Odpowiedź na interpelację nr 13730

w sprawie problemów prawnych związanych z weryfikacją tożsamości osób biorących udział w konsultacjach społecznych, w tym w szczególności w głosowaniach nad budżetami obywatelskimi

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański

Warszawa, 04-12-2025

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 13730 Pani Poseł Lidii Czechak w sprawie problemów prawnych związanych z weryfikacją tożsamości osób biorących udział w konsultacjach społecznych, w tym w szczególności w głosowaniach nad budżetami obywatelskimi, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji nie sprawuje nadzoru nad czynnościami związanymi z przeprowadzaniem konsultacji społecznych przez jednostki samorządu terytorialnego, w tym w zakresie procedur dotyczących budżetu obywatelskiego oraz weryfikacji prawidłowości jego realizacji. Zgodnie z art. 5a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym^[1] zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami określa rada gminy w drodze uchwały. Ustawodawca, przyznając radzie gminy tę kompetencję, kierował się konstytucyjną zasadą samodzielności jednostek samorządu terytorialnego. Jednocześnie katalog form i sposobów przeprowadzania konsultacji społecznych ma charakter otwarty, co pozwala gminom na ich dostosowanie do zmieniających się warunków i potrzeb społecznych.

Należy również wskazać, że organami nadzoru nad jednostkami samorządu terytorialnego są przede wszystkim wojewodowie, a w zakresie spraw finansowych regionalne izby obrachunkowe^[2].

Natomiast odnosząc się do treści niniejszego wystąpienia, uprzejmie informuję,że w czerwcu 2024 r. Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego powołał Grupę ds. Partycypacji i Dialogu Obywatelskiego. Grupa opracowała konkretne propozycje zmian przepisów prawa dotyczących budżetu obywatelskiego, jako szczególnie efektywnej i transparentnej formy konsultacji społecznych, postulując m.in.:

• utrzymanie obowiązkowego charakteru budżetu obywatelskiego w miastach na prawach powiatu na poziomie co najmniej 0,5% wydatków gminy;
• wprowadzenie obowiązku konsultowania z mieszkańcami uchwał określających tryb i zasady realizacji budżetu obywatelskiego;
• pozostawienie radom gmin, radom powiatów i sejmikom województw swobody w zakresie ustalania szczegółowych zasad realizacji budżetu obywatelskiego, w tym wieku uczestników procesu;
• dopuszczenie realizacji zadań wieloletnich;
• zmianę definicji budżetu obywatelskiego – z „procesu” na „kwotę”, w ramach której mieszkańcy mogą zgłaszać i wybierać zadania do realizacji.

Proponowany kierunek zmian stanowi odpowiedź na zgłaszane potrzeby i oczekiwania społeczne oraz może pozytywnie wpłynąć na partycypację mieszkańców w rozwój lokalny.

W przypadku podjęcia przez Komitet do spraw Pożytku Publicznego lub Grupę ds. Partycypacji i Dialogu Obywatelskiego prac legislacyjnych nad przygotowanym projektem zmian, zasadne będzie prowadzenie dalszej dyskusji nad zagadnieniami zasygnalizowanymi w niniejszym wystąpieniu, w szczególności dotyczącymi weryfikacji tożsamości uczestników konsultacji społecznych. Ewentualne dodatkowe propozycje zmian w tym zakresie powinny być rozpatrywane w toku prac nad tym projektem, o ile zostaną one zainicjowane.

Dodatkowo, z uwagi na zakres poruszonej tematyki odnoszący się do ochrony danych osobowych, opinię w przedmiotowej kwestii powinien wyrazić również Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych.

Jednocześnie informuję, że obecnie w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji nie są prowadzone prace legislacyjne w omawianym obszarze.

Z poważaniem

z up. Tomasz Szymański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] Dz. U. z 2025 r. poz. 1153

^[2] art. 86 ustawy o samorządzie gminnym