do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie uregulowania obecnej sytuacji w zakresie ogólnokrajowej hodowli pszczół
Zgłaszający: Małgorzata Gromadzka, Lucjan Marek Pietrzczyk
Data wpływu: 27-10-2025
Szanowny Panie Ministrze,
do mojego biura poselskiego wpłynęło stanowisko z prośbą o interwencję od Polskiego Stowarzyszenia Hodowców Pszczół Buckfast dotyczące konieczności uregulowania sytuacji prawnej w zakresie krajowej hodowli pszczół oraz udzielenia wsparcia hodowcom pszczoły rasy Buckfast w związku z aktualnymi problemami uniemożliwiającymi im korzystanie z przysługujących instrumentów wsparcia w ramach Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027.
Poniżej stanowisko, które wpłynęło do mojego biura poselskiego od Stowarzyszenia Hodowców Pszczół Buckfast:
„W Polsce zarejestrowanych jest około 100 000 pszczelarzy, z czego około 25% użytkuje pszczoły rasy Buckfast. A zatem wynika z tego, że około 25 000 pszczelarzy jest wyłączonych z możliwości wsparcia w ramach WPR na lata 2023-2027 w zakresie zakupu pszczół oraz matek pszczelich z uwagi na odmowę zarejestrowania programu hodowlanego dla pszczół rasy Buckfast. W tej sytuacji należałoby albo umożliwić użytkownikom tej rasy korzystanie z dotacji w ww. zakresie poprzez rejestracje programów hodowlanych dla pszczół rasy Buckfast lub całkowicie zlikwidować dopłaty do zakupu pszczół i matek pszczelich wszystkich ras. Podnieść należy, iż założenia interwencji pszczelarskich koncentrują się na wsparciu pszczelarzy pozyskujących miód, gdzie warunkiem koniecznym jest wprowadzanie go na rynek, aby móc skorzystać z dotacji. A właśnie pszczołę Buckfast charakteryzuje duża wydajność, która wyraźnie przewyższa inne rasy w zakresie miodności, odporności na choroby, np. zgnilca amerykańskiego. W sytuacji gdy uniemożliwia się pszczelarzom korzystanie z wyjątkowo miodnej pszczoły rasy Buckfast, ministerstwo rolnictwa winno rozważyć wykreślenie z założeń interwencji pszczelarskich konieczność komercyjnego pozyskiwania miodu. Jednym z działań, które wydaje się być kluczowym w nowoczesnej gospodarce pasiecznej, jest interwencja wspierająca pasieki wędrowne I.6.4. W tym zakresie proporcje użytkowników pszczoły Buckfast wydają się być znacznie wyższe niż przytoczone wcześniej 25%. Polska wraz z Hiszpanią oraz Rumunią zajmuje podium w zakresie produkcji miodu. I zarówno w Hiszpanii, jak i Rumunii środowisko pszczelarzy użytkujących pszczoły Buckfast jest nad wyraz aktywne, co bezpośrednio wpływa na wysokie wyniki produkcji miodu.
Należy wyraźnie podkreślić, iż pszczołą rodzimą na terytorium Polski jest pszczoła środkowoeuropejska. Jest to pszczoła, która absolutnie się nie sprawdza w aktualnych realiach prowadzenia zrównoważonej gospodarki pasiecznej oraz nie zaspokaja oczekiwań pszczelarzy w naszym kraju. Co więcej, jest to pszczoła o wybitniej agresji, dużej skłonności do rójki, małej miodności, ma słabszą higieniczność i niższą odporność na pasożyty, co pokazują przeglądy cech negatywnych w literaturze. Przez co nie jest wskazana do utrzymywania w obszarach zurbanizowanych. Nie jest ceniona przez pszczelarzy z uwagi na powyższe argumenty, a jej hodowla ograniczyła się do stad zachowawczych. W tym miejscu dodać należy, iż PSHPB w pełni popiera utrzymywanie stref ochronnych dla pszczoły rodzimej w Puszczy Kampinoskiej czy w okolicach Augustowa. Niestety docierają do nas sygnały, iż strefa ochronna w Puszczy Kampinoskiej nie jest respektowana przez pszczelarzy użytkujących pszczoły kraińskie. Za co powinny być nakładane surowe kary.
W sytuacji gdy uniemożliwia się pszczelarzom użytkującym pszczoły Buckfast pełnoprawne funkcjonowanie na terenie RP, takie same sankcje winny objąć pszczelarzy użytkujących pszczoły kraińskie (poza Sądeszczyzną), pszczoły kaukaskie czy pszczoły włoskie. Środowisko użytkujące pszczoły Buckfast nie rozumie, dlaczego możliwe jest użytkowanie pszczoły kaukaskiej (pochodzącej głównie z Gruzji i Armenii) lub użytkowanie pszczoły włoskiej (użytkowanej m.in. na Sycylii), ogranicza się zaś korzystanie z najwydajniejszej pszczoły, jaką jest Buckfast, wyselekcjonowanej na terenie Europy. Prace hodowlane polegają na krzyżowaniu ras, tak by osiągać jak najlepsze wyniki założone przez hodowców. Tak jest w przypadku lam, alpak, królików, świń czy krów. Nie jest zatem dla naszego środowiska zrozumiałe, dlaczego dyskryminowana jest pszczoła wyhodowana przez zakonnika - brata Adama w opactwie Buckfast na terytorium Anglii. Ciekawostką jest, iż rasa Buckfast powstała przed rokiem 1920, czyli w tym samym okresie, gdy powstała zarejestrowana w KCHz rasa królików Castorex. Obecna ustawa o hodowli i rozrodzie zwierząt dopuszcza hodowlę ras, dla których nie otwarto dotychczas rejestrów i ksiąg hodowlanych na terytorium RP.
Pamiętać należy, iż w ramach wspólnego rynku Unii Europejskiej pszczelarze polscy mają możliwość legalnego zakupu pszczoły Buckfast w innych krajach EU. Tymczasem w naszym kraju hodowcy pszczoły Buckfast są wykluczeni z interwencji pszczelarskiej w tym zakresie. Dochodzi więc do sytuacji, w której państwo polskie zamiast wspierać polskich hodowców i umożliwiać im ekspansję na teren Unii, utrudnia im nie tylko rozwój międzynarodowy, ale nawet funkcjonowanie we własnej ojczyźnie.
Wartym podkreślenia jest, iż Stowarzyszenie Hodowców Pszczoły Buckfast aktywnie współpracuje z Uniwersytetem Przyrodniczym w Lublinie na podstawie umowy zawartej z uczelnią w dniu 13.05.2025 r. Hodowla pszczoły Buckfast została wpisana została na niemiecką listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego (niem. Immaterielles Kulturerbe) prowadzoną zgodnie z konwencją UNESCO. Nie mówi zatem o modzie czy pszczelarskim eksperymencie, ale trendzie hodowlanym, w którym Polska ma szansę odegrać znaczącą rolę.
Pszczoły rasy Buckfast ujęte zostały w projekcie unijnym EurBeST (European Bee Breeding Network). Jest to projekt badawczy finansowany przez Unię Europejską, którego celem jest zwiększenie odporności pszczół miodnych na warrozę poprzez selektywną hodowlę.
Badanie Restructuring of the Honey Bee Chain and Varroa Resistance to badanie zlecone przez Komisję Europejską, które bada możliwości zwiększenia odporności pszczół miodnych na warrozę poprzez selektywną hodowlę i analizuje sposoby poprawy dostępu pszczelarzy do materiału hodowlanego odpornego na warrozę. Projekt ten obejmuje różne rasy pszczół, w tym Buckfast. W Niemczech, w regionie Badenii-Wirtembergii, realizowano projekt pod nazwą „Selection and Establishment of Varroa-tolerant Bee Colonies” (SETBEE), który otrzymał finansowanie z PROW 2014–2020. Projekt ten skupiał się na selekcji pszczół odpornych na warrozę, w tym Buckfast, oraz na ustanowieniu stacji inseminacji.
Międzynarodowe Stowarzyszenie Hodowców Pszczół Buckfast GdeB, którego jesteśmy członkiem, w dniu 24 września tego roku zostało przyjęte do Światowej Federacji Pszczelarzy Apimondia. Nasze stowarzyszenie współpracuje z wieloma partnerami z terytorium całego obszaru Unii Europejskiej, a zatem nie mówimy o projekcie lokalnym, a paneuropejskiej hodowli, gdzie polscy specjaliści mają szansę na odegranie istotnej roli”.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Z wyrazami szacunku
Małgorzata Gromadzka