do ministra zdrowia
w sprawie opieki laktacyjnej w placówkach medycznych
Zgłaszający: Karina Anna Bosak, Krzysztof Bosak, Krzysztof Tuduj, Krzysztof Mulawa, Witold Tumanowicz
Data wpływu: 05-02-2024
Szanowna Pani Minister,
organizacje społeczne działające na rzecz wspierania naturalnego karmienia piersią zwróciły uwagę na zbyt duży poziom karmienia noworodków mlekiem modyfikowanym w placówkach medycznych. Zgodnie z przepisami zawartymi w rozdziale XIII Standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej (dalej SOOO), dotyczącym opieki nad noworodkiem, należy zapewnić warunki prawidłowej laktacji i odżywiania noworodka poprzez:
1) dostarczenie matce przez położną sprawującą opiekę nad matką i dzieckiem informacji spójnych i zgodnych z aktualną wiedzą na temat laktacji w zakresie korzyści i metod karmienia piersią lub mlekiem kobiecym;
2) przeprowadzenie instruktażu matki w zakresie prawidłowej pozycji i sposobu przystawienia dziecka do piersi uwzględniającego informację, że we wczesnym okresie karmienia piersią należy podejmować próby przystawienia noworodka do piersi do kilkunastu razy na dobę na przynajmniej 15 minut do każdej piersi, a jeżeli noworodek nie budzi się, należy go budzić do karmienia po 3–4 godzinach, licząc od początku ostatniego karmienia, z wyjątkiem pierwszych dwunastu godzin życia dziecka, kiedy z powodu obniżonej aktywności dziecka wybudzanie nie jest wymagane co trzy godziny;
3) zachęcanie matki do przystawiania noworodka do piersi po zaobserwowaniu wczesnych oznak głodu (czuwanie i zwiększona aktywność, poruszanie ustami, odruch szukania);
4) dokonywanie, w pierwszych dniach po urodzeniu, bieżących obserwacji cech dobrego przystawienia i pozycji przy piersi oraz objawów skutecznego i nieskutecznego karmienia (w szczególności liczba karmień, stolców i mikcji na dobę, czas trwania i rytm odgłosu połykania podczas karmienia, przyrost masy, tzw. wskaźniki skutecznego karmienia), których wyniki są odnotowywane w dokumentacji medycznej; w przypadku stwierdzenia nieskutecznego karmienia piersią należy zdiagnozować problem na podstawie oceny umiejętności ssania i wdrożyć postępowanie zgodnie z aktualną wiedzą na temat laktacji w celu umożliwienia skutecznego nakarmienia noworodka mlekiem matki z piersi, a jeżeli nie jest to możliwe – odciągniętym mlekiem matki. Należy przy tym uwzględnić prawidłowy dobór metody dokarmiania, który zgodnie z aktualną wiedzą nie zwiększy ryzyka pojawienia się problemów ze ssaniem piersi i laktacją. Diagnozę i przeprowadzone postępowanie należy odnotować w dokumentacji medycznej[1].
Zgodnie z przepisami podawanie sztucznego mleka początkowego możliwe jest wyłącznie na zlecenie lekarza lub zgodnie z decyzją matki, po wcześniejszym udzieleniu jej informacji o takim żywieniu (XIII 3.5 SOOO). Placówki medyczne mają obowiązek przeprowadzenia instruktażu ręcznego pozyskiwania pokarmu, a w szczególności siary dla noworodka i zapewnienia każdej potrzebującej matce sprzętu do skutecznego pozyskiwania mleka kobiecego (XIII 3.6, 3.8 SOOO).
Ponadto noworodkowi przedwcześnie urodzonemu, w tym o znacznej niedojrzałości, który nie może być karmiony mlekiem biologicznej matki, zaleca się podawanie mleka z banku mleka kobiecego zgodnie z aktualnymi zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia. Równolegle rekomenduje się prowadzenie działań na rzecz stymulacji laktacji u matki dziecka (XIII 3.9 SOOO).
Warto przypomnieć, że w podmiocie wykonującym działalność leczniczą sprawującym opiekę nad kobietami w okresie ciąży, po porodzie i noworodkami nie prowadzi się działań reklamowych i marketingowych związanych z preparatami do początkowego żywienia niemowląt i przedmiotów służących do karmienia niemowląt, aby zmniejszyć ryzyko przedwczesnej rezygnacji z karmienia piersią (XIII 3.10 SOOO).
Dodatkowo Ministerstwo Zdrowia wskazało, że Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca wyłączne karmienie piersią do ukończenia przez dziecko 6 miesiąca życia oraz kontynuację karmienia piersią do ukończenia drugiego roku życia i dłużej, przy jednoczesnym wprowadzaniu pokarmów uzupełniających. Wyraźnie podkreślono, że mleko modyfikowane nie jest pokarmem uzupełniającym[2].
W związku z powyższym, w celu wstępnego zdiagnozowania jakości opieki laktacyjnej w placówkach medycznych, bardzo proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie ilości mleka modyfikowanego zostały zakupione przez szpitale i jaki był ich koszt w ostatnich czterech latach, z podziałem na poszczególne lata (2020–2023)?
2. Ile zakupiono laktatorów i jaki był ich koszt w ostatnich czterech latach, z podziałem na poszczególne lata (2020–2023)?
3. Ilu certyfikowanych doradców laktacyjnych jest obecnie zatrudnionych i w których placówkach medycznych?
4. Ile jest banków mleka kobiecego i w jakich miejscach?
5. Czy w okresie ostatnich czterech lat były podejmowane kontrole pod kątem działań reklamowych i marketingowych związanych z preparatami do początkowego żywienia niemowląt i przedmiotów służących do karmienia niemowląt w placówkach medycznych? Jeśli tak, to w których i z jakim rezultatem?
Z wyrazami szacunku
Karina Bosak
Poseł na Sejm RP
[1] https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20180001756/O/D20181756.pdf