w sprawie zadawania prac domowych
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer
Warszawa, 18-12-2025
Szanowne Panie Posłanki, Panie Pośle,
w odpowiedzi na interpelację w sprawie ograniczenia zadawania prac domowych zmuszona jestem sprostować szereg nieprawdziwych informacji jakie Państwo zawarliście w interpelacji.
Przede wszystkim, rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 22 marca 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych[1] nie wprowadziło zakazu zadawania prac domowych[2]. Nowelizacja miała na celu ograniczenie zadawania uczniom szkół podstawowych[3] jedynie dwóch wybranych rodzajów prac domowych: pisemnych i praktyczno-technicznych, przy czym uczniom klas I-III tego rodzaju prac się nie zadaje[4], natomiast uczniom klas IV – VIII takie prace można zadać, z tym, że nie są one obowiązkowe i nauczyciel nie wystawia z nich ocen[5]. Należy podkreślić, że w żadnym przypadku powyższe ograniczenia nie znosi obowiązku uczenia się w domu.
Zgodnie z ustawą - Karta Nauczyciela[6], nauczyciel ma prawo wyboru metod nauczania, które uważa za niezbędne do zrealizowania podstawy programowej określonej dla danego etapu kształcenia[7] oraz wybranego przez siebie programu nauczania. Dlatego też w klasach I – III wszelkie prace domowe, które przyczyniają się do rozwoju motoryki małej[8] mogą być zadawane i stają się dla ucznia obowiązkowe do zrealizowania[9]. Zadania takie powinny odnosić się do efektów kształcenia, które uczeń musi osiągnąć na koniec I etapu edukacyjnego.
W kasach IV – VIII nauczyciel może wymagać od ucznia realizacji wszelkich innych form pracy domowej, np. przeczytania lektury, nauki słówek, pojęć, dat, wierszyków, dokonywania obserwacji warunków atmosferycznych, czy też przeanalizowania określonego zagadnienia i ostatecznie ustalić ocenę.
W przypadku wykonanych prac pisemnych i praktyczno-technicznych nauczyciel przekazuje uczniowi informację zwrotną[10], której celem jest pomoc w uczeniu się, poprzez wskazanie, co uczeń robi dobrze, co i jak wymaga poprawy oraz jak powinien dalej się uczyć. Jeżeli uczeń samodzielnie wykonał pracę domową, to wyżej opisany sposób komunikowania mocnych, jak i słabych stron wydaje się najbardziej odpowiedni.
Raport[11] Instytutu Badań Edukacyjnych - Państwowego Instytutu Badawczego (dalej: IBE-PIB), który rzekomo miał „zniknąć”, w dalszym ciągu znajduje się na stronie IBE-PIB[12], a kilkukrotne sugerowanie o stosowaniu „cenzury” jest dalece nieodpowiedzialne. Bez większego wysiłku raport można znaleźć też wpisując do dowolnej przeglądarki np. pełny raport IBE prace domowe.
Decyzja o ograniczeniu dwóch wybranych rodzajów prac domowych (pisemnych i praktyczno-technicznych) została podjęta na podstawie badań naukowych. Analiza prac badawczych[13] wykazała, że nadmierna ilość zadań zleconych[14] do wykonania w czasie wolnym od zajęć dydaktycznych może prowadzić do zmęczenia uczniów, zmniejszenia zainteresowania nauką, a nawet zwiększenia nierówności edukacyjnych z uwagi na zróżnicowane zasoby dostępne w domu i wsparcie uczniów przez rodziców. Sam projekt rozporządzenia był poddany procedurze konsultacji publicznych, opiniowania oraz uzgodnieniom. Z całym procesem oraz zgłoszonymi do niego uwagami można zapoznać się na stronie Rządowego Centrum Legislacyjnego – link:
https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12381254/katalog/13033416#13033416.
Jak słusznie postuluje wielu rodziców, prace domowe muszą być zadawane „świadomie z wyraźnym celem dydaktycznym, a nie jako przypadkowe zadanie na odczepne”. Dlatego też Ministerstwo Edukacji Narodowej od początku kieruje swoje działania na wspieranie nauczycieli w organizacji procesu dydaktycznego z uwzględnieniem ww. zmiany. W tym celu IBE-PIB opracował informatory zawierające przykładowe rozwiązania i dobre praktyki przydatne w zadawaniu prac domowych zgodnie z wymogami rozporządzenia. W publikacjach zaprezentowane są także wnioski, jakie płyną z badań naukowych na temat prac domowych oraz omówione są różnorodne czynniki i strategie, wynikające z nich dla praktyki szkolnej. Informatory te mogą również stanowić wydatną pomoc dla rodziców wspierających uczniów w procesie uczenia się[15]. Poradniki można znaleźć na stronie IBE - PIB pod adresem:
https://ibe.edu.pl/pl/jak-wspierac-uczniow-w-samodzielnym-uczeniu-sie-publikacje
W ocenie Ministerstwa Edukacji Narodowej nie ma obiektywnych przesłanek, które pozwoliłyby stwierdzić, że ograniczenie w zadawaniu uczniom szkół podstawowych dwóch wybranych rodzajów prac domowych, pisemnych i praktyczno-technicznych, mogło wpłynąć na pogłębianie się nierówności w edukacji i prowadzić do długofalowych negatywnych konsekwencji dla uczniów, zwłaszcza tych ze środowisk mniej sprzyjających warunkom nauki w domu. Każdy uczeń ma prawo zwrócić się do nauczyciela o pomoc w rozwiązywaniu bieżących problemów edukacyjnych, a każdy nauczyciel, także samodzielnie dostrzegając problemy środowiskowe konkretnego ucznia, ma obowiązek poświęcić mu szczególną uwagę. Uczeń funkcjonujący w mniej wspierającym środowisku[16] może również otrzymać w szkole pomoc psychologiczno–pedagogiczną, np. w formie zajęć rozwijających umiejętności uczenia się, porad czy konsultacji[17]. Z całą odpowiedzialnością chcę powiedzieć, że to dotychczasowa praktyka, polegająca na masowym i często nieznajdującym dydaktycznego uzasadnienia dla zadawania prac domowych, szczególnie mocno uderzała w uczniów funkcjonujących w środowiskach mniej sprzyjających warunkom nauki.
Teza, jakoby nauczyciele „zastąpili” prace domowe kartkówkami, sprawdzianami i innymi formami sprawdzania wiedzy nie znajduje uzasadnienia w świetle Raportu[18]. Spośród różnorodnych działań podjętych przez nauczycieli szkół publicznych, w celu dostosowania się do nowych zasad obowiązujących po 1 kwietnia 2024 roku, odpowiedzi typu „Regularnie wprowadzam krótkie kartkówki sprawdzające materiał omawiany na lekcji, aby utrwalać wiedzę w klasie wobec braku prac domowych” znalazły się, łącznie z innymi niewyodrębnionymi w tabeli 32, w kategorii „Inne”, która łącznie obejmuje jedynie 1,9 % wskazań[19].
Obecnie Ministerstwo Edukacji Narodowej we współpracy z IBE-PIB pracuje nad przygotowaniem propozycji zmian w zakresie prac domowych w szkole podstawowej. Wśród ekspertów są zarówno dyrektorzy szkół jak i nauczyciele.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu
[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 438 – dalej: rozporządzenie w sprawie oceniania.
[2] Wyjaśnienia w tej kwestii były już wielokrotnie udzielane, m.in. w odpowiedziach na interpelacje nr: 13510 (z dn. 14.11.2025), 6085 (z dn. 12.11.2024), 8926 (z dn. 4.04.2025), 9033 (z dn. 23.04.2025), 10919 (z dn.17.07.2025).
[3] W szkołach ponadpodstawowych §12a. ww. rozporządzenia nie znajduje zastosowania.
[4] Z wyjątkiem ćwiczeń z zakresu tzw. małej motoryki.
[5] Rozporządzenie w sprawie oceniania § 12a ust. 1 pkt2.
[6] Ustawa Karta Nauczyciela Art. 12 ust. 2 (Dz. U. 2024 r. poz. 986 z późn. zm.)
[7] W ramach I etapu edukacyjnego (klasy I-III) nie występuje podział na przedmioty.
[8] Czyli umiejętności kluczowe dla dalszej edukacji.
[9] Ponadto nauczyciel może ustalić z nich ocenę - rozporządzenie w sprawie oceniania § 12a ust.2.
[10] Rozporządzenie w sprawie oceniania § 12a ust.3.
[11] Ocena pierwszych efektów zmiany w zadawaniu i ocenianiu prac domowych w szkołach podstawowych. Dalej: Raport.
[13] Na zlecenie Ministerstwa analizę wykonał IBE-PIB: https://ibe.edu.pl/pl/biblioteka-ibe/biblioteka-miedzynarodowe-badania-kompetencji/2278-prace-domowe-wyniki-badan-dotyczacych-prac-domowych-i-ich-efektywnosci-edukacyjnej
[14]Nieraz z kilku przedmiotów równocześnie.
[15] Jeden z dostępnych poradników jest dedykowany specjalnie rodzicom: Jak wspierać uczniów w samodzielnym uczeniu się? Vademecum dla rodziców uczniów.
[16] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach §2 ust 2 pkt 11 (Dz. U. 2023 poz. 1798) – dalej: rozporządzenie o pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
[17] Rozporządzenie o pomocy psychologiczno-pedagogicznej § 6 ust. 2 pkt 3 i 8.
[18] Ocena pierwszych efektów zmiany w zadawaniu i ocenianiu prac domowych w szkołach podstawowych.
[19] Raport, strona 89-90