w sprawie zasad organizacji zajęć wychowania fizycznego w szkołach podstawowych
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer
Warszawa, 06-11-2025
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Poseł na Sejm RP, Pani Agnieszki Marii Kłopotek w sprawie zasad organizacji zajęć wychowania fizycznego w szkołach podstawowych.
Szanowna Pani Poseł,
obowiązkowe zajęcia wychowania fizycznego są realizowane w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych prowadzących kształcenie w formie dziennej, zgodnie z programem nauczania przedstawionym przez nauczyciela wychowania fizycznego i dopuszczonym przez dyrektora szkoły do użytku w danej szkole. Program nauczania zajęć wychowania fizycznego powinien uwzględniać treści nauczania określone w podstawie programowej kształcenia ogólnego w zakresie wychowania fizycznego[1]. Tygodniowy wymiar godzin obowiązkowych zajęć wychowania fizycznego jest określony w ramowym planie nauczania dla poszczególnych typów szkół. W szkołach podstawowych wynosi: po 3 godz. tygodniowo w klasach I-III oraz po 4 godz. tygodniowo w klasach IV-VIII, a w szkołach ponadpodstawowych prowadzących kształcenie w formie dziennej[2] zajęcia wychowania fizycznego odbywają się w wymiarze po 3 godziny tygodniowo.
Z uwagi na zróżnicowane potrzeby rozwojowe dzieci i młodzieży oraz alarmujące dane dotyczące ich sprawności fizycznej i stylu życia, Minister Edukacji zdecydowała o wprowadzeniu zmian w podstawie programowej wychowania fizycznego. Powołany przez Minister Edukacji w listopadzie 2024 r. – w porozumieniu z Ministrem Sportu i Turystyki oraz Instytutem Badań Edukacyjnych – zespół ekspertów przygotował projekt nowej podstawy programowej wychowania fizycznego. W ramach konsultacji publicznych uwagi do projektu mogli zgłaszać wszyscy zainteresowani, w tym nauczyciele wychowania fizycznego[3].
Wskutek podjętych prac, od roku szkolnego 2025/2026 w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych realizowana jest nowa podstawa programowa wychowania fizycznego, która kładzie większy nacisk na wspieranie wszechstronnego rozwoju ucznia poprzez kształtowanie jego kompetencji fizycznych, wiedzy, postaw i motywacji niezbędnych do świadomego, samodzielnego i trwałego uczestnictwa w kulturze fizycznej.
Celem zmian podstawy programowej kształcenia ogólnego w zakresie wychowania fizycznego dla klas I–VIII szkoły podstawowej jest rozwijanie szerokiego wachlarza umiejętności ruchowych, które umożliwiają dzieciom podejmowanie różnych form aktywności przez całe życie, danie nauczycielom elastyczności w prowadzeniu zajęć ruchowych, co pozwoli im dostosować treści do zróżnicowanych potrzeb dzieci oraz dostępnych warunków, jak również stworzenie środowiska wspierającego aktywność fizyczną, a nie wyłącznie ocenianie umiejętności wykonania określonych elementów technicznych.
W przypadku klas I–III szkoły podstawowej nowa podstawa programowa wychowania fizycznego przewiduje m.in. obowiązek przeprowadzenia w każdej klasie testów sprawnościowych (analogicznych jak dotychczas w przypadku uczniów klas IV–VIII szkół podstawowych). W przypadku klas VII–VIII szkoły podstawowej podstawa programowa wychowania fizycznego obejmuje fakultatywny dział umożliwiający zapoznanie z ćwiczeniami, które są stosowane w trakcie rekrutacji do służb mundurowych i innych zawodów, w których wymagana jest wysoka sprawność fizyczna.
Realizowane w szkołach zajęcia wychowania fizycznego powinny sprzyjać odkrywaniu przez uczniów różnorodnych form aktywności fizycznej i wspierać ich w stawaniu się osobami aktywnymi fizycznie przez całe życie. Nowa podstawa programowa odzwierciedla kluczowe obszary rozwoju fizycznego oraz społecznego na danym etapie edukacyjnym i uwzględnia m.in. dział poświęcony ćwiczeniom ogólnorozwojowym, grom zespołowym i rekreacyjnym, lekkoatletyce, tańcowi, relaksacji i odprężeniu, a także monitorowaniu aktywności i sprawności fizycznej. Uczniowie na zajęciach wychowania fizycznego omawiają również tematykę dotyczącą bezpieczeństwa (dział VII. „Bezpieczeństwo w aktywności fizycznej”).
Należy podkreślić, że nowa podstawa programowa wychowania fizycznego nie wyczerpuje katalogu wszystkich form aktywności fizycznej możliwych do realizacji w szkole i stanowi jedynie minimalny, obowiązkowy zakres treści, który powinien zostać zrealizowany przez każdego nauczyciela. Nie ogranicza prawa nauczyciela do realizacji programu nauczania z uwzględnieniem dodatkowych treści edukacyjnych, jeżeli są one zgodne z celami ogólnymi podstawy programowej wychowania fizycznego, sprzyjają realizacji wymagań szczegółowych i są dostosowane do wieku, potrzeb oraz możliwości uczniów.
W celu wsparcia nauczycieli, dyrektorów szkół oraz wszystkich osób zaangażowanych w edukację fizyczną dzieci i młodzieży - we wdrażaniu nowej podstawy programowej wychowania fizycznego na wszystkich etapach edukacyjnych, w klasach I–III, IV–VIII szkoły podstawowej oraz w szkołach ponadpodstawowych – został opracowany komentarz do nowej podstawy programowej wychowania fizycznego, który jest zamieszczony i powszechnie dostępny na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej (link: https://zpe.gov.pl/b/komentarz-metodyczny-dla-nauczycieli-do-przedmiotu-wychowanie-fizyczne/PF3FBPPFX ).
Przedstawione rekomendacje mają zachęcić m.in. nauczycieli wychowania fizycznego do podejmowania działań w celu zapewnienia zróżnicowanej, atrakcyjnej, efektywnej i przede wszystkim bezpiecznej edukacji fizycznej, służącej zdrowiu oraz rozwojowi kolejnych pokoleń. W ww. materiale zawarto m.in. przykłady strategii wzbogacających i uatrakcyjniających lekcje wychowania fizycznego, np. projekty uczniowskie – organizacja turnieju, stworzenie gry ruchowej, przygotowanie kampanii promującej aktywność fizyczną w szkole, pedagogika przygody i ekspedycje – zajęcia z elementem wyzwania (np. orientacja w terenie, wyprawa piesza, gra terenowa), model odwróconej lekcji – uczeń przygotowuje się do zajęć, zapoznając się wcześniej z materiałami (film, podcast, krótki tekst), a lekcja służy wyłącznie praktyce, dyskusji i refleksji. Wskazano, że warto wzbogacać zajęcia wychowania fizycznego o metody wspierające motywację i kreatywność: gamifikacja, ponieważ wprowadzanie elementów gier (punkty, poziomy, odznaki, wyzwania klasowe) zwiększa atrakcyjność zajęć i pozwala każdemu uczniowi cieszyć się z postępu, a nie tylko z rywalizacji. Opisane rozwiązania zwiększają efektywność nauczania wychowania fizycznego i pozwalają na bardziej świadome i aktywne uczestnictwo uczniów w tych zajęciach.
Natomiast zasady obowiązkowego podziału na grupy m.in. na obowiązkowych zajęciach wychowania fizycznego są określone w § 7 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 20 maja 2024 r. w sprawie ramowych planów nauczania dla publicznych szkół (Dz. U. z 2024 r. poz. 781, ze zm.). W klasach IV-VIII szkoły podstawowej, branżowej szkole I stopnia, liceum ogólnokształcącym, technikum, branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej podział na grupy jest obligatoryjny na obowiązkowych zajęciach wychowania fizycznego; zajęcia mogą być prowadzone w grupie oddziałowej, międzyoddziałowej lub międzyklasowej, a w przypadku zespołu szkół - także w grupie międzyszkolnej, liczącej nie więcej niż 26 uczniów, z tym że jeżeli w skład grupy oddziałowej, międzyoddziałowej, międzyklasowej lub międzyszkolnej wchodzą uczniowie posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność uczęszczający do oddziałów integracyjnych lub uczniowie oddziałów specjalnych, liczba uczniów w grupie nie może być większa niż liczba uczniów odpowiednio w oddziale integracyjnym lub oddziale specjalnym określona w przepisach wydanych na podstawie art. 111 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe[4].
Przepisy przywołanego rozporządzenia zezwalają na dokonanie podziału na grupy na obowiązkowych zajęciach wychowania fizycznego również w oddziałach liczących nie więcej niż 26 uczniów – za zgodą organu prowadzącego szkołę.
Jednocześnie, zgodnie z § 7 ust. 4 ww. rozporządzenia, zajęcia wychowania fizycznego, w zależności od realizowanej formy tych zajęć, mogą być prowadzone łącznie albo oddzielnie dla dziewcząt i chłopców.
Obowiązujące przepisy prawa oświatowego umożliwiają elastyczne dokonanie podziału na zajęciach wychowania fizycznego zgodnie z autonomiczną decyzją szkoły (dyrektora/nauczyciela wychowania fizycznego), z uwzględnieniem lokalnych uwarunkowań i jednocześnie zobowiązują nauczyciela wychowania fizycznego do realizacji programu w sposób dostosowany do potrzeb i możliwości uczniów oraz bezpieczny.
Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1604, ze zm.), dyrektor/nauczyciele zapewniają bezpieczne i higieniczne warunki pobytu w szkole, a także bezpieczne i higieniczne warunki uczestnictwa w zajęciach organizowanych przez szkołę poza obiektami należącymi do tych jednostek. Szczegółowe zasady w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa uczniom na zajęciach wychowania fizycznego określono w rozdziale 3. rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1604, ze zm.) W § 31 ww. rozporządzenia wskazano, że:
1. Stopień trudności i intensywności ćwiczeń dostosowuje się do aktualnej sprawności fizycznej i wydolności ćwiczących.
2. Uczestnika zajęć uskarżającego się na dolegliwości zdrowotne zwalnia się w danym dniu z wykonywania planowanych ćwiczeń, informując o tym jego rodziców (opiekunów).
3. Ćwiczenia są prowadzone z zastosowaniem metod i urządzeń zapewniających pełne bezpieczeństwo ćwiczących.
4. Bramki i kosze do gry oraz inne urządzenia, których przemieszczenie się może stanowić zagrożenie dla zdrowia ćwiczących, są mocowane na stałe.
5. Stan techniczny urządzeń i sprzętu sportowego jest sprawdzany przed każdymi zajęciami.
6. W salach i na boiskach oraz w miejscach wyznaczonych do uprawiania ćwiczeń fizycznych, gier i zabaw umieszcza się tablice informacyjne określające zasady bezpiecznego użytkowania urządzeń i sprzętu sportowego.
7. Prowadzący zajęcia zapoznaje osoby biorące w nich udział z zasadami bezpiecznego wykonywania ćwiczeń oraz uczestniczenia w grach i zabawach.
Równocześnie uprzejmie informuję, że obecnie Ministerstwo Edukacji Narodowej prowadzi, we współpracy z Instytutem Badań Edukacyjnych – Państwowym Instytutem Badawczym (IBE-PIB), prace w zakresie kompleksowej zmiany podstawy programowej wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego oraz ramowego planu nauczania dla szkoły podstawowej.
Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego oraz nowy ramowy plan nauczania będzie wprowadzony w szkole podstawowej od 2026 r. (a w szkołach ponadpodstawowych od 2027 r.). W listopadzie br. planuje się skierowanie projektów rozporządzeń Ministra Edukacji, w tym projektu rozporządzenia w sprawie ramowego planu nauczania dla publicznej szkoły podstawowej, do konsultacji publicznych i opiniowania, w trakcie których wszyscy zainteresowani, w tym związki zawodowe i nauczyciele, będą mogli zgłaszać ewentualne uwagi i opinie.
Informacje na temat reformy edukacji zamieszczane są na stronie internetowej: https://reforma26.men.gov.pl/.
Mając na uwadze powyższe wyjaśnienia, uprzejmie informuję, że obecnie nie planuje się wprowadzania zmian w zakresie obowiązkowego podziału na grupy na zajęciach wychowania fizycznego. W opinii resortu edukacji obowiązujące przepisy prawa oświatowego dotyczące organizacji zajęć wychowania fizycznego są wystarczające i nie powinny powodować rozbieżności interpretacyjnych. Jak wskazano powyżej, decyzję dotyczącą podziału na zajęciach wychowania fizycznego podejmuje dyrektor szkoły, w porozumieniu z organem prowadzącym szkołę, z uwzględnieniem przepisów prawa oświatowego. Równocześnie, dyrektor szkoły i nauczyciel wychowania fizycznego są zobowiązani do zapewnienia uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków udziału w zajęciach wychowania fizycznego.
Jednocześnie należy mieć na względzie fakt, że bezpośredni nadzór pedagogiczny nad szkołami publicznymi i niepublicznymi na terenie województwa sprawuje właściwy kurator oświaty. Nadzorowi pedagogicznemu podlega w szczególności m.in. realizacja ramowych planów nauczania oraz zapewnienie uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków nauki i wychowania. W związku z powyższym, każdy przypadek działalności szkoły (dyrektora/nauczyciela wychowania fizycznego) niezgodnej z ww. przepisami prawa oświatowego m.in. w zakresie organizacji zajęć wychowania fizycznego – należy zgłaszać do właściwego kuratorium oświaty.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu
[1] Określona w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 lipca 2025 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. poz. 1052) oraz rozporządzeniu zmieniającym rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. poz. 1035).
[2] liceum ogólnokształcące, technikum, branżowa szkoła I stopnia i branżowa szkoła II stopnia.
[4] Dz. U. z 2025 r. poz. 1043, ze zm.