Odpowiedź na interpelację nr 13460

w sprawie oszustw dokonywanych przy użyciu systemu BLIK

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek

Warszawa, 02-12-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 13460 Pana Posła Roberta Warwasa oraz grupy Posłów^[1] w sprawie oszustw dokonywanych przy użyciu systemu BLIK, z uwzględnieniem stanowiska Komendy Głównej Policji, uprzejmie przekazuję informacje, pozostające w zakresie właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Na wstępie należy zauważyć, że inicjowanie i podejmowanie działań mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz zjawiskom kryminogennym, a także współpraca w ww. obszarze z partnerami zewnętrznymi, stanowi ustawowe zadanie Policji, co znalazło odzwierciedlenie w Priorytetach Komendanta Głównego Policji na lata 2021-2025^[2]. W ramach realizacji Priorytetów KGP na szczególną uwagę zasługują zadania, polegające na dostosowaniu działań profilaktycznych Policji do występujących zagrożeń społecznych, w tym w obszarze cyberbezpieczeństwa.

Odnosząc się do pytania dotyczącego liczby zgłoszeń oszustw na BLIKA, uprzejmie informuję, że Policja identyfikuje szereg kategorii czynów zabronionych związanych z nieuprawnionym użyciem systemu płatności międzybankowej BLIK (SPM BLIK). Wykorzystanie przedmiotowego systemu do działań przestępczych może obejmować różne zachowania związane z wieloma rodzajami transakcji. Przestępczość dotycząca systemu płatności BLIK ma charakter dynamiczny i jest silnie powiązana z ogólnymi trendami cyberprzestępczości. Mimo że nie występuje jeden dominujący sposób postępowania sprawców przestępstw w tym obszarze , w zdecydowanej większości przypadków posługują się oni metodami polegającymi na podszywaniu się pod inne osoby oraz stosowaniu technik socjotechnicznych w celu wyłudzenia kodu BLIK lub danych logowania.

W nawiązaniu do zagadnień dotyczących zapobiegania oszustwom z wykorzystaniem systemu BLIK, jak również kampanii edukacyjnych lub mechanizmów technologicznych zwiększających bezpieczeństwo użytkowników, należy wskazać, że problematyka przeciwdziałania oszustwom oraz bezpieczeństwa w cyberprzestrzeni jest jedną z wiodących w działaniach profilaktycznych Policji. Podejmowane działania w szczególności polegają na uświadamianiu zagrożeń oraz zapoznawaniu użytkowników omawianego systemu ze sposobami działania sprawców oszustw, także tych wynikających z rozwoju technologii informatycznych.

W odniesieniu do kwestii dotyczącej aktywności profilaktycznej Policji należy wskazać, że w 2024 r. policjanci zrealizowali 583 inicjatywy profilaktyczne w obszarze dotyczącym cyberzagrożeń, w tym 26 834 spotkania, w których uczestniczyło 709 897 osób.

Do najważniejszych projektów należą m.in.:

• kampania społeczna „#ZnamTeNumery”, promująca zasadę ostrożnego zachowania wobec nieznanych połączeń oraz weryfikacji tożsamości rozmówców. Celem ww. inicjatywy jest wypracowanie łatwego i zrozumiałego algorytmu zachowań w sytuacji potencjalnego zagrożenia oszustwem;
• współpraca z mediami oraz organizacjami pozarządowymi w zakresie tworzenia materiałów edukacyjnych z zakresu bezpiecznego korzystania z usług elektronicznych;
• działania informacyjno-edukacyjne „Cyberbank 3.0”, których głównym celem jest rozpowszechnienie zasad bezpiecznego korzystania z bankowości elektronicznej oraz popularyzacja wiedzy na temat inwestowania i świadomego zaciągania zobowiązań za pośrednictwem Internetu;
• przedsięwzięcie „Cyberdojrzali. Bądź mądrzejszy od oszusta”, skierowane do osób starszych, obejmujące cykliczne webinary o zagrożeniach finansowych zarówno w Internecie, jak i w realnym świecie.

Ponadto w październiku 2024 r. zostało zawarte Porozumienie o współpracy pomiędzy Komendantem Głównym Policji a Powszechnym Zakładem Ubezpieczeń S.A. z zakresu cyberbezpieczeństwa, którego celem jest dotarcie do osób dorosłych, jak również dzieci i młodzieży o różnym poziomie edukacji cyfrowej, dostarczenie im aktualnej oraz praktycznej wiedzy na temat gotowych skryptów zachowań, jak przeciwdziałać zagrożeniom w przestrzeni cyfrowej.

Dodatkowo Policja podejmuje współpracę z instytucjami finansowymi oraz operatorami systemów płatniczych. Przykładem powyższego są wspólne przedsięwzięcia realizowane ze Związkiem Banków Polskich, sektorem bankowym oraz Urzędem Komisji Nadzoru Finansowego i Generalnym Inspektorem Informacji Finansowej. Działania funkcjonariuszy Policji polegają na:

• współpracy z FinCERT.pl - Bankowym Centrum Cyberbezpieczeństwa Związku Banków Polskich, która obejmuje bieżącą wymianę informacji o nowych metodach działania sprawców, publikację ostrzeżeń oraz opracowywanie materiałów edukacyjnych dla klientów banków;
• udziale w seminariach i szkoleniach realizowanych w ramach projektu Centrum Edukacji dla Uczestników Rynku – CEDUR, w tym dotyczących manipulacji finansowych, socjotechniki, cyberzagrożeń oraz bezpieczeństwa płatności internetowych, mających na celu podnoszenie świadomości społecznej;
• realizacji kampanii edukacyjnych, w tym wspólnych inicjatyw z sektorem bankowym i instytucjami publicznymi, skierowanych do użytkowników Internetu oraz osób narażonych na oszustwa;
• uczestnictwie w pracach Komitetu Bezpieczeństwa Finansowego przy Ministerstwie Finansów, odpowiedzialnym za opracowanie i wdrażanie nowych rozwiązań wzmacniających bezpieczeństwo systemu finansowego w zakresie zasad autoryzacji transakcji i platform antyfraudowych;
• współpracy z Krajową Izbą Rozliczeniową i Związkiem Banków Polskich w zakresie centralizacji zapytań organów ścigania oraz wykorzystywania danych analizowanych w ramach Sektorowego Centrum Usług AML, ułatwiających wykrywanie przestępstw i analizę schematów oszustw;
• współpracy z departamentem bezpieczeństwa operatora SPM BLIK w zakresie szkolenia policjantów obejmującego mechanizmy działania usługi, scenariusze ataków oraz zasady pozyskiwania informacji do celów dowodowych. Ponadto wspólnie z ww. partnerem Policja realizuje projekt „TEKLA”, którego celem jest budowa trwałej sieci współpracy międzyinstytucjonalnej oraz wypracowanie nowych metod zapobiegania oszustwom i ochrony środków finansowych.

Przedstawiając powyższe warto zauważyć, że wszystkie opisane działania – operacyjne, analityczne i edukacyjne - tworzą spójny system przeciwdziałania oszustwom z wykorzystaniem płatności mobilnych. Policja, korzystając z własnych kompetencji oraz współpracy z instytucjami finansowymi i administracją publiczną, realizuje kompleksowe działania, mające na celu zarówno ograniczenie liczby przestępstw, jak i zwiększenie bezpieczeństwa użytkowników systemu BLIK.

Z poważaniem

z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] Pani Poseł Wioletty Marii Kulpy, Pani Poseł Lidii Czechak i Pani Poseł Bogumiły Olbryś.

^[2] Dalej: „Priorytety KGP”.