w sprawie zmiany przepisów w celu zapewnienia stabilnego finansowania izb wytrzeźwień
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek
Warszawa, 11-12-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 13401 Pani Poseł Joanny Wichy w sprawie zmiany przepisów w celu zapewnienia stabilnego finansowania izb wytrzeźwień, uprzejmie informuję, że regulacje związane z finansowaniem izb wytrzeźwień, pozostają poza właściwością Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Niemniej z uwagi na istotną rolę Policji w postępowaniu z osobami nietrzeźwymi, należy zwrócić uwagę na następujące kwestie.
W ustawie z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi[1] (dalej: ustawa) ustawodawca przewidział sytuację, zgodnie z którą w przypadku braku izby wytrzeźwień lub placówki, osoby w stanie nietrzeźwości mogą być doprowadzone do jednostki organizacyjnej Policji. Zapewnienie opieki osobom nietrzeźwym, umieszczanym w policyjnych pomieszczeniach dla osób zatrzymanych[2] lub doprowadzonym w celu wytrzeźwienia, jest zagadnieniem, z którym Policja mierzy się od lat. Taka sytuacja jest spowodowana w głównej mierze brakiem odpowiedniej liczby izb wytrzeźwień, placówek lub podmiotów leczniczych profesjonalnie wyposażonych, w których można umieszczać osoby nietrzeźwe.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) podejmuje szereg działań i inicjatyw mających na celu analizę przepisów prawa, diagnozę funkcjonujących rozwiązań, a także wypracowanie propozycji uregulowań prawnych w zakresie funkcjonowania izb wytrzeźwień. Działania te mają na celu wprowadzenie jednolitych, systemowych rozwiązań w zakresie problematyki dotyczącej tworzenia, prowadzenia oraz funkcjonowania izb wytrzeźwień lub placówek o podobnym charakterze działania. Wyrazem powyższego są m.in. cykliczne wystąpienia Ministra SWiA kierowane do Ministra Zdrowia, w których sygnalizowana jest konieczność szybkiego, systemowego i kompleksowego uregulowania kwestii związanych z funkcjonowaniem izb wytrzeźwień.
Od lat zauważalna jest dalsza tendencja do likwidowania izb wytrzeźwień. Przyczyn takiego stanu rzeczy należy upatrywać w poszukiwaniu przez jednostki samorządu terytorialnego oszczędności i przenoszeniu w ten sposób na Policję ciężaru opieki nad osobami nietrzeźwymi. W efekcie tych działań osoby nietrzeźwe, zamiast być kierowane do wyspecjalizowanych placówek, posiadających profesjonalnie przygotowany personel medyczny, gwarantujący odpowiednią, całodobową opiekę, są umieszczane w PdOZ.
Obecnie na terenie kraju w jednostkach organizacyjnych Policji funkcjonuje 295 PdOZ, dysponujących 3 899 miejscami, w których umieszczane są zarówno osoby zatrzymane przez policjantów, jak i doprowadzone w celu wytrzeźwienia.
Średniorocznie w PdOZ umieszczanych jest blisko 235 tys. osób, z czego w celu wytrzeźwienia doprowadzanych jest około 58 tys. osób – co stanowi około 25% ogólnej liczby osób umieszczonych w takich pomieszczeniach. Podkreślenia wymaga fakt, że PdOZ pełnią, co do zasady, funkcję izolacyjną, nie zaś leczniczą czy terapeutyczną. Pomieszczenia, o których mowa przeznaczone są bowiem przede wszystkim dla osób, wobec których zachodzą przesłanki do ich zatrzymania.
W kontekście omawianego zagadnienia istotna pozostaje również kwestia wysokich kosztów ponoszonych przez Policję w związku z realizacją zadań w powyższym zakresie, wynikających z konieczności zapewnienia stosownych badań lekarskich osobom doprowadzonym do PdOZ w celu wytrzeźwienia. Natomiast opłaty za pobyt osoby w PdOZ w celu wytrzeźwienia stanowią dochód budżetu państwa.
Na marginesie warto zauważyć, że Komisja do Spraw Petycji Sejmu RP rozpatrywała petycję w sprawie zmiany ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2023 r. poz. 2151 ze zm.) w zakresie organizowania i prowadzenia izb wytrzeźwień[3]. Posłowie pozytywnie zaopiniowali postulat nowelizacji art. 39 ust. 1 ustawy, znoszący kryterium liczby mieszkańców (miasta powyżej 50 000) dla możliwości tworzenia przez organy samorządu terytorialnego i organy powiatu izb wytrzeźwień. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji również pozytywnie przyjmuje powyższą inicjatywę, która może przyczynić się do zwiększenia liczby izb wytrzeźwień pod warunkiem, że samorządy dostrzegą społeczną potrzebę tworzenia takich placówek i wyrażą gotowość finansowania ich utrzymania. Postulowane w ww. petycji zmiany nie rozwiążą jednak całości problemów w omawianym zakresie.
Problematyka osadzania w PdOZ osób zatrzymanych do wytrzeźwienia była również przedmiotem analiz Rzecznika Praw Obywatelskich, a konkluzje tych analiz są jednoznaczne – PdOZ nie powinny być przeznaczone do sprawowania opieki nad osobami nietrzeźwymi, natomiast obecne systemowe rozwiązanie opieki nad osobami nietrzeźwymi nie zapewnia im odpowiedniej ochrony zdrowia i wymaga zmiany. W Raporcie Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur w 2022 r.[4] podkreślono, że w PdOZ nie ma stałej opieki medycznej, a w przypadku stwierdzenia konieczności jej udzielenia osobie nietrzeźwej, z reguły wzywany jest zespół ratownictwa medycznego. Brak w PdOZ bezpośredniej opieki lekarskiej, a tym samym możliwości stałego monitorowania pod względem medycznym i przy użyciu fachowej aparatury, podstawowych czynności życiowych oraz towarzyszących im często objawów chorobowych u osób nietrzeźwych, może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia[5].
W ocenie Ministerstwa SWiA obecne rozwiązania, umożliwiające umieszczanie w PdOZ osób nietrzeźwych powinny mieć charakter doraźny i funkcjonować jedynie do czasu utworzenia odpowiedniej liczby izb wytrzeźwień lub innych wyspecjalizowanych placówek. Powyższe wymaga jednak zmian systemowych.
Z poważaniem
z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2023 r. poz. 2151, z późn. zm.
[2] Dalej: PdOZ
[3] https://www.sejm.gov.pl/Sejm10.nsf/agent.xsp?symbol=PETYCJA&NrPetycji=BKSP-155-X-238/24
[4] https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-raport-dzialalnosc-kmpt-2022
[5] Vide Część IV. Sytuacja w miejscach pozbawienia wolności. Policyjne miejsca zatrzymań (str. 54-55).