do ministra sprawiedliwości
w sprawie braku ogólnokrajowej bazy tłumaczeń pouczeń procesowych oraz konieczności jej pilnego utworzenia
Zgłaszający: Janusz Kowalski
Data wpływu: 16-11-2025
Brak jednolitej, ogólnokrajowej bazy oficjalnych tłumaczeń pouczeń procesowych, zgodnych z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego i Kodeksu postępowania karnego, stanowi istotny problem dla funkcjonowania sądów powszechnych oraz dla racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi. Obecnie, w każdym przypadku doręczenia pism procesowych stronom nieposługującym się językiem polskim, sędzia referent jest zmuszony każdorazowo zlecać tłumaczenie pouczeń tłumaczowi przysięgłemu. Praktyka ta generuje znaczne i powtarzalne koszty dla Skarbu Państwa, zwłaszcza w sprawach, w których często występują obywatele innych państw – zarówno w dużych ośrodkach miejskich, jak i w sądach prowadzących postępowania masowe (np. rodzinne, gospodarcze, wykroczeniowe).
W sytuacji, w której treść pouczeń wynika bezpośrednio z przepisów ustawowych lub z ustandaryzowanych formularzy, powtarzanie tych samych tłumaczeń w setkach identycznych stanów faktycznych jest nie tylko nieefektywne, lecz także nieuzasadnione ekonomicznie. Wskazuje się, że koszty tłumaczeń pouczeń w skali całego kraju mogą licznie przewyższać koszty stworzenia jednej centralnej, dostępnej dla wszystkich sądów bazy wzorców w kilkunastu najczęściej używanych językach.
Jednocześnie należy zauważyć, że Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi już podobną bazę tłumaczeń dla postępowań międzynarodowych, w szczególności w ramach europejskiego nakazu aresztowania oraz innych procedur transgranicznych. Dowodzi to, że stworzenie zestandaryzowanego systemu tłumaczeń jest możliwe, potrzebne i opłacalne. Ponadto w wielu państwach europejskich funkcjonują oficjalne zestawy przetłumaczonych pouczeń lub formularzy, co pozwala znacząco przyspieszyć pracę sądów i obniżyć koszty postępowań.
W świetle powyższego zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania: