w sprawie państwowego nadzoru nad procedurą nadawania obywatelstwa i mechanizmów weryfikacji dokumentów oraz liczby anulowanych decyzji o uznaniu za obywatela RP w związku z fałszywymi dokumentami w ostatnich 3 latach
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Magdalena Roguska
Warszawa, 13-01-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 14061 Pana Posła Michała Wawera, Pana Posła Witolda Tumanowicza, Pana Posła Krzysztofa Mulawy i Pana Posła Krzysztofa Szymańskiego w sprawie państwowego nadzoru nad procedurą nadawania obywatelstwa i mechanizmów weryfikacji dokumentów oraz liczby anulowanych decyzji o uznaniu za obywatela RP w związku z fałszywymi dokumentami w ostatnich 3 latach, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 31 pkt 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim[1], cudzoziemcowi odmawia się uznania za obywatela polskiego, w przypadku gdy nabycie przez niego obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Jednocześnie przepisy ww. ustawy nie definiują pojęć „zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa“ oraz „zagrożenia dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego“. Istnienie lub brak tych zagrożeń ocenia w każdym konkretnym przypadku organ właściwy do rozpoznania wniosku o uznanie za obywatela polskiego, gdyż jest to jedyne kryterium ocenne przewidziane w trybie uznania za obywatela polskiego[2].
Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. II OSK 1251/16, wskazał: nie jest trafny zarzut naruszenia art. 31 pkt 2 ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim. Zgodnie z tym przepisem cudzoziemcowi odmawia się uznania za obywatela polskiego, w przypadku gdy nabycie przez niego obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Należy podkreślić, że państwo ma całkowitą kompetencję do określania, kto jest jego obywatelem, a także zasad nabycia i utraty obywatelstwa, co jest zgodne z powszechnie uznawaną w tej materii zasadą prawa międzynarodowego. Przyjmuje się szeroki zakres swobody przy definiowaniu „zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego“ (por. wyrok NSA z 31 marca 2015 r., II OSK 1942/13, cbois.nsa.gov.pl). Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, uznającego za prawidłowy wniosek Ministra, że wyrok skazujący nie jest konieczny dla oceny wystąpienia przesłanek negatywnych określonych w tym przepisie, a wystarczająca może okazać się okoliczność np. toczącego się postępowania karnego przeciwko cudzoziemcowi. Wyrok skazujący może natomiast stanowić dodatkową podstawę decyzji odmownej wydanej w oparciu o powyższy przepis.
Natomiast w uzasadnieniu wyroku z dnia 31 marca 2015 r., sygn. II OSK 1942/13, Naczelny Sąd Administracyjny podniósł: w zaskarżonym wyroku trafnie zatem Sąd przyjął, że potencjalne skazanie skarżącego wyrokiem karnym stanowić może jedną z istotnych okoliczności mających wpływ na treść tej decyzji w świetle art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim. Akcentowana w skardze kasacyjnej nieodwracalność, co do zasady, statusu obywatela polskiego wynikająca z przyjętej w polskim porządku prawnym szerokiej ochrony konstytucyjnej tego statusu (art. 34 ust. 2 Konstytucji), uzasadnia przyjęcie stanowiska, że brak wyroku skazującego nie stoi na przeszkodzie dokonaniu przez organ oceny, czy nabycie obywatelstwa przez osobę, która występuje z wnioskiem o uznanie za obywatela polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Oceny takiej organ zobowiązany jest dokonać w odniesieniu do wszystkich okoliczności sprawy, nie wyłączając tej dotyczącej toczącego się postępowania karnego w związku ze skierowanym przeciwko cudzoziemcowi aktem oskarżenia w sprawie dotyczącej przestępczości gospodarczej. Wiążący się nierozerwalnie z obywatelstwem ogół praw i obowiązków państwa wobec jednostki sprawia, że w prawie międzynarodowym nie budzi zastrzeżeń szeroka kompetencja państwa do regulowania zasad nabywania i utraty jego obywatelstwa. Wzgląd na szeroką autonomię państwa przy podejmowaniu rozstrzygnięć w sprawie nabycia obywatelstwa uzasadnia powiązanie odesłania z art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim z różnorodną treścią, nie ograniczającą się do utożsamiania przesłanek z art. 31 pkt 2 ustawy z prawomocnym wyrokiem skazującym.
Z powyższego wynika, że w odróżnieniu od przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny[3] (jak również ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy[4]), ustawa o obywatelstwie polskim posługuje się pojęciem „zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego“, którego nie można utożsamiać z jego „naruszeniem“. Do stwierdzenia zagrożenia dla tych wartości nie jest wymagane, aby cudzoziemiec wielokrotnie naruszał bezpieczeństwo lub porządek publiczny w Polsce. Zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego można opisać jako zdarzenie wywołane działaniem danego człowieka, godzące w bezpieczeństwo lub porządek publiczny [w tym obowiązujący na terenie Rzeczypospolitej Polskiej (RP) porządek prawny], powodujące, że będące w interesie społecznym powszechne poczucie ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego w Polsce maleje bądź zupełnie zanika.
Do stwierdzenia zatem, że nabycie przez cudzoziemca obywatelstwa polskiego zagraża bezpieczeństwu państwa lub porządkowi publicznemu wystarczające jest ustalenie, że jego dotychczasowe działanie (działania) godziło w bezpieczeństwo lub porządek publiczny, przez co przyjęcie go do grona obywateli polskich może skutkować obniżeniem poziomu ochrony tych wartości u innych współobywateli.
Ponadto należy wskazać, że ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego leży w interesie publicznym i należy do kategorii dobra wspólnego. Jest to pojęcie otwarte i zmienne w czasie, oparte na podstawowych i uniwersalnych wartościach stanowiących podstawę Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W tak rozumianym pojęciu dobra wspólnego jest zawarta węższa kategoria tego interesu, tj. ważny interes państwa[5].
W interesie publicznym znajdują się zatem postawy lub działania korzystne dla ogółu (społeczeństwa) i przeciwnie – niekorzystne działania dla ogółu są sprzeczne z interesem publicznym. Działanie w interesie publicznym może ograniczyć interesy indywidualne, ale nigdy nie może pozostać z nimi w całkowitej sprzeczności. Cechą charakterystyczną jest to, że z jednej strony poza granicami interesu publicznego pozostają pewne obszary interesów indywidualnych, niedające się pogodzić z interesami innych osób, a z drugiej strony w obrębie interesu publicznego nie ma miejsca na jakiekolwiek inne interesy niż połączone w imię wspólnego dobra interesy indywidualne. Działanie w interesie publicznym jest więc działaniem na rzecz wielu interesów indywidualnych[6].
W opinii Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji przyznanie obywatelstwa polskiego stanowi szczególne prawo, które wymaga konsekwentnie spełnienia szczególnie wysokich wymogów przez osobę ubiegającą się o to prawo. Dla oceny spełnienia przesłanek uznania za obywatela polskiego nie mają zastosowania przepisy prawa karnego wiążące sąd powszechny. Organ administracji publicznej nie jest zatem związany m.in. uzasadnieniem wyroku sądu powszechnego, a dokonuje, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.[7]), oceny materiału dowodowego, kierując się tymi wartościami, które wynikają z przyjętych w Konstytucji RP obowiązków obywatela wobec państwa. Zgodnie z art. 83 Konstytucji RP „Każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej“.
W konsekwencji, posłużenie się przez wnioskodawcę fałszywym dokumentem należy oceniać jako zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa oraz porządku publicznego.
Niemniej należy zwróć uwagę na fakt, że do przypadków posługiwania się przez cudzoziemców fałszywymi dokumentami dochodzi przede wszystkim na etapie postępowań zmierzających do legalizacji pobytu w Polsce. Odnotowywane są przypadki, w których wnioskodawca posługiwał się fałszywymi dokumentami mającymi potwierdzić polskie pochodzenie lub narodowość wstępnych w toku postępowania o przyznanie Karty Polaka[8] lub o udzielenie zezwolenia na pobyt stały ze względu na polskie pochodzenie lub Kartę Polaka[9]. Natomiast w postępowaniu o uznanie za obywatela polskiego wnioskodawca powołujący się na fakt uzyskania ww. zezwolenia, jest zobowiązany do przedłożenia jedynie decyzji właściwego wojewody zezwalającej na pobyt stały ze względu na polskie pochodzenie (art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach) lub posiadaną Kartę Polaka (art. 195 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach). W konsekwencji wojewoda rozpatrujący wniosek o uznanie za obywatela polskiego nie dysponuje dokumentami, które wnioskodawca przedkładał w innych postępowaniach.
W odniesieniu do kwestii poruszonych w pytaniu nr 1 niniejszej interpelacji należy wskazać, że zagadnienie utraty obywatelstwa polskiego zostało uregulowane w art. 34 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz rozdziale 6[10] ustawy o obywatelstwie polskim. Konstytucja RP stanowi, że „obywatel polski nie może utracić obywatelstwa polskiego, chyba, że sam się go zrzeknie”. Natomiast stosownie do art. 137 Konstytucji RP „Prezydent Rzeczypospolitej nadaje obywatelstwo polskie i wyraża zgodę na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego“. Powyższe znajduje potwierdzenie w art. 46 ustawy o obywatelstwie polskim, zgodnie z którym, obywatel polski traci obywatelstwo polskie na swój wniosek po uzyskaniu zgody Prezydenta RP na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego. Utrata obywatelstwa polskiego następuje po upływie 30 dni od daty wydania postanowienia Prezydenta RP w tej sprawie lub w terminie krótszym, jeżeli Prezydent RP tak zadecyduje (art. 49 ust. 2 i 3 ustawy o obywatelstwie polskim).
Problematyka utraty obywatelstwa polskiego była przedmiotem analiz i komentarzy prezentowanych przez przedstawicieli jurysprudencji. Prof. Bogusław Banaszak [w: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Warszawa 2012] podniósł: Konstytucja przewiduje tylko jeden sposób utraty obywatelstwa polskiego – jego zrzeczenie się przez obywatela. Oznacza to przyjęcie zasady, że decyzja o rezygnacji z obywatelstwa należy do jednostki i jej skutki są wiążące dla państwa. Utrata obywatelstwa przez jednostkę nie jest w tym wypadku uzależniona od wypełnienia przez nią jakichkolwiek wymogów i dopuszczalna jest jedynie dobrowolna rezygnacja z obywatelstwa samego obywatela. Nie można by więc w ustawie przyznać kompetencji organowi państwowemu do pozbawiania obywatelstwa ani też nie można dopuścić rozstrzygnięcia o utracie obywatelstwa polskiego w umowach międzynarodowych (chodzi o umowy zawierane po wejściu w życie Konstytucji).
Tożsame stanowisko zajął również prof. Leszek Garlicki [w: LEX. Komentarz do art. 34 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej]: Zarazem art. 34 ust. 2 ustanowił istotną gwarancję dla obywatela, bo wykluczył możliwość pozbawienia go obywatelstwa bez jego zgody. […] W Polsce (a także w wielu innych państwach świata) należy tu uwzględnić kontekst historyczny, bo pozbawienie obywatelstwa bywało traktowane jako represja i stosowane w celach politycznych. W pełni należy się zgodzić z tezą, że utrata obywatelstwa nie może być środkiem rozwiązywania konfliktów między obywatelem a wspólnotą polityczną (por. R. Balicki, B. Banaszak, Obywatelstwo polskie w Konstytucji RP, [w:] Dziesięć lat Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, red. E. Gdulewicz, H. Zięba-Załucka, Rzeszów 2007, s. 20). (…) Na tle art. 34 ust. 2 niedopuszczalne są natomiast wszelkie formy utraty obywatelstwa bez woli lub wbrew woli zainteresowanego. Nie ma przy tym znaczenia, czy utrata obywatelstwa miałaby następować z mocy prawa, czy w oparciu o decyzję odpowiedniego organu państwowego.
Mając na uwadze powyższe, należy podkreślić, że obowiązujące przepisy prawa polskiego rangi konstytucyjnej nie pozwalają na pozbawienie kogokolwiek obywatelstwa polskiego. W konsekwencji nie ma możliwości pozbawienia obywatelstwa polskiego nie tylko ze względu na „brak lojalności wobec Rzeczypospolitej“, ale nawet w przypadku skazania za przestępstwa przeciwko RP[11].
Natomiast dopuszczalne jest uchylenie – na podstawie przepisów K.p.a. – decyzji administracyjnej o nabyciu obywatelstwa polskiego, ale jedynie w ściśle określonych przypadkach, tj. uchybień proceduralnych (art. 145 K.p.a.) lub materialnych (art. 156 K.p.a.).
Jednocześnie należy wyjaśnić, że cudzoziemiec może nabyć obywatelstwo polskie w następujących trybach :
Nadanie obywatelstwa polskiego jest konstytucyjną prerogatywą Prezydenta RP. Ustawa o obywatelstwie polskim wskazanemu trybowi nabycia obywatelstwa polskiego przez cudzoziemca przyznaje prymat w stosunku do pozostałych sposobów nabycia obywatelstwa polskiego – co wynika wprost z art. 35 ust. 1 oraz art. 41 ust. 1 ww. ustawy. Postępowanie w powyższych sprawach było i jest postępowaniem odrębnym, określanym przez samego Prezydenta RP, szczególnym w stosunku do K.p.a. Znalazło to również potwierdzenie w przepisie art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, zgodnie z którym, w postępowaniu o nadanie obywatelstwa polskiego nie stosuje się przepisów K.p.a. poza regulacjami dotyczącymi doręczeń (rozdział 8 K.p.a.)[12]. W konsekwencji nie jest możliwe uchylenie na podstawie przepisów K.p.a. postanowienia Prezydenta RP w sprawie nadania cudzoziemcowi obywatelstwa polskiego.
Natomiast postępowania o uznanie za obywatela polskiego oraz o przywrócenie obywatelstwa polskiego są prowadzone na podstawie przepisów K.p.a., a nabycie obywatelstwa polskiego następuje na podstawie decyzji administracyjnej wojewody lub Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. We wskazanych postępowaniach istnieje możliwość wzruszenia wydanych decyzji na postawie przepisu art. 145 i art. 156 K.p.a., co jednak skutkowałoby de facto pozbawieniem obywatelstwa polskiego. Jak bowiem podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 750/11, stwierdzenie (…) nieważności [decyzji] i wyeliminowanie jej z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc oznacza, że skutki tego rozstrzygnięcia są podobne do pozbawienia obywatelstwa. Trzeba więc uwzględnić, że z przepisów konstytucyjnych wynika szczególna ochrona stosunku prawnego obywatelstwa polskiego (art. 34 ust. 2 Konstytucji RP – obywatel polski nie może utracić obywatelstwa polskiego, chyba że sam się go zrzeknie).
Jednakże zasadzie wynikającej z przywołanego wyżej art. 34 ust. 2 Konstytucji RP należy przeciwstawić zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP, zgodnie którym, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. W tym kontekście odpadnięcie podstawy do wydania pozytywnego rozstrzygnięcia przez wojewodę, np. w postaci stwierdzenia, że dokumenty przedłożone w postępowaniu o uznanie za obywatela polskiego były sfałszowane (popełnienia przestępstwa naruszającego obiektywny porządek prawny), umożliwia ewentualne wzruszenie decyzji czy to w trybie jej uchylenia na podstawie przepisu art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., czy też stwierdzenia jej nieważności na podstawie przepisu art. 156 § 1 K.p.a. Zasada wynikająca z art. 34 ust. 2 Konstytucji RP nie jest zatem absolutna i podlega ona ważeniu w kontekście konieczności uwzględnienia innych zasad konstytucyjnych. Wymóg proporcjonalności, o którym mowa w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, zwany także zakazem nadmiernej ingerencji, oznacza konieczność zachowania proporcji pomiędzy ograniczeniem danego konstytucyjnego prawa lub wolności (czyli nałożonymi na jednostkę obciążeniami) a zamierzonym celem (pozytywnym efektem) danej regulacji prawnej.
Wymóg proporcjonalności oznacza konieczność wyważania dwóch dóbr (wartości), których pełna realizacja jest niemożliwa[13]. W tego typu sprawach zestawienie zasady praworządności i zasady wynikającej z art. 34 ust. 2 Konstytucji RP należy dokonywać przy uwzględnieniu stopnia naruszenia obiektywnego porządku prawnego, co powoduje, że zasadzie praworządności należy przyznać priorytet[14]. Respektowanie bowiem zasady praworządności w tych postępowaniach obliguje organy do uchylenia skutków decyzji o nabyciu obywatelstwa polskiego. Z przedstawionych powyżej względów zasada praworządności usprawiedliwia ingerencję w status prawny jednostki w postaci uchylenia decyzji o nabyciu obywatelstwa polskiego. Celem nadania priorytetu zasadzie praworządności jest m.in. zapobieganie ryzyku bezkarności osób, które popełniły przestępstwo. W orzecznictwie TSUE podnosi się, że dopuszczalne jest ograniczenie zasady praworządności w ramach wymogu proporcjonalności, ale jedynie wtedy, gdy jest oparte na obiektywnych względach i proporcjonalne do słusznego celu realizowanego przez prawo krajowe[15]. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej dopuszcza tym samym pozbawienie obywatelstwa, ale jedynie w przypadkach, gdy zostało ono nabyte w wyniku przestępstwa lub tzw. podstępu. Przedstawioną powyżej linię orzeczniczą TSUE podtrzymał w wyroku z 12 marca 2019 r. w sprawie C-221/17 Tjebbes e.a.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczy wad tkwiących w samej decyzji (np. wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa, m.in. w sytuacji gdy wnioskodawca nie spełniał ustawowych przesłanek), natomiast wznowienie postępowania służy usunięciu wad procesowych (np. organ dowiedział się o nowych okolicznościach sprawy istniejących w dacie wydania decyzji, a które nie były mu wówczas znane – np. już po wydaniu decyzji powziął informację, że dokumenty, które wnioskodawca przedłożył w trakcie postępowania, były fałszywe).
Należy zaznaczyć, że określona wadliwość postępowania (decyzji) musiała istnieć już w dacie wydania decyzji o nabyciu obywatelstwa polskiego. W konsekwencji podstawą wzruszenia decyzji o nabyciu obywatelstwa nie mogą być czyny popełnione przez daną osobę już po nabyciu obywatelstwa polskiego.
Możliwe jest, że w trakcie prowadzonych postępowań o udzielenie zezwolenia na pobyt stały danej osoby – członka rodziny osoby uznanej za obywatela polskiego, wojewoda dokonuje weryfikacji dokumentów przedłożonych we wcześniejszym postępowaniu. Zdarzają się przypadki, że dopiero wówczas dochodzi do ustalenia, iż przedłożone wcześniej dokumenty zostały sfałszowane. W takiej sytuacji, wojewoda dąży do wzruszenia ostatecznej decyzji o uznaniu za obywatela polskiego. Warto jednak zauważyć, że uchylenie decyzji o uznaniu za obywatela polskiego w trybie przepisu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., możliwe jest jedynie w ciągu 5 lat od dnia wydania decyzji (art. 146 § 1 K.p.a.). Natomiast, stwierdzenie nieważności decyzji w trybie art. 156 K.p.a. jest dopuszczalne w ciągu 10 lat (art. 156 § 2 K.p.a.).
Mając na uwadze fakt, że w rozważanych sprawach do stwierdzenia, iż przedłożone dokumenty okazały się fałszywe, dochodziło również po upływie 5 lat od dnia wydania decyzji (a więc po upływie okresu, w którym możliwe jest wznowienie postępowania), minister spraw wewnętrznych i administracji wszczynał w tych sprawach z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o uznaniu za obywała polskiego. Jednakże decyzje ministra były zaskarżane do sądów administracyjnych, które ze względu na niekonkurencyjność trybów wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji, uchylały w takich sytuacjach zaskarżone decyzje ministra spraw wewnętrznych i administracji.
Warto w tym miejscu przywołać fragment uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 3027/24, w sprawie, w której cudzoziemka uzyskała zezwolenie na osiedlenie się (obecnie zezwolenie na pobyt stały) z uwagi na polskie pochodzenie: Motywem do wszczęcia postępowania nieważnościowego względem decyzji w przedmiocie obywatelstwa było wyjście na jaw okoliczności, że skarżąca w 2017 r. – tj. 2 lata po wydaniu decyzji o uznaniu za obywatela polskiego – została prawomocnie skazana za przestępstwo z art. 270 k.k. polegające na tym, że w postępowaniu administracyjnym w sprawie zezwolenia na osiedlenie się posłużyła się sfałszowanym aktem jej urodzenia. W ocenie tak Ministra, jak i Sądu pierwszej instancji wobec ujawnionej okoliczności wadliwość wcześniejszej decyzji Wojewody z 2009 r. [decyzja o zezwoleniu na osiedlenie się] powinna być dla tego organu oczywista podczas rozpatrywania sprawy uznania za obywatela polskiego, co uzasadniało stwierdzenie nieważności decyzji z 2015 r. [decyzja o uznaniu za obywatela polskiego]. Stanowiska tego nie podziela jednak Naczelny Sąd Administracyjny.
Po raz kolejny przypomnieć należy, że poddana kontroli sądowej w tej sprawie decyzja zapadła w postępowania nieważnościowym. Naruszenie prawa ma charakter rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wówczas, gdy jest ono oczywiste, gdy sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a konkretnym przepisem prawa jest wyraźna, rzucająca się w oczy. W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest natomiast podstaw do przypisania Wojewodzie takiego rażącego naruszenia przepisów regulujących postępowanie dowodowe przy wydaniu decyzji z 2015 r. [decyzja o uznaniu za obywatela polskiego].
Po pierwsze, w postępowaniu o udzielenie zezwolenia na osiedlenie się skarżąca oświadczyła we wniosku jedynie to, że ma w rodzinie Polaków. Istotnie, tak lakoniczne wykazanie spełnienia materialnej przesłanki udzielenia wnioskowanego zezwolenia ocenić należałoby za nie dość wystarczające. Nie może jednak zejść z pola widzenia, że stwierdzenie to zostało poparte przedłożonym przez skarżącą dokumentem w postaci (kserokopii) aktu urodzenia skarżącej zawierającego wpis o polskim pochodzeniu jej ojca (abstrahując w tym momencie od faktu, że ów wpis był sfałszowany, co zostało stwierdzone dopiero po kilku latach). Nie można zatem przyjąć, że materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu w przedmiocie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się nie dawał jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że skarżąca jest osobą o polskim pochodzeniu i spełniła warunki udzielenia wnioskowanego zezwolenia. Dysponując swoją wcześniejszą decyzją w sprawie udzielenia zezwolenia na osiedlenie się, a także aktami tej sprawy, w kolejnym postępowaniu dotyczącym skarżącej w przedmiocie uznania za obywatela polskiego Wojewoda nie miał zatem uzasadnionych podstaw do oceny, że poprzednia decyzja z 2009 r. [decyzja o zezwoleniu na osiedlenie się] jest w sposób oczywisty wadliwa, że została wydana bez uprzedniego przeprowadzenia dowodów niezbędnych dla wyjaśnienia istoty sprawy. Nie mogły być natomiast przedmiotem oceny merytorycznej dowody i okoliczności dotyczące skarżącej, które zostały stwierdzone prawomocnym wyrokiem karnym po wydaniu decyzji kontrolowanej w trybie nieważnościowym. Podkreślić przy tym należy, odnosząc się tym samym do wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku z 15 maja 2024 r., II OSK 1970/21, że Sąd pierwszej instancji, w sposób nieusprawiedliwiony a przede wszystkim przedwczesny ocenił, że decyzja ta (tj. zezwalająca na osiedlenie się) dotknięta była wadą nieważności li tylko z tego powodu, że wbrew wyraźnemu nakazowi zawartemu w art. 8 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach z 2003 r. nie zawierała uzasadnienia. Dla stwierdzenia nieważności decyzji niezbędne jest bowiem spełnienie innych przesłanek, które w tym postępowaniu nie mogły być oceniane. To nie decyzja z 2009 r. [decyzja o zezwoleniu na osiedlenie się] była bowiem przedmiotem oceny organów w postępowaniu nieważnościowym a następnie Sądu pierwszej instancji.
Nie można również skutecznie zarzucić organowi wydającemu decyzję o uznaniu skarżącej kasacyjnie za obywatela polskiego rażącego naruszenia art. 7, 77 § 1 i 107 § 1 k.p.a. w zakresie niewyjaśnienia negatywnej przesłanki do wydania takiej decyzji, przewidzianej w art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim. Zgodnie z treścią tego przepisu cudzoziemcowi odmawia się nabycie przez niego obywatelstwa polskiego jeżeli stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Z akt sprawy wynika wszak, że organ prowadził, przed wydaniem decyzji takie postępowanie. Zwrócił się bowiem do Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (pismo z dnia 15 lipca 2015 r.) oraz do Komendanta Głównego Straży Granicznej o podanie informacji czy cudzoziemka stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego. Oba te organy udzieliły informacji, z których wynika, że takich zagrożeń nie stwarza. W świetle powyższego brak jest podstaw do stwierdzenia, że kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja narusza przepisy postępowania określające obowiązek organu należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy i to w sposób rażący.
Podsumowując, oczywistym jest, że pomiędzy przywołanymi rozstrzygnięciami Wojewody z 2009 r. [decyzja o zezwoleniu na osiedlenie się] i z 2015 r. [decyzja o uznaniu za obywatela polskiego] istnieje związek przyczynowy tego rodzaju, że wydanie decyzji o uznaniu skarżącej za obywatela polskiego na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o obywatelstwie było uzależnione od uprzedniej decyzji zezwalającej na osiedlenie się na terytorium RP, którą cudzoziemka uzyskała w związku z polskim pochodzeniem. Zgodzić też należy się, co do zasady, ze stwierdzeniem, że nie może być ocenione jako zgodne z prawem nabycie obywatelstwa polskiego, do którego doszło w wyniku posłużenia się sfałszowanym dokumentem, a nabycie obywatelstwa polskiego przez osobę skazaną prawomocnym wyrokiem za tego rodzaju przestępstwo może być kwalifikowane jako zagrożenie dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, o jakim mowa w art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie. Szeroka argumentacja Ministra, jak i Sądu Wojewódzkiego odnośnie do rażącego naruszenia przez Wojewodę przepisów prawa materialnego (art. 30 ust. 1 pkt 7 i art. 31 pkt 2 ustawy o obywatelstwie) nie wpisuje się jednak w ramy postępowania, w którym zapadła kontrolowana w tej sprawie decyzja. W toku postępowania nieważnościowego nie ma bowiem miejsca na ponowne rozpoznanie merytorycznej sprawy o uznanie za obywatela polskiego w świetle ujawnienia, po 2 latach od wydania decyzji w tym przedmiocie, że dowód, na podstawie którego stwierdzono polskie pochodzenie skarżącej, okazał się fałszywy. Aby w postępowaniu nieważnościowym powyższa okoliczność mogła doprowadzić do wyeliminowania weryfikowanej decyzji z powodu wady rażącego naruszenia wskazanych przez Sąd pierwszej instancji przepisów materialnych, konieczne byłoby wykazanie, że naruszenie to było wynikiem kwalifikowanego naruszenia przez Wojewodę przepisów procedury. Takiego naruszenia zaś, co wynika z przedstawionej wyżej oceny, stwierdzić w niniejszej sprawie nie można.
Natomiast w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2025 r., sygn. akt II OSK 2664/24, w sprawie uchylenia decyzji o uznaniu za obywatela polskiego w trybie art. 145 K.p.a. (wznowienie postępowania), sąd podniósł, iż sfałszowanie dokumentów o polskim pochodzeniu w trakcie postępowania o udzielnie zezwolenia na pobyt stały nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji o uznaniu za obywatela polskiego w trybie przepisu art. 145 K.p.a. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał: W rozpoznawanej sprawie postępowanie wznowieniowe dotyczyło decyzji ostatecznej Wojewody (…) z 5 stycznia 2022 r. o uznaniu skarżącej za obywatelkę polską na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 7 u.o.p. Zgodnie z tym przepisem, za obywatela polskiego uznaje się cudzoziemca przebywającego nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej od roku na podstawie zezwolenia na pobyt stały, które uzyskał w związku z polskim pochodzeniem lub posiadaną Kartą Polaka. W uzasadnieniu decyzji z 5 stycznia 2022 r. wskazano na przyznaną skarżącej Kartę Polaka i udzielone jej na tej podstawie zezwolenie na pobyt stały.
Prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że wznowienie tego postępowania ze względu na to, że skarżąca, wykazując swoje polskie pochodzenie, posłużyła się przerobionym aktem urodzenia matki, nie jest możliwe. Przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., na której oparły się organy, ma zastosowanie jedynie do spraw, w których fałszywe okazały się dowody, na podstawie których ustalono istotne (dla tej sprawy) okoliczności faktyczne. Wydanie decyzji o uznaniu za obywatela polskiego na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 7 u.o.p. (podobnie jak wydanie decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 197 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach) nie wymagało ustalania polskiego pochodzenia wnioskodawczyni (na podstawie np. aktu urodzenia jej matki), albowiem poświadcza je Karta Polaka. W postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o uznanie za obywatela polskiego (na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 7 u.o.p.) organ badał, czy skarżąca posiadała Kartę Polaka oraz wydane na jej podstawie zezwolenie na pobyt stały, a także, czy przebywała na tej podstawie w Polsce nieprzerwanie co najmniej od roku, a ponadto, czy nie zachodziły negatywne przesłanki nabycia obywatelstwa, wymienione w art. 31 pkt 2 u.o.p. Akt urodzenia matki skarżącej był zatem dowodem, na podstawie którego ustalono istotną okoliczność, ale w sprawie o przyznanie skarżącej Karty Polaka (por. art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o Karcie Polaka). Sąd pierwszej instancji słusznie zatem przyjął, że organy naruszyły art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela również stanowisko Sądu pierwszej instancji, że organ odwoławczy błędnie powołał się na art. 31 pkt 2 u.o.p. Wobec braku podstawy do wznowienia postępowania w przedmiocie uznania skarżącej za polskiego obywatela, organ nie miał możliwości badania sprawy ponownie, a co za tym idzie, nie miał też możliwości ponownej oceny, czy w przypadku skarżącej zachodzi negatywna przesłanka uznania za obywatela.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega problem wadliwego nabycia przez skarżącą obywatelstwa polskiego, będącego rezultatem posłużenia się, wydaną w oparciu o przerobione dokumenty urzędowe, Kartą Polaka, a także wydanym na jej podstawie zezwoleniem na pobyt stały. Nie ulega wątpliwości, że wskutek przerobienia dokumentu skarżąca nabyła uprawnienia niezgodnie z prawem. Słuszne są działania organów zmierzające do wzruszenia decyzji ostatecznej w przedmiocie przyznania obywatelstwa polskiego, a więc szczególnego prawa, istotnej wagi zarówno z punktu widzenia państwa, jak i jednostki. Obywatelstwo to więź prawna osoby z państwem, która gwarantuje tej osobie wiele uprawnień w danym państwie, które nie przysługują cudzoziemcom. Nabycie tego prawa w sposób bezprawny nie powinno być sanowane, zwłaszcza że jest to prawo trwałe, w zasadzie niezbywalne, jedyną możliwością jest zastosowanie trybów nadzwyczajnych uregulowanych w k.p.a.
Decyzja o przyznaniu skarżącej Karty Polaka i decyzja o udzieleniu jej (ze względu na posiadanie tej Karty) zezwolenia na pobyt stały, poza tym, że same w sobie zapewniały skarżącej szereg uprawnień, które posiadała w okresie ważności tych decyzji, stanowiły też podstawę nabycia przez nią obywatelstwa polskiego, wprost wymieniono je w art. 30 ust. 1 pkt 7 u.o.p. Dlatego też okoliczność, że zarówno Karta Polaka, jak i zezwolenie na pobyt stały, utraciły ważność ze względu na nabycie (w oparciu o nie) obywatelstwa polskiego, nie może stanowić przeszkody do wzruszenia ich w trybie art. 145 – 151 k.p.a.
Jednocześnie należy wskazać, że minister spraw wewnętrznych i administracji prowadzi – na podstawie art. 59 ustawy o obywatelstwie polskim – centralny rejestr danych o nabyciu i utracie obywatelstwa polskiego. W ww. rejestrze znajdują się informacje o osobach, które wystąpiły z wnioskami o nabycie lub utratę obywatelstwa polskiego po dniu 1 lipca 2001 r. oraz rozstrzygnięcia właściwych organów w tych sprawach.
Z przedmiotowego rejestru wynika, że w okresie od 1 stycznia 2022 r. wojewodowie uchylili w trybie przepisu art. 145 K.p.a. (wznowienie postępowania) – 8 decyzji o uznaniu za obywatela polskiego. W 2023 r. – 4 decyzje, w 2024 r. – jedną decyzję, a w 2025 r. (do 15 grudnia) – 3 decyzje. Należy jednak zaznaczyć, że ww. rejestr nie zawiera informacji o podstawach faktycznych wznowienia postępowania, w szczególności czy podstawą było ustalenie, iż wnioskodawca posłużył się fałszywym dokumentem, czy też ze względu na inne przesłanki.
Ponadto warto nadmienić, że w 2022 r. Minister Spraw Wewnętrznych Administracji w dwóch sprawach stwierdził – w trybie art. 156 K.p.a. – nieważność decyzji wojewody o uznaniu za obywatela polskiego ze względu na ustalenie, że w trakcie postępowania o przyznanie Karty Polaka posłużono się fałszywym dokumentem. Decyzje te nie zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i w konsekwencji weszły do obrotu prawnego.
Jednocześnie informuję, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie dysponuje szczegółową wiedzą i danymi dotyczącymi podstaw wydania decyzji negatywnych przez wojewodów w sprawach o uznanie za obywatela polskiego. Powodem bowiem wydania negatywnej decyzji może być nie tylko posłużenie się przez wnioskodawcę fałszywymi dokumentami, ale również brak spełnienia wymaganego okresu pobytu, brak potwierdzenia znajomości języka polskiego, przeszkody dotyczące bezpieczeństwa państwa, brak stabilnego źródła dochodu, itp.
Należy bowiem zauważyć, że stosownie do przepisu art. 31 ustawy o obywatelstwie polskim, cudzoziemcowi odmawia się uznania za obywatela polskiego, w przypadku gdy:
1) nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 30;
2) nabycie przez niego obywatelstwa polskiego stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa albo ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Rejestrując w centralnym rejestrze decyzję w sprawie uznania za obywatela polskiego, wojewodowie wpisują jako podstawę prawną decyzji negatywnej przepis art. 31 pkt 1 lub pkt 2 ustawy o obywatelstwie polskim. W konsekwencji nie jest możliwe szczegółowe określenie powodów wydania decyzji negatywnej.
Z kolei postanowienia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej nie zawierają uzasadnienia, co uniemożliwia wskazanie powodów, dla których Prezydent RP nadał lub odmówił nadania obywatelstwa polskiego.
Postępowanie o uznanie za obywatela polskiego jest prowadzone na podstawie przepisów K.p.a. W przypadku wątpliwości co do autentyczności przedłożonego przez stronę dokumentu, organ może wystąpić do właściwego podmiotu o dokonanie weryfikacji jego autentyczności. Wojewodowie występują w tym celu do Laboratorium Kryminalistycznego Straży Granicznej (które wykonuje ekspertyzę), jak również – za pośrednictwem konsula RP – do właściwych instytucji zagranicznych z prośbą o potwierdzenie wydania dokumentu o określonej treści.
Natomiast sprawy nadania przez Prezydenta RP obywatelstwa polskiego – jak już wskazano wyżej – nie są prowadzone na podstawie przepisów K.p.a. Rozstrzygnięcie Prezydenta RP jest ostateczne i jako takie nie podlega zaskarżeniu do innego organu lub sądu. Warto ponownie wskazać, że postanowienia Prezydenta RP nie zawierają uzasadnienia, a zainteresowana osoba otrzymuje wydany przez Szefa Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej – na podstawie postanowienia Prezydenta RP – akt nadania lub zawiadomienie o odmowie nadania obywatelstwa polskiego (art. 27 i art. 28 ustawy o obywatelstwie polskim).
Postępowanie w tych sprawach było i jest postępowaniem odrębnym. Prezydent RP prowadząc postępowanie o nadanie obywatelstwa polskiego – w którym wojewoda (konsul RP) oraz Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji są tylko organami pośredniczącymi i opiniodawczymi – działa jako głowa Państwa Polskiego.
Wniosek o nadanie obywatelstwa polskiego osoby zamieszkałe w Polsce wnoszą za pośrednictwem wojewody właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby zainteresowanej, a zamieszkałe za granicą – za pośrednictwem właściwego konsula. Wniosek składa się na formularzu określonym rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście lub korespondencyjnie z podpisem urzędowo poświadczonym. Następnie organ, do którego wpłynął wniosek przekazuje go wraz ze swoją opinią do ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Zgodnie z przepisami ustawy o obywatelstwie polskim, minister spraw wewnętrznych i administracji przed przekazaniem wniosku Prezydentowi RP, zwraca się do komendanta głównego Policji, szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a w razie potrzeby do innych organów, o udzielenie informacji, które mogą mieć istotne znaczenie w sprawie o nadanie obywatelstwa polskiego. Organy, do których wystąpił minister spraw wewnętrznych i administracji, są zobowiązane do udzielenia odpowiedzi w ciągu 30 dni, z zastrzeżeniem, że termin ten w szczególnie uzasadnionych przypadkach może być przedłużony do 3 miesięcy.
Po otrzymaniu odpowiedzi od powyższych organów, minister spraw wewnętrznych i administracji dołącza do akt sprawy również swoją opinię, sporządzoną w oparciu o informacje przekazane przez organy właściwe w sprawach bezpieczeństwa państwa oraz porządku publicznego i przekazuje wniosek szefowi Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie posiada informacji na temat trybu rozpatrywania wniosków o nadanie obywatelstwa polskiego w Kancelarii Prezydenta RP. Należy podkreślić, że stosownie do przepisu art. 21 ust. 6 ustawy o obywatelstwie polskim, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej po otrzymaniu wniosku może zwrócić się do właściwych organów, organizacji lub instytucji o udzielenie informacji, które mogą mieć istotne znaczenie w sprawie o nadanie obywatelstwa polskiego, które są zobowiązane do udzielania odpowiedzi w terminie 30 dni (art. 21 ust. 7 ww. ustawy).
Jednocześnie odnosząc się do kwestii poruszonej w pytaniu nr 4 przedmiotowej interpelacji należy podkreślić, że w przypadku stwierdzenia, iż wnioskodawca przedłożył fałszywy dokument, organ prowadzący postępowanie jest zobowiązany do poinformowania właściwych organów, tj. Policji lub prokuratury, o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, o którym mowa w art. 270 k.k. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie dysponuje informacjami dotyczącymi liczby wszczętych przez prokuraturę postępowań karnych w przedmiotowym zakresie oraz o sposobie ich zakończenia.
Odnosząc się z kolei do zagadnienia dotyczącego zmian w procedurach nadawania obywatelstwa lub uznawania obywateli należy wskazać, że w przyjętym przez Radę Ministrów w dniu 15 października 2024 r. dokumencie Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025–2030 (dalej: Strategia migracyjna) jako jeden z celów wskazuje się transparentnie uregulowany proces nabycia obywatelstwa polskiego. Jest to element priorytetowych działań państwa w obszarze bezpieczeństwa, związanych z ochroną granic i zapobieganiem nielegalnej imigracji. Analogiczne wytyczne w tym zakresie wskazano również w przyjętej przez Radę Ministrów w dniu 1 kwietnia 2025 r. Rządowej strategii współpracy z Polonią i Polakami za granicą na lata 2025-2030.
W ramach wdrażania przyjętych dokumentów strategicznych w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji prowadzone są prace nad przygotowaniem nowelizacji ustawy z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim. Opracowanie nowych rozwiązań, uwzględniających kierunkowe wytyczne przyjęte przez Radę Ministrów, wymaga kompleksowego podejścia, celem zachowania wewnętrznej spójności przepisów regulujących problematykę związaną z nabywaniem obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców oraz z innymi przepisami z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium RP.
W trakcie prac nad przygotowaniem rządowego projektu zmian w ustawie o obywatelstwie polskim, który w sposób kompleksowy wprowadzi nowe rozwiązania w przedmiocie nabywania przez cudzoziemców obywatelstwa polskiego, zwrócono uwagę na trudności związane z uchyleniem decyzji o nabyciu obywatelstwa polskiego, nawet w przypadku gdy wnioskodawca posłużył się fałszywymi dokumentami. Kwestia ta została poddana szerszej analizie w kontekście przyjętych założeń przyszłego kształtu przepisów prawa odnoszących się do nabywania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców, która może skutkować propozycją zmian przepisów prawa w tym przedmiocie. Jednocześnie mając na uwadze fakt, że prace nad przygotowaniem zmian legislacyjnych nie zostały jeszcze zakończone, na obecnym etapie nie jest możliwe przedstawienie konkretnych rozwiązań prawnych.
Jednocześnie informuję, że zakończenie prac nad przygotowaniem zmian w zakresie nabywania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców planowane jest na 2026 r. – zgodnie z harmonogramem wdrażania Strategii migracyjnej.
Z poważaniem
z up. Magdalena Roguska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2025 r. poz. 1611.
[2] por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 stycznia 2012 r., sygn. akt Kp 5/09.
[3] Dz. U. z 2025 r. poz. 383, dalej: k.k.
[4] Dz. U. z 2025 r. poz. 633
[5] zob.: Z. Duniewska, Podstawowe pojęcia prawa administracyjnego. Cel publiczny, interes publiczny i dobro wspólne. [w] M. Sathl (red.), Prawo administracyjne: pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, Warszawa 2019 r., s. 87 i następne.
[6] zob.: W. Jakimowicz, Publiczne prawo podmiotowe, Kraków 2002 r., s. 83-84.
[7] ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), dalej: K.p.a.
[8] ustawa z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2023 r. poz. 192, z późn. zm.)
[9] Art. 195 ust. 1 pkt. 3 i 9 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1079)
[10] Utrata obywatelstwa polskiego.
[11] rozdział XVII k.k. Przestępstwa przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej
[12] art. 28 ust. 5 ustawy o obywatelstwie polskim
[13] por. wyrok NSA z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 240/13.
[14] por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 2 marca 2010 r., sygn. akt C - 135/08, Rottmann.
[15] zob. w szczególności wyrok TSUE z dnia 12 maja 2011 r., Runević-Vardyn i Wardyn, C-391/09, i przytoczone tam orzecznictwo; podobnie wyrok TSUE z dnia 27 maja 2014 r. Spasie, C-129/14 PPU.