełnieniu obowiązków nauczyciela, a organ prowadzący szkołę – nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły, jeżeli wszczęte postępowanie karne lub złożony wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego dotyczy czynu naruszającego prawa i dobro dziecka, chyba że we wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego rzecznik dyscyplinarny wnosi o wymierzenie kary dyscyplinarnej, o której mowa w art. 76 ust. 1 pkt 1 ustawy – Karta Nauczyciela i jednocześnie ze względu na powagę i wiarygodność zarzutów niecelowe jest odsunięcie odpowiednio nauczyciela albo nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły od wykonywania obowiązków w szkole.

Nauczyciel i nauczyciel pełniący funkcję dyrektora szkoły zostają z mocy prawa zawieszeni w pełnieniu obowiązków w razie ich tymczasowego aresztowania lub w razie pozbawienia ich wolności w związku z postępowaniem karnym.

Ponadto w myśl art. 85t ust. 4 ww. ustawy, zawieszenie w pełnieniu obowiązków nie może trwać dłużej niż 6 miesięcy, chyba że przeciwko nauczycielowi lub nauczycielowi pełniącemu funkcję dyrektora szkoły toczy się jeszcze postępowanie karne lub postępowanie dyscyplinarne, w związku, z którym nastąpiło zawieszenie.

Jak wynika z powyższego, przepisy ustawy – Karta Nauczyciela przewidują obligatoryjne oraz fakultatywne zawieszenie nauczyciela oraz nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły w pełnieniu przez nich obowiązków w szkole.

Obligatoryjne odsunięcie nauczyciela oraz nauczyciela pełniącego funkcję dyrektora szkoły od prowadzenia zajęć i innych obowiązków w szkole następuje w przypadku, gdy:

  1. przeciwko temu nauczycielowi wszczęto postępowanie karne dotyczące czynu naruszającego prawa i dobro dziecka (art. 85t ust. 2 ustawy – Karta Nauczyciela);
  2. przeciwko temu nauczycielowi złożono wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego dotyczący czynu naruszającego prawa i dobro dziecka chyba, że we wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego rzecznik dyscyplinarny wnosi o wymierzenie kary dyscyplinarnej, o której mowa w art. 76 ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela (tj. nagany z ostrzeżeniem) i jednocześnie ze względu na powagę i wiarygodność zarzutów niecelowe jest odsunięcie tego nauczyciela od wykonywania obowiązków w szkole (art. 85t ust. 2 ww. ustawy);
  3. nauczyciel ten został tymczasowo aresztowany lub pozbawiony wolności w związku z postępowaniem karnym (art. 85t ust. 3 ww. ustawy).

Natomiast zawieszenie fakultatywne ma miejsce w przypadku, gdy:

  1. przeciwko temu nauczycielowi wszczęto postępowanie karne i celowe jest odsunięcie tego nauczyciela od wykonywania obowiązków w szkole ze względu na powagę i wiarygodność wysuniętych zarzutów (art. 85t ust. 1 zdanie pierwsze ww. ustawy);
  2. przeciwko temu nauczycielowi złożono wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego (w tym złożono wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego dotyczący czynu naruszającego prawa i dobro dziecka, w którym to wniosku rzecznik dyscyplinarny wnosi o wymierzenie nagany z ostrzeżeniem) i celowe jest odsunięcie tego nauczyciela od wykonywania obowiązków w szkole ze względu na powagę i wiarygodność wysuniętych zarzutów (art. 85t ust. 1 zdanie pierwsze oraz art. 85t ust. 2 ww. ustawy);
  3. w sprawach niecierpiących zwłoki, bez względu na fakt, czy przeciwko temu nauczycielowi został złożony wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego, czy też nie, a więc również bez względu na fakt, czy przeciwko temu nauczycielowi wszczęto postępowanie karne, czy też nie (art. 85t ust. 1 zdanie drugie ww. ustawy).

Zatem obowiązujące przepisy prawa jednoznacznie wskazują, że w sprawach niecierpiących zwłoki, a więc w sytuacjach dotyczących poważnych zdarzeń wymagających natychmiastowego odsunięcia danego nauczyciela od prowadzenia zajęć i innych obowiązków w szkole, bez względu na fakt, czy przeciwko temu nauczycielowi wszczęto postępowanie karne, czy też nie, tj. np. w przypadku zgłoszenia podejrzenia dopuszczenia się przez nauczyciela czynu na tle seksualnym wobec uczniów, na podstawie art. 85t ust. 1 zdanie drugie ustawy – Karta Nauczyciela dyrektor szkoły może zawiesić tego nauczyciela w pełnieniu obowiązków w szkole na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy, chyba że przeciwko temu nauczycielowi zostanie wszczęte postępowanie karne lub postępowanie dyscyplinarne, wówczas zawieszenia tego nauczyciela w pełnieniu obowiązków będzie trwało do czasu zakończenia postępowania karnego lub postępowania dyscyplinarnego[5], bądź do czasu uchylenia decyzji o jego zawieszeniu przez komisję dyscyplinarną pierwszej instancji albo odwoławczą komisję dyscyplinarną[6].

Ponadto, przepisy ustawy – Karta Nauczyciela stanowią, że jeżeli przeciwko temu nauczycielowi:

Uprzejmie wyjaśniam, że od 1 stycznia 2017 r. na podstawie art. 85w ust. 1 i 3 ustawy – Karta Nauczyciela, minister właściwy do spraw oświaty i wychowania prowadzi w formie teleinformatycznej centralny rejestr orzeczeń dyscyplinarnych, w którym gromadzi się:

Ponadto, zgodnie z art. 85w ust. 2 ww. ustawy, rejestr zawiera:

  1. dane identyfikujące nauczyciela - nazwisko, imię lub imiona, płeć, datę i miejsce urodzenia, imiona rodziców, obywatelstwo lub obywatelstwa, miejsce zamieszkania, numer PESEL, a w przypadku braku tego numeru - numer i serię dokumentu potwierdzającego tożsamość;
  2. rodzaj orzeczonej kary dyscyplinarnej, o której mowa w art. 76 ust. 1 pkt 3 albo 4 oraz okres ukarania;
  3. oznaczenie komisji dyscyplinarnej, która wydała prawomocne orzeczenie o ukaraniu karą dyscyplinarną, oraz sygnaturę akt sprawy;
  4. datę wydania oraz uprawomocnienia się orzeczenia, o którym mowa w pkt 3;
  5. datę i miejsce popełnienia czynu, którego dotyczy orzeczenie, o którym mowa w pkt 3;
  6. datę doręczenia nauczycielowi orzeczenia, o którym mowa w pkt 3;
  7. informację o zawieszeniu nauczyciela w pełnieniu obowiązków oraz o okresie zawieszenia.

Mając na uwadze fakt, że obecnie w centralnym rejestrze orzeczeń dyscyplinarnych gromadzone są informacje o zawieszeniu danego nauczyciela w pełnieniu obowiązków, o którym mowa w art. 85t ust. 1-3 ustawy – Karta Nauczyciela, a więc również o zawieszeniu nauczyciela, które nastąpiło w związku ze złożeniem wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego dotyczącego czynu naruszającego prawa i dobro dziecka, nie jest planowane utworzenie centralnego rejestru nauczycieli objętych postępowaniem dyscyplinarnym.

Wprowadzony do szkół przedmiot edukacja zdrowotna, który od 1 września br. stanie się przedmiotem obowiązkowym, traktuje zdrowie człowieka w sposób kompleksowy uwzględniając zagadnienia zdrowia psychicznego, fizycznego, a także kwestie zdrowego odżywiania, profilaktyki, problemu uzależnień. Komplementarnie wprowadzony zostanie nieobowiązkowy przedmiot edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne.

W przedmiotach edukacja zdrowotna oraz edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne znajdują się m.in. zagadnienia z zakresu:

Przedmiotów edukacja zdrowotna oraz edukacja zdrowotna – zdrowie seksualne będą mogli nauczać, tak jak dotychczas, nauczyciele biologii, przyrody, wychowania fizycznego, wychowania do życia w rodzinie oraz nauczyciele psycholodzy. Jedenaście uczelni w Polsce prowadzi studia podyplomowe nadające kwalifikacje do nauczania edukacji zdrowotnej. Studia te będą kontynuowane w kolejnym roku akademickim.

Ośrodek Rozwoju Edukacji i placówki doskonalenia prowadzą szkolenia dla nauczycieli z ww. przedmiotów.

Natomiast działania Ministerstwa Edukacji Narodowej określone w Krajowym Planie Przeciwdziałania Przestępstwom Przeciwko Wolności Seksualnej i Obyczajności na Szkodę Małoletnich na lata 2023-2026[9] w zakresie Obszaru 4. Profilaktyka ogólnospołeczna. Dział 4.1. Program edukacyjny, dotyczą:

Opracowania, dostosowanych do potrzeb odbiorcy, materiałów edukacyjnych dla dzieci, młodzieży, rodziców, opiekunów, nauczycieli, dyrektorów szkół i innych placówek oświatowych, personelu pomocowego oraz medycznego na temat czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności popełnionych na szkodę małoletnich.

Rodzaje działań obejmują zaewidencjonowanie dostępnych, interdyscyplinarnych materiałów informacyjnych dotyczących zjawiska przestępczości przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich, w tym cyberprzestrzeni, dla małoletnich i opiekunów/rodziców (broszury, wideo) oraz przedstawienie propozycji opracowania nowych materiałów, przeznaczonych do udostępnienia i wykorzystania w szkołach i placówkach.

Realizatorami są: Ministerstwo Sprawiedliwości wspólnie z Ministerstwem Edukacji Narodowej.

Podmioty współpracujące: Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej, Ośrodek Rozwoju Edukacji, NASK-PIB, Młodzieżowa Rada Sprawiedliwości, zainteresowane organizacje pozarządowe.

Ośrodek Rozwoju Edukacji z zakresu ww. działań we współpracy z Państwową Komisją do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 upublicznił Raport Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 i przekazał do wykorzystania kuratorom oświaty materiały plakatowe w formie plakatowej i elektronicznej. Współpraca Ośrodka Rozwoju Edukacji prowadzona jest na bieżąco z innymi resortami i podmiotami w zakresie realizacji zadania w 2026 r.

Ośrodek Rozwoju Edukacji zebrane materiały upowszechnia na swojej stronie internetowej, na profilu ORE na portalu Facebook oraz przekazuje uczestnikom form doskonalenia podczas szkoleń z opisywanej tematyki jako materiały dodatkowe. Są wśród nich także otrzymane od Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 (PKDP), ponieważ Komisja przygotowuje tego typu szkolenia, przygotowuje materiały, broszury, podcasty, itp.

Zadanie przeprowadzenia szkoleń w szkołach i placówkach zajęć profilaktycznych poświęconych zagrożeniom czynami zabronionymi/czynami karalnymi przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, w tym w Internecie, oraz zagadnieniom odpowiedzialności prawnej nieletnich z wykorzystaniem dostępnych materiałów lub przy udziale przedstawicieli Dyżumet.pl Policji, zaproszonych sędziów i prokuratorów prowadzone jest we współdziałaniu Ośrodka Rozwoju Edukacji z dyrektorami szkół i placówek i innych podmiotów.

Ośrodek Rozwoju Edukacji podjął współpracę z Państwową Komisją do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15. Ze względu na właściwość i podejmowane przez PKDP działania 5 września 2024 r. podpisane zostało pomiędzy ORE a PKDP porozumienie umożliwiające wykorzystanie materiałów dydaktycznych, szkoleniowych oraz innych związanych z działalnością w ramach Porozumienia - w swojej bieżącej działalności szkoleniowej (np. kursy e-learningowe) i innej - za zgodą obydwu stron Porozumienia. Komisja wskazuje podejmowane przez nią działania, do których zgodnie z Krajowym Planem ORE mogło współdziałać z innymi podmiotami. Współpraca z Komisją polega na upowszechnianiu i wykorzystywaniu podczas organizowanych form szkoleniowych materiałów opracowanych przez PKDP.

Ośrodek Rozwoju Edukacji przygotował materiały i obecnie prowadzone są szkolenia kaskadowe dla pracowników PDN, PP-P oraz MOW i MOS z zakresu profilaktyki wykorzystania seksualnego, rozpoznawania objawów wykorzystania seksualnego i postępowania w przypadku podejrzenia/ujawnienia czynu przeciwko wolności seksualnej i obyczajności popełnionego na szkodę małoletniego ucznia z wykorzystaniem tych materiałów – w ramach Krajowego Planu Przeciwdziałania Przestępstwom Przeciwko Wolności Seksualnej i Obyczajności na Szkodę Małoletnich na lata 2023-2026.

Przygotowanie i prowadzenie działań informacyjnych na temat zjawiska występowania czynów zabronionych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich z udziałem polskiego centrum Programu Safer Internet oraz podnoszenie poziomu wrażliwości i świadomości społecznej na to zjawisko. Na stronie internetowej Ośrodka Rozwoju Edukacji opublikowane zostały następujące artykuły:

https://ore.edu.pl/2024/06/dzialania-ore-i-pkdp-na-rzecz-przeciwdzialania-wykorzystywaniu-seksualnemu-dzieci-ulotka-informacyjna/

https://ore.edu.pl/2024/04/xxiv-spotkanie-informacyjno-konsultacyjne-dla-wizytatorow-ds-specjalnych-potrzeb-edukacyjnych/

Obecnie Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowuje kolejną wersję projektu zmiany ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich. Przedstawiciele Ministerstwa Edukacji Narodowej aktywnie uczestniczą w pracach międzyresortowych nad opracowaniem projektu zmiany ustawy oraz analizą standardów ochrony małoletnich, podnosząc wskazywane wcześniej wyzwania w obszarze edukacji.

Z wyrazami szacunku

Z upoważnienia Ministra Edukacji
Izabela Ziętka
Podsekretarz Stanu

[1] Link: https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/standardy-ochrony-maloletnich---wytyczne\ ;

[2] Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (Dz. U. z 2026 r. poz.110).

[3] Ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1606).

[4] Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986, z późn. zm.).

[5] Art. 85t ust. 4 ww. ustawy – Karta Nauczyciela.

[6] Art. 85t ust. 5-11 ww. ustawy – Karta Nauczyciela.

[7] w którym rzecznik dyscyplinarny wnosi o wymierzenie kary dyscyplinarnej, o której mowa w art. 76 ust. 1 pkt 2-4 ustawy – Karta Nauczyciela, tj. zwolnienia z pracy lub zwolnienia z pracy z zakazem przyjmowania ukaranego do pracy w zawodzie nauczyciela w okresie 3 lat od ukarania lub wydalenia z zawodu nauczyciela.

[8] Dz. U. z 2024 r. poz. 17, 1228, 1907 i 1965.

[9] Uchwała Nr 204 Rady Ministrów z 17 października 2023 r. w sprawie przyjęcia Krajowego Planu Przeciwdziałania Przestępstwom Przeciwko Wolności Seksualnej i Obyczajności na Szkodę Małoletnich na lata 2023-2026 (M. P. z 2023 r. poz. 1235).