w sprawie ujęcia ratownictwa górskiego w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 oraz planowania inwestycji sprzętowych i infrastrukturalnych dla podmiotów uprawnionych do prowadzenia ratownictwa górskiego
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz
Warszawa, 19-11-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 13083 Pani Poseł Iwony Krawczyk, Pana Posła Adama Krzemińskiego, Pana Posła Roberta Jagły, Pana Posła Łukasza Horbatowskiego i Pana Posła Marka Chmielewskiego w sprawie ujęcia ratownictwa górskiego w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 oraz planowania inwestycji sprzętowych i infrastrukturalnych dla podmiotów uprawnionych do prowadzenia ratownictwa górskiego, uprzejmie przedstawiam co następuje.
Na wstępie należy zaznaczyć, że do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej[1] sposób organizacji, a także zasady przygotowania i realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej nie były uregulowane w jednej ustawie ustrojowej, a wynikały z rozproszonych przepisów prawa, na gruncie których działały zarówno organy administracji rządowej i samorządowej, jak i systemy ratownicze, takie jak np. krajowy system ratowniczo-gaśniczy, Państwowe Ratownictwo Medyczne oraz System Powiadamiania Ratunkowego. W przedmiotowych systemach funkcjonują również organizacje pozarządowe prowadzące działalność w obszarach ratownictwa oraz pomocy ofiarom katastrof, klęsk żywiołowych, konfliktów zbrojnych i wojen, w tym stowarzyszenia o charakterze ratowniczym i humanitarnym (m.in. ochotnicze straże pożarne, Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe czy Polski Czerwony Krzyż).
Zdefiniowane w art. 4 ustawy zadania ochrony ludności i obrony cywilnej są wykonywane przez organy ochrony ludności i obrony cywilnej oraz podmioty ochrony ludności i obrony cywilnej, w zależności od rodzaju i skali zagrożeń i właściwości ww. organów lub podmiotów, na zasadach przewidzianych w ustawie oraz innych przepisach prawa (art. 5 ustawy). W art. 17 ustawy został określony katalog podmiotów zobowiązanych do ochrony ludności, wśród których w ust. 1 pkt 24 wskazuje się podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa górskiego w rozumieniu ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r. o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich[2]. Natomiast zgodnie z art. 7 ustawy podstawą finansowania realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej jest Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (POLiOC). W art. 152 ust. 1 i 2 ustawy wskazano, że koszty związane z realizacją ww. zadań są pokrywane w ramach środków będących w dyspozycji właściwych dysponentów części budżetu państwa. Przedmiotowe środki przeznacza się na finansowanie lub dofinansowanie organów ochrony ludności i podmiotów ochrony ludności w zakresie realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej, m.in. na tworzenie i utrzymanie zasobów ochrony ludności, w tym rozwój krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, ochotniczych straży pożarnych i podmiotów ochrony ludności czy na zakupy i modernizację sprzętu. Przyjęcie przez Radę Ministrów Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026 wypełnia obowiązek ustawowy wynikający z art. 156 ust. 5 ustawy. Przedmiotowy dokument umożliwił rozpoczęcie kolejnych działań, w tym uruchomienie środków finansowych na realizację zadań z zakresu ochrony ludności oraz obrony cywilnej.
Mając na uwadze przedstawiony powyżej stan prawny, zasadne było ujęcie podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa górskiego w POLIOC. Zadanie wskazane w niniejszej interpelacji zostało określone w Obszarze 3 POLIOC pn. Utrzymanie i rozwój podmiotów ochrony ludności i organizacji pozarządowych, w tym krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, Państwowego Ratownictwa Medycznego i jednostek ochrony przeciwpożarowej, Dział 3 pn. Sprzęt do ewakuacji. Należy wyjaśnić, że podmioty uprawnione do wykonywania ratownictwa górskiego, działające w formie niezależnych stowarzyszeń, samodzielnie decydują o działaniach inwestycyjnych, które planują realizować i o których sfinansowanie się ubiegają. Mierniki realizacji zadań ratownictwa górskiego nie zostały określone na poziomie POLiOC.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) nie planuje opracowania wieloletniego planu inwestycyjnego na lata 2025-2030 dedykowanego podmiotom uprawnionym do wykonywania ratownictwa górskiego. Jak wskazano powyżej, podstawą finansowania realizacji zadań ochrony ludności i obrony cywilnej jest POLIOC. W związku z tym MSWiA nie identyfikuje potrzeby opracowania wieloletnich planów inwestycyjnych dedykowanych poszczególnym podmiotom ochrony ludności.
Na podstawie art. 23 ust. 3 ustawy zasoby ochrony ludności będą ewidencjonowane w Centralnej Ewidencji Zasobów Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej, zgodnie z zakresem wskazanym w art. 27 ustawy. Centralna Ewidencja Zasobów Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej ma zostać uruchomiona w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.
Jak już wspomniano Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej jest podstawą finansowania zadań ochrony ludności. W ustawie wskazuje się, że organy ochrony ludności mogą, w ramach swojej właściwości, udzielać podmiotom ochrony ludności dotacji celowych na realizację zadań ochrony ludności i obrony cywilnej. Wobec powyższego, wszystkie podmioty ochrony ludności, którym zostanie udzielona dotacja celowa będą podlegać monitoringowi i sprawozdawczości, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych[3]. W opinii MSWiA brak jest merytorycznego uzasadnienia dla wprowadzania dodatkowych indywidualnych mechanizmów monitorowania i sprawozdawczości dla podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa górskiego.
Jednocześnie należy wskazać, że w ustawie nie przewidziano wydania aktów wykonawczych dedykowanych wyłącznie zadaniom podmiotów uprawnionych do wykonywania ratownictwa górskiego.
Z poważaniem
z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. poz. 1907, dalej: „ustawa”.
[2] Dz. U. z 2023 r. poz. 1154.
[3] Dz. U. z 2025 r. poz. 1483.