w sprawie działań MSZ na rzecz zbudowania mniejszości blokującej wobec umowy UE-Mercosur (iTA/EMPA)
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 05-12-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 13131 Pana Posła Macieja Małeckiego w sprawie działań MSZ na rzecz budowania mniejszości blokującej wobec umowy UE-Mercosur, uprzejmie informuję, co następuje.
Resortem wiodącym w sprawach polityki handlowej, a więc m.in. właściwym do opracowania formalnego Stanowiska Rządu wobec umowy UE-Mercosur i zmodernizowanej umowy z Meksykiem, pozostaje Ministerstwo Rozwojui Technologii (MRiT), z którym ściśle współpracujemy. W dniu 16 października 2025 r. Komitet Spraw Europejskich Rady Ministrów przyjął projekt Stanowiska RP w brzmieniu: „Rzeczpospolita Polska sprzeciwia się przyjęciu decyzji Rady w sprawie podpisania i zawarcia: Umowy o partnerstwie UE-Mercosur (EMPA)[1] oraz Umowy przejściowej w sprawie handlu UE-Mercosur (ITA)[2] ”. Projekt Stanowiska RP został następnie przekazany do zaopiniowania przez organ właściwy na podstawie regulaminu Sejmu i organ właściwy na podstawie regulaminu Senatu[3] . Polska od czasu wznowienia negocjacji umowy UE-Mercosur w 2010 r., po pięcioletniej przerwie w negocjacjach, zgłaszała konieczność ochrony rolnictwa UE przed nadmiernym otwarciem unijnego rynku na produkty rolno-spożywcze pochodzące z krajów Mercosur oraz konieczność zawarcia w umowie skutecznych środków chroniących rynek UE przed nadmiernym importem tych produktów. Postulowała m.in. wyłączenie towarów najbardziej wrażliwych z liberalizacji importu, a przynajmniej jej ograniczenie kontyngentami taryfowymi. Postulowała też zawarcie w umowie skutecznych mechanizmów ochronnych, dostosowanych do specyfiki sektora rolnego, umożliwiających wycofanie preferencji taryfowych w przypadku szkód i zagrożeń dla unijnej produkcji. Polskie postulaty dotyczyły również zapewnienia równych warunków konkurencji poprzez dostosowanie wymogów odnoszących się do importu do wymogów obowiązujących unijnych producentów. Obecny rząd RP od początku swojego funkcjonowania nie ustaje w działaniach na rzecz zbudowania mniejszości blokującej umowę z Mercosur lub uzyskania poparcia dla takich jej modyfikacji, aby gwarantowała ona wystarczającą ochronę unijnego rynku przed nadmiernym importem produktów rolno-spożywczych z krajów Mercosur. Podczas prezydencji Polski w Radzie UE przedstawiciele rządu RP wielokrotnie omawiali kwestie umowy UE-Mercosur z szeregiem państw członkowskich UE zarówno na poziomie premiera, ministerialnym, jak i eksperckim. Polska konsekwentnie prezentowała stanowisko spójne z uchwałą Rady Ministrów z 26 listopada 2024 roku, wskazujące, że dotychczasowy kształt negocjowanej umowy handlowej pomiędzy Unią Europejską a państwami Mercosur nie bierze pod uwagę potrzeby zbalansowanego podejścia do konkurencyjności gospodarczej UE, uwzględniającego interesy sektora rolnego. W szczególności Polska wskazywała na konieczność zapewnienia równych warunków konkurencji oraz dostosowania klauzul ochronnych do specyfiki sektora rolnego oraz podnoszono kwestie budowy europejskiego wymiaru bezpieczeństwa żywnościowego. Kierownictwo wiodącego w sprawach handlowych MRiT odbyło szereg spotkań w sprawie ww. umowy ze swoimi odpowiednikami z Francji, Austrii, Rumunii, Belgii, Włoch, Cypru, Litwy, Bułgarii, Niemiec, Niderlandów i Irlandii. Ówczesny minister rozwoju i technologii Krzysztof Paszyk kilkukrotnie omawiał sprawy tej umowy z komisarzem UE ds. handlu i bezpieczeństwa gospodarczego Marošem Šefčovičem. Umowa ta była również wielokrotnie omawiana przez kierownictwo Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Ówczesny minister rolnictwa i rozwoju wsi Czesław Siekierski także prezentował zastrzeżenia Polski wobec umowy UE-Mercosur w czasie rozmów z partnerami z instytucji UE (m.in. z komisarzami M. Šefčovičem i Ch. Hansenem) oraz ze swoimi odpowiednikami z państw członkowskich UE. Umowa ta była również wielokrotnie omawiana przez kierownictwo Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz przez b. ministra ds. europejskich z ich odpowiednikami. Spotkania, podczas których Minister Spraw Zagranicznych podnosił kwestie zastrzeżeń do umowy w kontekście budowania mniejszości blokującej to:
- 17.10.2024 r. z wicepremierem i ministrem spraw zagranicznych Włoch A. Tajanim podczas wizyty w Rzymie,
- 19.11.2024 r z ministrem spraw zagranicznych Francji J-N. Barrot i wicepremierem A. Tajanim - podczas spotkania w formacie Trójkąta Weimarskiego+ w Warszawie
- 06.01.2025 r z ministrem J-N. Barrot w Paryżu - podczas spotkania przed udziałem Ministra R. Sikorskiego we francuskiej Naradzie Ambasadorów
- 19.06.2025 r z wicepremierem A. Tajanim w Taorminie podczas spotkania na marginesie konferencji 70. rocznicy Konferencji Mesyńskiej
- podczas regularnych spotkań z ministrem IT i FR na marginesie posiedzeń Rady ds Zagranicznych;
Polska podjęła wszelkie wysiłki związane z przekonywaniem państw członkowskich do potrzeby wprowadzenia zmian do umowy, które zabezpieczą interesy polskiego i europejskiego rolnictwa. Przykładem jest m.in. opublikowany w dniu 7 lipca br. – na stronie francuskiego MSZ4 -wspólny komunikat ministrów ds. europejskich Polski i Francji wzywający m.in. do zastosowania w umowie z Mercosur specjalnych środków ochronnych gwarantujących skuteczną ochronę unijnego rynku rolnego. Przedstawiciele MSZ, MRiT i MRiRW na każdym posiedzeniu na forum UE, gdzie poruszane są kwestie umowy UE-Mercosur informują o negatywnym stanowisku Polski w związku z niekorzystnymi postanowieniami tej umowy dla polskiego rolnictwa.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu
[1] Umowa o partnerstwie między Unią Europejską i jej państwami członkowskimi, z jednej strony, a Wspólnym Rynkiem Południa, Republiką Argentyńską, Federacyjną Republiką Brazylii, Republiką Paragwaju i Wschodnią Republiką Urugwaju, z drugiej strony - Umowa o partnerstwie UE-Mercosur (EMPA).
[2] Umowa przejściowa w sprawie handlu między Unią Europejską a Wspólnym Rynkiem Południa, Republiką Argentyńską, Federacyjną Republiką Brazylii, Republiką Paragwaju i Wschodnią Republiką Urugwaju - Umowa przejściowa w sprawie handlu UE-Mercosur (ITA).
[3] Art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 8 października 2010 r. o współpracy Rady Ministrów z Sejmem i Senatem w sprawach związanych z członkostwem Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej (Dz. U. 2024 poz. 1379).