w sprawie działań podejmowanych w celu walki z otyłością wśród dzieci
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz
Warszawa, 05-01-2026
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Pana Krzysztofa Piątkowskiego Posła na Sejm RP, w sprawie w sprawie działań podejmowanych w celu walki z otyłością wśród dzieci.
Szanowny Panie Pośle,
szkoła przez różnorodne działania profilaktyczne ma zasadniczy wpływ na kształtowanie pożądanych postaw prozdrowotnych dzieci i młodzieży oraz dbanie o ich zdrowie, dlatego w roku szkolnym 2025/2026, wśród podstawowych kierunków polityki oświatowej państwa, Minister Edukacji ustaliła obszar: Promocja zdrowego trybu życia w szkole – kształtowanie postaw i zachowań prozdrowotnych, wspieranie aktywności fizycznej uczniów.
Dodatkowo, określono wśród zadań z zakresu nadzoru pedagogicznego dla kuratorów oświaty w zakresie kontroli: w szkołach podstawowych: - Zapewnianie uczniom jednego gorącego posiłku w ciągu dnia i stwarzanie im możliwości jego spożycia w czasie pobytu w szkole. Na podstawie arkusza kontroli, od marca do czerwca 2026 r., kuratorzy oświaty zbadają stan realizacji przepisów prawa w tym obszarze.
Zdrowe żywienie i ruch należy do najważniejszych czynników środowiskowych wpływających na rozwój fizyczny i stan zdrowia dziecka, i również na postępy edukacyjne. Przedszkole i szkoła przez różnorodne działania profilaktyczne i opiekuńcze ma zasadniczy wpływ na kształtowanie pożądanych postaw prozdrowotnych dzieci i dbanie o ich zdrowie. Działania profilaktyczne dotyczące zdrowego stylu życia polegają m.in. na realizacji racjonalnego żywienia zbiorowego w szkołach oraz dostępu dzieci do zdrowych produktów w sklepikach/automatach szkolnych. Przepisy oświatowe umożliwiają wdrażanie zdrowego odżywiania w przedszkolu/szkole w celu m.in. walki z otyłością i nadwagą wśród dzieci i młodzieży.
Obecnie trwają prace w Ministerstwie Zdrowia w zakresie nowelizacji rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach[1]. Środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w jednostkach systemu oświaty muszą spełniać odpowiednie wymagania dla danej grupy wiekowej, wynikające z aktualnych norm żywienia dla populacji polskiej.
Jednocześnie warto zaznaczyć, że Minister Edukacji na licznych wydarzeniach, m.in. posiedzeniach Zespołu do spraw Jakości Żywienia Dzieci w Placówkach Opiekuńczych i Oświatowych oraz Zespołu Parlamentarnego Zespołu ds. zdrowego stylu życia oraz przeciwdziałania nadwadze i otyłości, sygnalizowała potrzebę nowelizacji rozporządzenia z 2016 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej zabiega o zapewnienie równego dostępu do żywienia dzieciom i uczniom na dietach eliminacyjnych oraz o zwiększenie liczby szkoleń dla kucharzy, kucharek, intendentek i intendentów w ramach nowej edycji Narodowego Programu Zdrowia. Trwają analizy zasadności zaproponowanych zmian.
Ponadto, przedstawiciel MEN pracuje w ramach Zespołu do spraw przeciwdziałania otyłości powołanego przy Radzie Zdrowia Publicznego, jednocześnie został włączony do grupy ds. profilaktyki.
W świetle pogarszających się wskaźników zdrowia społeczeństwa potrzebne było podjęcie systemowych działań edukacyjnych, mających na celu rozwijanie umiejętności troski o holistycznie rozumiane zdrowie. Od 1 września 2025 r. jest realizowany w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych nieobowiązkowy przedmiot edukacja zdrowotna. Podstawa programowa[2] tego przedmiotu - opracowana przez międzyresortowy zespół powołany przez Ministra Edukacji, Ministra Zdrowia oraz Ministra Sportu i Turystyki – została przygotowana z uwzględnieniem wieku i rozwoju psychofizycznego uczniów, uczęszczających na te zajęcia. To także wynik koniecznej współpracy międzyresortowej w tej dziedzinie.
Przedmiot edukacja zdrowotna, łącząc elementy nauk: o zdrowiu, medycznych, społecznych, humanistycznych, przyrodniczych i ścisłych, staje się prawdziwie interdyscyplinarny. Umożliwia on uczniom uzyskanie i rozwijanie wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych pozwalających na trafne rozpoznanie potrzeb zdrowotnych własnych i otoczenia oraz podejmowanie odpowiednich działań profilaktycznych czy naprawczych.
Uczniowie mają możliwość rozwijania świadomości zdrowia i kompetencji niezbędnych do utrzymania zdrowia fizycznego, psychicznego, społecznego i seksualnego, w tym w szczególności poprzez aktywność fizyczną, zdrowe odżywianie, higienę osobistą i sen, radzenie sobie ze stresem, budowanie pozytywnych relacji społecznych, rówieśniczych, rodzinnych i partnerskich, unikanie zagrożeń i zachowań ryzykownych oraz dbałość o zdrowe i bezpieczne środowisko życia.
Holistyczne realizowana edukacja zdrowotna obejmuje dziesięć działów, które odzwierciedlają sfery funkcjonowania człowieka.
| Klasy IV-VI szkoły podstawowej |
Klasy VII-VIII szkoły podstawowej |
Klasy I-III szkół ponadpodstawowych |
| Dział I. Wartości i postawy |
||
| Dział II. Zdrowie fizyczne |
||
| Dział III. Aktywność fizyczna |
||
| Dział IV. Odżywianie |
||
| Dział V. Zdrowie psychiczne |
||
| Dział VI. Zdrowie społeczne |
||
| Dział VII. Dojrzewanie |
Dział VII. Zdrowie seksualne |
|
| Dział VIII. Zdrowie seksualne |
Dział VIII. Zdrowie środowiskowe |
|
| Dział IX. Zdrowie środowiskowe |
Dział IX. Internet i profilaktyka uzależnień |
|
| Dział X. Internet i profilaktyka uzależnień |
Dział X. System ochrony zdrowia |
|
Głównym celem podstawy programowej w zakresie przedmiotu edukacja zdrowotna jest kształtowanie kompetencji uczniów w zakresie całożyciowej dbałości o zdrowie oraz budowanie potencjału zdrowotnego własnego i otoczenia w zgodzie z aktualnymi wyzwaniami epidemicznymi oraz sytuacją geopolityczną.
Edukacja zdrowotna to wieloetapowy, wielopłaszczyznowy i interdyscyplinarny proces prowadzący do budowania alfabetyzmu zdrowotnego (ang. health literacy), czyli wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych pozwalających na trafne rozpoznanie potrzeb zdrowotnych własnych i otoczenia oraz podejmowanie odpowiednich działań profilaktycznych czy naprawczych. Aby ten proces mógł być skuteczny i spełniał swoją prewencyjną funkcję istotne jest, aby odpowiednie dla danej grupy wiekowej treści pojawiały się przed wystąpieniem sytuacji, w której będą potrzebne. W szczególności odnosi się to do zachowań ryzykownych. Uczeń powinien zdobyć odpowiednią wiedzę i umiejętności zanim pojawi się potrzeba skorzystania z nich.
Przedmiot edukacja zdrowotna realizuje następujące cele kształcenia:
Ma za zadanie rozwijanie następujących umiejętności:
Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności zostały wyodrębnione w każdym z dziesięciu działów tematycznych. Na szczególną uwagę zasługują działy:
Wiedza i rozwijanie umiejętności, mają realne zastosowanie w codziennym życiu, wpływając na świadome decyzje dotyczące zdrowia także w życiu dorosłym. Nauczyciel w tym procesie ma pełnić rolę przewodnika i mentora, który współpracuje z uczniami, wspiera ich w kształtowaniu postaw, wartości i nawyków sprzyjających dbałości o zdrowie.
Ze względu na potrzebę kształtowania nawyku regularnej aktywności fizycznej i zdrowego odżywiania, zaleca się realizację wymagań szczegółowych w formie semestralnych projektów tematycznych.
MEN zleciło Ośrodkowi Rozwoju Edukacji opracowanie i publikację na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej (www.zpe.gov.pl) materiałów edukacyjnych w formie cyfrowej do nauczania i uczenia się edukacji zdrowotnej. Dostęp do materiałów na ZPE mają wszyscy nauczyciele i uczniowie. Są to w szczególności scenariusze lekcji (ok. 270 scenariuszy) wraz z obudową: prezentacja, karty pracy, linki do materiałów dodatkowych), produkcja materiałów dodatkowych (filmy, podcasty, aplikacje, gry dydaktyczne, broszury, ulotki, plakaty, plansze edukacyjne, modele edukacyjne i narzędzia interaktywne, testy online etc. Przygotowano także przykładowe programy nauczania edukacji zdrowotnej (dla szkoły podstawowej oraz szkół ponadpodstawowych)oraz materiały informacyjne dla dyrektorów szkół, nauczycieli i rodziców, które są dostępne na stronie ZPE oraz na stronie internetowej ministerstwa: https://www.gov.pl/web/edukacja/edukacja-zdrowotna
Ponadto, Minister Edukacji w porozumieniu z Ministrem Sportu i Turystyki oraz Instytutem Badań Edukacyjnych w listopadzie 2024 r. powołała zespół ekspertów, który przygotował projekt podstawy programowej kształcenia ogólnego w zakresie wychowania fizycznego.
W składzie zespołu znalazły się:
21 lipca 2025 r. Minister Edukacji podpisała rozporządzenia zmieniające rozporządzenia w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego – w zakresie wychowania fizycznego[3], które obowiązują od 1 września 2025 r. w:
Podstawa programowa kształcenia ogólnego w zakresie wychowania fizycznego kładzie nacisk na rozwój podstawowych umiejętności ruchowych, które umożliwiają dzieciom i młodzieży podejmowanie różnorodnych form aktywności fizycznej przez całe życie. Opiera się na kształtowaniu kompetencji ruchowych, budowaniu motywacji do podejmowania aktywności fizycznej oraz promowaniu zdrowego stylu życia poprzez ruch i zabawę – nie ogranicza się jedynie do realizacji celów operacyjnych czy oceny wybranych elementów sprawności fizycznej. Odwołuje się także do następujących założeń:
W przypadku klas I–III szkoły podstawowej podstawa programowa w zakresie wychowania fizycznego przewiduje również obowiązek przeprowadzenia w każdej klasie testów sprawnościowych (analogicznych jak dotychczas w przypadku uczniów klas IV–VIII szkół podstawowych).
Podstawa programowa kształcenia ogólnego w zakresie wychowania fizycznego dla klas IV–VIII oraz dla szkół ponadpodstawowych uwzględnia kompetencyjne podejście do opisu treści nauczania tj.:
Ponadto, w przypadku klas VII–VIII szkoły podstawowej podstawa programowa wychowania fizycznego obejmuje fakultatywny dział umożliwiający zapoznanie z ćwiczeniami, które są stosowane w trakcie rekrutacji do służb mundurowych i innych zawodów, w których wymagana jest wysoka sprawność fizyczna.
W szkołach ponadpodstawowych dział ten jest obowiązkowy dla wszystkich uczniów.
Działy uwzględnione w podstawie programowej wychowania fizycznego dla szkoły podstawowej:
| Działy |
Klasa IV oraz V i VI |
Klasy VII i VIII |
| I. |
Ćwiczenia ogólnorozwojowe |
|
| II. |
Gry zespołowe i rekreacyjne |
|
| III. |
Lekkoatletyka |
|
| IV. |
Taniec |
|
| V. |
Relaksacja i odprężenie |
|
| VI. |
Monitorowanie aktywności i sprawności fizycznej |
|
| VII. |
Bezpieczeństwo w aktywności fizycznej |
Sprawność fizyczna w służbach mundurowych i innych zawodach (dział fakultatywny) |
| VIII. |
Kompetencje społeczne |
Bezpieczeństwo w aktywności fizycznej |
| IX. |
- |
Kompetencje społeczne |
Głównym celem podstawy programowej kształcenia ogólnego w zakresie przedmiotu wychowanie fizyczne dla liceum ogólnokształcącego i technikum, branżowej szkoły I stopnia i branżowej szkoły II stopnia jest kształtowanie całożyciowej potrzeby podejmowania aktywności fizycznej, rozwój sprawności motorycznej i świadomej postawy prozdrowotnej.
Podstawa programowa kształcenia ogólnego w zakresie wychowania fizycznego obejmuje także dział umożliwiający zapoznanie z ćwiczeniami, które są stosowane w trakcie rekrutacji do służb mundurowych i innych zawodów, w których wymagana jest wysoka sprawność fizyczna, a tym samym może się przyczynić do zwiększenia zainteresowania przyszłych absolwentów pracą w ww. służbach.
Działy uwzględnione w projektowanej podstawie programowej wychowania fizycznego dla szkół ponadpodstawowych:
| Działy |
Liceum i Technikum |
Branżowa szkoła II stopnia |
| I. |
Ćwiczenia ogólnorozwojowe |
Rozwój fizyczny oraz sprawność i aktywność fizyczna |
| II. |
Gry zespołowe i rekreacyjne |
Sprawność fizyczna w służbach mundurowych i innych zawodach |
| III. |
Lekkoatletyka |
Bezpieczeństwo w aktywności fizycznej |
| IV. |
Taniec |
Kompetencje społeczne |
| V. |
Relaksacja i odprężenie |
- |
| VI. |
Monitorowanie aktywności i sprawności fizycznej |
- |
| VII. |
Sprawność fizyczna w służbach mundurowych i innych zawodach |
- |
| VIII. |
Bezpieczeństwo w aktywności fizycznej |
- |
| IX. |
Kompetencje społeczne |
- |
Na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej został opublikowany dodatkowy materiał informacyjny - Komentarz metodyczny dla nauczycieli wychowania fizycznego[4], który opracowano, aby wspierać nauczycieli, dyrektorów szkół oraz wszystkich zaangażowanych w edukację fizyczną dzieci i młodzieży w interpretacji i wdrażaniu nowej podstawy programowej kształcenia ogólnego na wszystkich etapach edukacyjnych – w klasach I–III, IV–VIII szkoły podstawowej oraz w szkołach ponadpodstawowych.
Dokument ten stanowi uszczegółowienie kluczowych założeń zmian, w tym przesunięcia akcentu z realizacji sztywnych celów operacyjnych na rozwój alfabetu ruchowego, wzmacnianie motywacji uczniów, elastyczne podejście do organizacji zajęć oraz włączanie wychowania fizycznego w szerszy kontekst zdrowia, dobrostanu i edukacji całościowej.
Dokument ma charakter merytoryczno-praktyczny – wyjaśnia kluczowe koncepcje leżące u podstaw współczesnego podejścia do wychowania fizycznego i prezentuje rekomendowane sposoby ich realizacji w codziennej praktyce szkolnej. Podkreśla odejście od sztywnego, schematycznego modelu nauczania na rzecz podejścia wspierającego rozwój alfabetu ruchowego, budowanie motywacji uczniów, elastyczność organizacyjną oraz włączenie wychowania fizycznego w szerszy kontekst zdrowia, dobrostanu i edukacji całościowej.
Minister Edukacji nadzoruje system certyfikacji szkół i placówek będących w sieci szkół promujących zdrowie. Program w swoich działaniach koncentruje się na propagowaniu zdrowego stylu życia, tworzy warunki sprzyjające ochronie zdrowia oraz umożliwia aktywne uczestnictwo społeczności szkolnej w działaniach na rzecz zdrowia.
Program Przedszkole i Szkoła Promujące Zdrowie jest programem promocji zdrowia i w swoich wartościach i działaniach kieruje się całościowym podejściem do zdrowia oraz tworzeniem warunków do podejmowania działań prozdrowotnych w celu polepszenia zdrowia i samopoczucia wszystkich członków społeczności szkolnej/przedszkolnej. W standardzie IV jest wymiar dotyczący żywienia w szkole na podstawie którego placówka sama ocenia jak wygląda kwestia zdrowego żywienia w przedszkolu/szkole. Na tej podstawie szkoła/przedszkole przygotowuje plan działań i podejmuje działania prozdrowotne.
W roku 2024 Program Przedszkole i Szkoła Promujące Zdrowie był realizowany ogółem w 3004 szkołach i przedszkolach. W 2025 r. do ww. tytułu rekomendowanych jest 41 szkół i przedszkoli.
Ministerstwo Edukacji Narodowej także aktywnie uczestniczy w realizacji Programu dla szkół. Program jest ustanowiony przez Komisję Europejską w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Jego celem jest m.in. trwała zmiana nawyków żywieniowych dzieci poprzez zwiększenie udziału owoców i warzyw w ich codziennej diecie oraz propagowanie zdrowego odżywiania. Do szkół dostarczany jest komponent „owocowo-warzywny” oraz komponent „mleczny”. Działania edukacyjne stanowią obok udostępniania dzieciom owoców, warzyw i produktów mlecznych jeden z głównych elementów Programu dla szkół. Dzięki nim dzieci uczą się zasad zdrowego odżywiania, w szczególności poznają korzyści diety bogatej w owoce, warzywa i produkty mleczne.
W ramach rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości środków finansowych przeznaczonych na wypłatę pomocy krajowej i pomocy unijnej w ramach finansowania programu dla szkół oraz wysokości stawek pomocy finansowej z tytułu realizacji działań w ramach tego programu w roku szkolnym 2025/2026 nastąpi wzrost do 13 mln zł środków na działania edukacyjne.
Resort edukacji wspiera także inicjatywy w ramach profilaktyki zdrowotnej na temat przeciwdziałania rosnącej tendencji do nadwagi i otyłości wśród dzieci i młodzieży. Przykładem takich działań, jest współpraca Minister Edukacji z panią prof. Krystyną Gutkowską w ramach II. edycji zadania Junior-Edu-Żywienie Bis realizowanego w latach 2024-2025. Celem przedsięwzięcia jest upowszechnienie i wdrożenie materiałów edukacyjnych z zakresu edukacji żywieniowej do wszystkich szkół podstawowych w Polsce oraz prezentacja wyników badań nt. stanu odżywiania uczniów klas I-VII na tle średniej ogólnokrajowej w ramach 16 Konferencji Wojewódzkich.
Minister Edukacji jest krajowym koordynatorem modułu 3 wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu”, którego celem jest wzmocnienie opiekuńczej funkcji szkoły podstawowej przez tworzenie warunków umożliwiających spożywanie przez uczniów posiłku podczas pobytu w szkole. Jednocześnie jest to wsparcie organów prowadzących publiczne szkoły podstawowe w zwiększeniu liczby stołówek szkolnych oraz miejsc dostosowanych do spożywania posiłków przez uczniów.
W ramach modułu 3 wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024-2028 realizowane są następujące działania:
Wsparcie udzielane jest organom prowadzącym szkoły w formie dotacji celowej. Na realizację Programu w latach 2024-2028 przewidziano kwotę środków w wysokości 200 mln zł pochodzących z budżetu państwa, w każdym roku po 40 mln zł.
Wsparcie w 2025 r. w ramach modułu 3 wieloletniego rządowego programu „Posiłek w szkole i w domu” na lata 2024-2028 - wyniosło 36,5 mln zł, które otrzymało 386 organów prowadzących szkoły – na realizację zadań w 605 publicznych szkołach podstawowych. Termin podsumowania efektów programu za 2025 r. upływa 30 kwietnia 2026 r.
Minister Edukacji aktywnie wspiera działania ukierunkowane na promocję zdrowego stylu życia, właściwego odżywiania oraz aktywności fizycznej wśród dzieci i młodzieży. W tym celu podejmowane są różnorodne inicjatywy adresowane zarówno do szkół, jak i do rodziców. Jednym z istotnych instrumentów wspierania tych działań jest obejmowanie patronatem honorowym Ministra Edukacji przedsięwzięć, programów i kampanii, których celem jest kształtowanie prawidłowych nawyków prozdrowotnych.
W ostatnim czasie Minister objął patronatem m.in.:
Obejmowanie patronatem takich przedsięwzięć wzmacnia ich rangę, poszerza zasięg działań edukacyjnych oraz sprzyja współpracy szkół, środowisk lokalnych i rodzin w trosce o zdrowie dzieci i młodzieży.
Kwestie żywienia pozostają w dużej części także po stronie rodziny, jej nawyków i otwartości na zmianę. Dlatego rodzice mogą włączać się w inicjatywy organizowane przez szkołę, korzystać ze szkoleń oferowanych przez Ośrodek Rozwoju Edukacji oraz materiałów edukacyjnych[5].
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Paulina Piechna-Więckiewicz
Podsekretarz Stanu
[1] Dz. U. z 2016 r. poz. 1154.
[2] Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 6 marca zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. z 2025 r. poz. 378) oraz w rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 6 marca zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. z 2025 r. poz. 382).
[3] Dz. U. z 2025 r. poz. 1035 oraz 1052.