do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie przejmowania rynku muzycznego przez podmioty obchodzące ustawę o prawie autorskim i prawach pokrewnych i ustawę o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi, która wskazuje jako jedyne uprawnione przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego do poboru tantiem OZZ-y w odniesieniu do wprowadzenia kontrowersyjnej "ustawy reprograficznej", tzw. czyste nośniki
Zgłaszający: Przemysław Drabek, Radosław Fogiel, Michał Moskal, Dariusz Stefaniuk, Jacek Świat
Data wpływu: 20-10-2025
Szanowna Pani Minister,
na polskim rynku muzycznym mamy do czynienia z sytuacją, która w sposób systemowy podważa sens obowiązującego prawa autorskiego i zbiorowego zarządzania. Dziesiątki prywatnych firm, nieposiadających statusu organizacji zbiorowego zarządzania (OZZ), przejęły już ponad 45% rynku publicznego odtwarzania muzyki, omijając przepisy prawa autorskiego i praktycznie eliminując OZZ z roli, do której zostały powołane ustawą.
Podmioty te reklamują się jako dostawcy „muzyki wolnej od opłat” i wprost instruują przedsiębiorców, jak wypowiedzieć umowy z ZAiKS, STOART, ZPAV czy SAWP. W efekcie artyści - twórcy, wykonawcy i producenci - tracą setki milionów złotych rocznie z należnych tantiem. Są to straty realne, policzalne, dotykające szerokich grup środowiska artystycznego.
W tym samym czasie rząd planuje wprowadzenie nowego obciążenia w postaci tzw. ustawy reprograficznej, która ma przynieść dodatkowe wpływy kosztem obywateli naszego kraju, ponieważ to oni poniosą ciężar nowej daniny. Należy jednak jasno podkreślić: straty wynikające z działalności nieuprawnionych firm obchodzących prawo autorskie są znacznie większe niż potencjalne korzyści z tytułu wprowadzenia nowego obciążenia.
W związku z powyższym, zwracamy się do Pani Minister z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
1. Czy ZAiKS, STOART, ZPAV, SAWP i inne OZZ informowały Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego o skali zjawiska przejmowania rynku publicznego odtwarzania muzyki przez podmioty oferujące „muzykę wolną od opłat”? Jeżeli tak, kiedy i w jakiej formie?
2. Czy ZAiKS (oraz pozostałe OZZ) przedstawiły ministerstwu szczegółowe dane dotyczące liczby podmiotów rezygnujących z ochrony OZZ oraz wysokości utraconych wpływów z tantiem? Proszę o podanie danych liczbowych i kwotowych z rozbiciem na lata od 2015 do 2025 oraz z rozbiciem na poszczególne OZZ.
3. Od kiedy ministerstwo posiada wiedzę o działalności podmiotów oferujących „muzykę wolną od opłat” i jakie działania nadzorcze lub interwencyjne ministerstwo podjęło w związku z tym zjawiskiem?
4. Czy ministerstwo monitoruje lub kontroluje działalność firm reklamujących się jako dostawcy muzyki bez tantiem (np. Music Days, EJFA Musicdays.pl, Royalty Free, Public Music, IMS, Expert Music Polska, Muzyka bez Tantiem, Soniqa i inne)? Jeśli tak, w jakim zakresie i jakie wyniki przyniosły te nadzory/kontrole?
5. Jaka jest szacunkowa łączna kwota utraconych wpływów dla twórców z OZZ w wyniku działalności ww. podmiotów od 2015 do 2025? Proszę o podanie danych rocznych i łącznych oraz porównanie tych kwot z prognozowanymi wpływami z tytułu ewentualnej opłaty reprograficznej.
6. Kto i w jaki sposób odpowiada za kontrolę publicznego odtwarzania muzyki w obiektach handlowych, gastronomicznych i usługowych? Jak wygląda praktyka egzekwowania obowiązku licencyjnego w tych miejscach?
7. Czy OZZ (w szczególności ZAiKS) podejmowały działania handlowe lub negocjacyjne (np. obniżki stawek, zniżki, elastyczne modele rozliczeń), aby zatrzymać dotychczasowych klientów i przeciwdziałać masowym rezygnacjom? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie zakresu i efektów tych działań.
8. Jakie działania prawne i negocjacyjne podjęły OZZ (w tym ZAiKS) w latach 2015-2025, aby zatrzymać proceder przejmowania rynku przez podmioty oferujące muzykę bez tantiem? Czy zostały skierowane powództwa, zawiadomienia do prokuratury czy do organów nadzoru, skargi do UOKiK lub inne kroki prawne?
9. Czy ministerstwo posiada wiedzę, że istnieją luki prawne lub praktyczne, które umożliwiają firmom „wolnej muzyki” omijanie obowiązków wobec twórców? Jeśli tak, jakie konkretne zmiany legislacyjne lub regulacyjne ministerstwo planuje wprowadzić, aby uszczelnić system?
10. Czy ministerstwo posiada informacje, kto stoi za organizacją i finansowaniem ww. podmiotów i czy zachodzi podejrzenie koordynacji i współpracy działań na szeroką skalę legalnie działających na terenie RP OZZ-tów z ww. firmami?
11. W jakim stopniu ministerstwo zamierza skorelować prace nad ustawą reprograficzną z jednoczesnym wzmocnieniem nadzoru nad rynkiem zbiorowego zarządzania, aby opłata reprograficzna nie stała się substytutem działań naprawczych?
12. Czy ministerstwo rekomenduje pilne działania prewencyjne (np. ułatwienie egzekucji praw, kampanie informacyjne dla przedsiębiorców, centralna baza licencji), które mogłyby odwrócić trend odpływu punktów odtwarzania muzyki z systemu OZZ?
13. Proszę o wskazanie wszystkich korespondencji i spotkań między ministerstwem a ZAiKS, STOART, ZPAV i SAWP dotyczących problematyki „muzyki bez opłat” oraz planowanej ustawy reprograficznej w latach 2015–2025.
Nim sięgniecie Państwo po kolejne obciążenia fiskalne w postaci kontrowersyjnej ustawy reprograficznej – de facto nowego podatku – warto zwrócić uwagę na skalę możliwych wpływów. Z szacunków wynika, że wspomniana ustawa mogłaby wygenerować dla twórców około 150–200 mln zł rocznie, podczas gdy skuteczne uszczelnienie systemu poboru opłat z tytułu praw autorskich i pokrewnych oraz wyeliminowanie nieuczciwych graczy z rynku mogłoby przynieść, nawet w najgorszym wariancie, ponad pół miliarda złotych rocznie.
Zarówno w przypadku wprowadzenia ustawy reprograficznej, w jakimkolwiek brzmieniu i konstrukcji, jak i w przypadku uszczelnienia poboru tantiem, konieczne będą zmiany legislacyjne - w szczególności nowelizacja ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jak również ustawy o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi.
Dlatego pierwszym krokiem powinno być uszczelnienie obecnego systemu, a kwestie ustawy reprograficznej należy wnikliwie skonsultować z twórcami - de facto beneficjentami środków - aby nie byli pomijani w debacie publicznej i nie przedstawiani w negatywnym świetle wobec obywateli kraju.
Aby skutecznie przeprowadzić ten proces, konieczne jest doprowadzenie do synergii działań wielu instytucji - resortu kultury, organów kontroli, wymiaru sprawiedliwości oraz organizacji zbiorowego zarządzania. Tylko w takiej konstrukcji możliwe będzie trwałe uszczelnienie systemu i zapewnienie artystom realnych, należnych im dochodów, jednocześnie wzmacniając ich podmiotowość jako grupy mającej istotny wpływ na tworzenie i utrwalanie poprzez kulturę fundamentu narodowego.