w sprawie systemowego braku ochrony polskich dzieci prześladowanych w Europie Zachodniej na przykładzie tragicznej historii nastolatki, która padła ofiarą przemocy rówieśniczej w Holandii
Odpowiadający: minister edukacji Barbara Nowacka
Warszawa, 29-12-2025
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Pani Anny Gembickiej i Pana Jarosława Sachajki, Posłów na Sejm RP, w sprawie systemowego braku ochrony polskich dzieci prześladowanych w Europie Zachodniej na przykładzie tragicznej historii nastolatki, która padła ofiarą przemocy rówieśniczej w Holandii.
Szanowni Państwo Posłowie,
w odpowiedzi na zamieszczone w interpelacji pytania, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Zapewnienie bezpieczeństwa w szkołach w polskim systemie jest jednym z priorytetów polityki oświatowej państwa. Obejmuje prowadzenie systemowych, długofalowych działań mających na celu zapobieganie problemom, przeciwdziałanie i ograniczanie przemocy rówieśniczej dzieci i młodzieży, w tym w Internecie. W roku szkolnym 2025/2026 w ramach podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa, które wyznaczają kluczowe obszary działań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych w przedszkolach, szkołach i placówkach systemu oświaty uwzględniono zagadnienia profilaktyki przemocy rówieśniczej, zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży oraz wsparcia w kryzysach psychicznych.
Do polskiego systemu oświaty należą prowadzone przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania szkoły polskie przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej, które umożliwiają uczniom uczęszczającym do szkół funkcjonujących w systemach oświaty innych państw uzupełnianie wykształcenia w zakresie szkoły podstawowej i liceum ogólnokształcącego, zgodnie z ramami programowymi kształcenia uzupełniającego i planami nauczania dla szkół polskich[1].
Stosownie do powyższego Minister Edukacji prowadzi w Królestwie Niderlandów Szkołę Polską im. Marianny Orańskiej przy Ambasadzie RP w Hadze i Szkołę Polską im. gen. bryg. Stanisława Sosabowskiego przy Ambasadzie RP w Hadze z siedzibą w Brunssum.
Szkoły polskie umożliwiają uczniom uczęszczającym do szkół funkcjonujących w niderlandzkim systemie oświaty uzupełnianie wykształcenia w zakresie szkoły podstawowej i liceum ogólnokształcącego. Ich nadrzędnym celem jest zapewnienie dzieciom i młodzieży polskiej mieszkającej za granicą nauczania języka polskiego i polskiej kultury, historii, geografii, podtrzymanie tożsamości narodowej oraz przygotowanie do kontynuacji nauki w Polsce. Działalność tych szkół[2] regulują przepisy polskiego prawa, w tym oświatowego. Nadzór pedagogiczny pełni Ośrodek Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą, jednostka podległa Ministra Edukacji, która koordynuje zadania związane z organizacją kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą[3].
Szczegółowe kwestie związane z zapewnieniem uczniom bezpieczeństwa określa rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach[4]. Zgodnie z § 2 dyrektor zapewnia bezpieczne i higieniczne warunki pobytu w szkole lub placówce, a także bezpieczne i higieniczne warunki uczestnictwa w zajęciach organizowanych przez szkołę lub placówkę poza obiektami należącymi do tych jednostek. Dodatkowo, zgodnie ze standardem 9 wobec szkół podstawowych, szkół ponadpodstawowych, szkół artystycznych, placówek kształcenia ustawicznego oraz centrów kształcenia zawodowego[5], zarządzanie szkołą lub placówką koncentruje się na zapewnieniu warunków organizacyjnych odpowiednich do realizacji zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. W szkole lub placówce są ustalane i przestrzegane procedury dotyczące bezpieczeństwa, w tym sposobów działania w sytuacjach trudnych i kryzysowych.
Szkoły realizują program wychowawczo-profilaktyczny, obejmujący treści i działania o charakterze wychowawczym skierowane do uczniów oraz treści i działania o charakterze profilaktycznym skierowane do uczniów, nauczycieli i rodziców. Program wychowawczo-profilaktyczny opracowuje się na podstawie wyników corocznej diagnozy w zakresie występujących w środowisku szkolnym potrzeb rozwojowych uczniów, w tym czynników chroniących i czynników ryzyka, ze szczególnym uwzględnieniem zagrożeń związanych z używaniem substancji psychotropowych, środków zastępczych oraz nowych substancji psychoaktywnych[6]. Wszystkie szkoły mogą nieodpłatnie korzystać z szerokiego wyboru materiałów informacyjnych, dydaktycznych i szkoleniowych, a także publikacji dotyczących poprawy bezpieczeństwa i przeciwdziałania agresji i przemocy, które można znaleźć na stronie internetowej Ośrodka Rozwoju Edukacji www.ore.edu.pl w zakładce „Kształcenie i wychowanie”.
W przypadku podejrzenia krzywdzenia dziecka procedury interwencji określone zostały w Standardach Ochrony Małoletnich[7] wprowadzonych w szkołach od 15 sierpnia 2024 r. Celem standardów ochrony małoletnich w ogólnym rozumieniu jest zapobieganie przemocy wobec dzieci oraz wspieranie dzieci nią dotkniętych, a także zapewnienie małoletnim bezpiecznego i wspierającego środowiska do ich wszechstronnego rozwoju. Standardy ochrony małoletnich są dokumentem zawierającym regulacje stanowiące zasady i procedury, które wskazują szczegółowo, jakie działania prewencyjne powinny być podejmowane w celu zminimalizowania ryzyka narażenia małoletnich na zagrożenia ich bezpieczeństwa, a także sposób postępowania w sytuacji uzyskania informacji, że dziecko doświadcza lub doświadczyło przemocy, oraz przewidujące udzielenie mu pomocy i poinformowanie odpowiednich instytucji o fakcie popełnienia przestępstwa na szkodę dziecka, jak również zawierają regulacje przewidujące tworzenie bezpiecznego środowiska dla dzieci w ich wzajemnych relacjach fizycznych i emocjonalnych. Takie procedury obowiązują w szkołach polskich.
Nastolatka, która padła ofiarą przemocy rówieśniczej w Królestwie Niderlandów była uczennicą szkoły w lokalnym, holenderskim systemie oświaty. Miała dodatkowo zajęcia z języka polskiego i w języku polskim w szkole polonijnej prowadzonej przez Stowarzyszenie Polskiej kultury i nauki w Helmond Wars i Sawa[8], która nie podlega nadzorczo Ośrodkowi Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą i Ministrowi Edukacji.
Do Ministerstwa Edukacji Narodowej w Polsce nie są zgłaszane sygnały o przemocy rówieśniczej wobec dzieci i młodzieży polskiej i polskiego pochodzenia uczęszczających do szkół w lokalnych systemach oświaty kraju zamieszkania.
Z poważaniem
Barbara Nowacka
Minister Edukacji
[1] art. 8 ust. 5 pkt. 1 lit. a ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (tj.: Dz. U. z 2025 poz. 1043, z późn. zm.);
[2] szkół przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych RP;
[3] rozporządzenie z dnia 22 sierpnia 2019 r. w sprawie powierzenia Ośrodkowi Rozwoju Polskiej Edukacji za Granicą sprawowania nadzoru pedagogicznego nad szkołami polskimi oraz szkołami i zespołami szkół w Polsce i za granicą, a także wykonywania w odniesieniu do nich zadań organu prowadzącego oraz zadań związanych z awansem zawodowym nauczycieli tych szkół, Dz. U. z 2019 r. poz. 1626;
[4] rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U z 2020 r. poz. 1604 z późn. zm.).
[5] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań wobec szkół i placówek (Dz. U. z 2020 r. poz. 2198).
[6] Art. 26 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo oświatowe;
[7] https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/standardy-ochrony-maloletnich---wytyczne;
[8] Zgodnie z informacja na https://www.orpeg.pl/db/web/database/entry/8309