do ministra zdrowia
w sprawie wyłączenia z ryczałtu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia na rzecz odrębnego finansowania diagnostyki ultrasonografii endoskopowej i endoskopii zabiegowej dróg żółciowych i trzustki
Zgłaszający: Jacek Niedźwiedzki
Data wpływu: 08-02-2024
Suwałki, dn. 8 lutego 2024 r.
Szanowna Pani Minister,
do mojego biura poselskiego zwróciła się dyrektor Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Augustowie. Placówka w ramach Oddziału Chirurgii Ogólnej prowadzi pracownię endoskopii, która dzięki nowoczesnemu wyposażeniu, a także wykwalifikowanemu i dyspozycyjnemu personelowi jest jedną z najbardziej efektywnych w kraju. Niestety, przez wzgląd na niedoszacowany kontrakt z NFZ i powstawanie nieopłacanych przez Fundusz nadwykonań, dalsze przeprowadzanie diagnostyki EUS i endoskopii zabiegowej dróg żółciowych, w tak licznym jak do tej pory wymiarze, stanęło pod znakiem zapytania. Zmniejszenie liczby wykonywanych badań będzie wysoce niekorzystne dla pacjentów, szczególnie tych onkologicznych.
Ultrasonografia endoskopowa (EUS, endosonografia) to metoda badania przewodu pokarmowego łącząca ocenę endoskopową (kamerą) i ultrasonograficzną. Za pomocą specjalnego endoskopu wyposażonego w głowicę USG wykonuje się badanie wnętrza przewodu pokarmowego, jego ścian i sąsiadujących narządów, uzyskując obrazy wysokiej jakości. EUS umożliwia obrazowanie ściany przewodu pokarmowego i narządów przylegających do przełyku, żołądka, dwunastnicy, m.in: trzustki, wątroby, dróg żółciowych, pęcherzyka żółciowego, wątroby, śledziony, nadnerczy, węzłów chłonnych, czy naczyń krwionośnych jamy brzusznej.
Podczas badania można wykonać również zabiegi diagnostyczne i terapeutyczne, takie jak drenaż torbieli trzustki, terapię żylaków dna żołądka, neurolizę splotu trzewnego czy biopsję zmian widocznych w zasięgu badania.
Obecnie badanie EUS jest najdokładniejszą metodą diagnostyki zmian w trzustce z czułością i swoistością sięgającą ponad 95% (dla porównania te parametry dla badań tomografii komputerowej i rezonansu magnetycznego, przy zmianach mniejszych niż 20 mm to ok. 70-80%).
EUS jest praktycznie jedyną metodą diagnostyczną dającą możliwość wykluczenia obecności zmian ogniskowych w trzustce. Badanie EUS jest ponadto najdokładniejszą metodą wykorzystywaną w poszukiwaniu złogów dróg żółciowych mniejszych niż 5 mm.
Wskazaniem do diagnostyki EUS jest najczęściej podejrzenie dotyczące obecności zmian ogniskowych trzustki i dróg żółciowych w innych badaniach obrazowych, np. tomografii komputerowej lub rezonansie magnetycznym. W Polsce dostęp do wykonania badania EUS zazwyczaj ograniczony jest brakami sprzętowymi lub personalnymi, co sprawia, że pacjenci z podejrzeniem onkologicznym mają wyznaczane odległe terminy badania, które niezbędne jest do pilnego rozstrzygnięcia co do obecności procesu nowotworowego, a także uzyskania potwierdzenia histopatologicznego/cytologicznego przed planowanym włączeniem leczenia.
W ramach pracowni endoskopii Oddziału Chirurgii Ogólnej SPZOZ w Augustowie wykorzystuje się nowoczesny ultrasonograf, trzy procesory endoskopowe oraz 7 endoskopów terapeutycznych EUS, 2 endoskopy diagnostyczne EUS o zmniejszonej średnicy (slim), a także cztery duodenoskopy i aparat rentgenowski – ramię C – do wykonywania zabiegów na drogach żółciowych. Wyposażenie to stawia pracownię na pozycji jednej z najlepiej wyposażonych w Polsce.
Dzięki dyspozycyjności personelu oraz wyposażeniu w odpowiedni sprzęt i akcesoria istnieje możliwość diagnozowania pacjentów niezwłocznie po wystawienia skierowania – czas od ustalenia terminu badania do uzyskania materiału histopatologicznego zazwyczaj nie przekracza 10-14 dni, co jest kluczowe w diagnostyce onkologicznej.
W związku z niską dostępnością tego typu diagnostyki w północno-wschodniej Polsce pacjentami augustowskiego Oddziału Chirurgii Ogólnej są mieszkańcy z całego województwa podlaskiego, jak również sąsiednich województw i całego kraju.
W roku 2023 wykonano łącznie 729 badań EUS dróg żółciowych lub trzustki, co skutkowało rozpoznaniem ponad 100 nowotworów złośliwych układu pokarmowego, u wielu pacjentów stwierdzono stany przednowotworowe oraz zmiany o potencjale transformacji do nowotworu złośliwego w przyszłości, które wymagają dalszej kontroli w badaniach obrazowych lub EUS. Ponadto wykonano 120 zabiegów inwazyjnych dróg żółciowych i trzustki, w tym m.in. endoskopowe protezowania dróg żółciowych z przyczyn onkologicznych i nieonkologicznych.
Zabiegi endoskopowe i przezskórne dróg żółciowych i trzustki (są to tzw. grupy JGP – głównie G33, G34, G35) odbywają się w warunkach szpitalnych i rozliczane są głównie w ramach ryczałtu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia (PSZ), co przy niedoszacowanym kontrakcie powoduje powstanie nadwykonań, które nie są opłacone przez NFZ. W takiej sytuacji szpital będzie ograniczał liczbę tych zabiegów, co z kolei jest wysoce niekorzystne dla pacjentów - odraczanie w czasie tych procedur diagnostyczno-terapeutycznych jest nieuzasadnione zarówno pod względem medycznym, jak i etycznym.
W celu uniknięcia kolejkowania pacjentów z podejrzeniem nowotworu dróg żółciowych i trzustki, a także pacjentów ze stanami wymagającymi pilnego zaopatrzenia zabiegowego w chorobach nienowotoworowych (kamica przewodowa, zapalenie dróg żółciowych, niedrożność przewodów żółciowych, kamica trzustkowa), przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa finansowania tych świadczeń dla szpitala, zabiegi diagnostyki EUS i endoskopia zabiegowa dróg żółciowych i trzustki powinny zostać wyłączone z ryczałtu PSZ i finansowane odrębnie, jak np. świadczenia endoprotezoplastyki stawu biodrowego i kolanowego oraz nielimitowane.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
1. Czy resort rozważa wyłączenie z ryczałtu podstawowego szpitalnego zabezpieczenia na rzecz odrębnego finansowania diagnostyki EUS i endoskopii zabiegowej dróg żółciowych i trzustki?
2. Czy rozważane jest nielimitowane finansowanie ww. badań?
3. Jeśli tak, kiedy odrębne/nielimitowane finansowanie mogłoby zostać wprowadzone?
Z wyrazami szacunku
Poseł Jacek Niedźwiedzki