w sprawie uznawania doświadczenia zawodowego nauczycieli powracających z pracy za granicą
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura
Warszawa, 07-01-2026
Szanowny Panie Marszałku,
zawód nauczyciela w Polsce jest zawodem regulowanym, dlatego państwo polskie ma prawo do odrębnych regulacji dotyczących aktów nadania awansu zawodowego, będących certyfikatami określającymi m.in. stawki wynagrodzenia nauczycieli. Nauczyciel zatrudniony w szkole, w Polsce, w celu otrzymania stopnia nauczyciela mianowanego, musi spełnić warunki określone w rozdziale 3a ustawy – Karta Nauczyciela.
Stosownie do art. 9a ust. 2 i 5 ustawy – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986, z późn. zm.), nauczyciel nieposiadający stopnia awansu zawodowego, zwany dalej "nauczycielem początkującym", zatrudniony w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami oraz nauczyciel zatrudniony w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć na podstawie art. 10 ust. 3 odbywają przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze, o którym mowa w art. 9ca ust. 1, 2 albo 4.
Na podstawie art. 9ca ust. 1 – 5 ww. ustawy, nauczyciel początkujący odbywa przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze 3 lat i 9 miesięcy. Nauczyciel początkujący, który:
- może odbyć przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy. Nauczyciel składa do dyrektora szkoły oświadczenie o wymiarze, w jakim zamierza odbyć przygotowanie do zawodu nauczyciela, nie później niż do zakończenia roku szkolnego w drugim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela.
Nauczycielowi początkującemu, który:
- dyrektor szkoły może wyrazić zgodę na odbywanie przygotowania do zawodu nauczyciela w wymiarze 2 lat i 9 miesięcy. Nauczyciel może złożyć do dyrektora szkoły wniosek o wyrażenie zgody na odbywanie przygotowania do zawodu nauczyciela w wymiarze, 2 lata i 9 miesięcy nie później niż do zakończenia roku szkolnego w drugim roku odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela.
Do okresów przygotowania do zawodu wlicza się okresy zatrudnienia w szkole w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć zgodnie z wymaganymi kwalifikacjami. Do okresów tych nie wlicza się okresów nieobecności nauczyciela w pracy trwającej nieprzerwanie dłużej niż 30 dni, z wyjątkiem okresów urlopu wypoczynkowego.
Ponadto informuję, że nauczyciele zatrudnieni w szkole polskiej działającej przy przedstawicielstwie dyplomatycznym, urzędzie konsularnym lub przedstawicielstwie wojskowym Rzeczypospolitej Polskiej, która umożliwia uczniom uczęszczającym do szkół funkcjonujących w systemach oświaty innych państw uzupełnianie wykształcenia w zakresie szkoły podstawowej i liceum ogólnokształcącego, zgodnie z ramami programowymi kształcenia uzupełniającego i planami nauczania dla szkół polskich odbywają awans zawodowy na mocy Rozdziału3b „Awans zawodowy nauczycieli szkół za granicą” ustawy – Karta Nauczyciela. W związku z powyższym nauczyciele ci po powrocie do Polski posiadają stopień awansu zawodowego osiągnięty w trakcie pracy w ww. szkole polskiej.
Niezależnie od powyższego, uprzejmie informuję, że stosownie do art. 33 ust. 1 ustawy – Karta Nauczyciela, nauczycielom przysługuje dodatek za wysługę lat, w wysokości 1% wynagrodzenia zasadniczego za każdy rok pracy, wypłacany w okresach miesięcznych poczynając od czwartego roku pracy, z tym że dodatek ten nie może przekroczyć 20% wynagrodzenia zasadniczego.
W myśl § 7 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagrodzenia za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz. U. z 2024 r. poz. 755 z późn. zm.), do okresów pracy uprawniających do dodatku za wysługę lat wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia we wszystkich zakładach pracy oraz inne udowodnione okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze.
Na mocy art. 339 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. poz. 620), udokumentowane okresy zatrudnienia, przebyte za granicą u pracodawcy zagranicznego, są zaliczane do okresów pracy w Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie uprawnień pracowniczych.
Jednocześnie informuję, że Ministerstwo Edukacji Narodowej prowadzi działania mające na celu uzupełnienie istniejącego systemu wsparcia ogólnodostępnych i integracyjnych jednostek systemu oświaty o specjalistyczne centra wspierające edukację włączającą (SCWEW).
Proponowane zmiany umożliwią tworzenie w zespołach przedszkoli, szkół lub placówek specjalnych SCWEW, które będą stanowiły kluczowe zasoby merytoryczne dla systemu oświaty w zakresie praktycznego wdrażania założeń dostępnej, włączającej edukacji.
SCWEW będzie realizowało działalność edukacyjno-szkoleniową i doradczą, skierowaną do kadry ogólnodostępnych i integracyjnych jednostek systemu oświaty w zakresie zapewniania dzieciom i uczniom z różnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi możliwości pełnego uczestnictwa w ogólnodostępnej ofercie edukacyjnej na wszystkich poziomach kształcenia, wspólnie z rówieśnikami i jak najbliżej ich miejsca zamieszkania.
Do najważniejszych zadań SCWEW będą należały:
Doświadczenie i wiedza merytoryczna nauczycieli przedszkoli, szkół i placówek specjalnych, którzy będą realizowali zadania SCWEW, będą służyły zwiększaniu potencjału i możliwości ogólnodostępnych oraz integracyjnych jednostek systemu oświaty, aby mogły one zapewnić wysokiej jakości wsparcie wszystkim uczniom i uczennicom.
Nauczyciele przedszkoli i szkół ogólnodostępnych i integracyjnych będą lepiej przygotowani do obecnie określonych w przepisach zadań, związanych z indywidualizacją nauczania, w tym identyfikowania barier i ograniczeń, które utrudniają funkcjonowanie ucznia, jego proces kształcenia oraz uczestnictwo w życiu przedszkola lub szkoły.
Pozostali pracownicy jednostek systemu oświaty, w tym niepedagogiczni, powinni mieć zapewnioną możliwość rozwoju zawodowego na wysokim poziomie oraz otrzymywać stałe wsparcie, co pozwoli na maksymalizowanie efektywności działań kadry wszystkich przedszkoli, szkół i placówek.
Koncepcja teoretyczna modelu funkcjonowania Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą (SCWEW) powstała na podstawie analizy praktyki ośrodków specjalnych w Polsce oraz doświadczeń międzynarodowych, a następnie została zweryfikowana w ramach pilotażu. Koncepcja modelu została oparta na dorobku i doświadczeniach szkół specjalnych i placówek specjalnych w zakresie realizacji wsparcia dla ogólnodostępnych i integracyjnych jednostek systemu oświaty w tworzeniu przestrzeni optymalnej edukacji dla wszystkich uczniów[1].
Pilotaż funkcjonowania SCWEW w oparciu o opracowany w 2020 r. model odbył się w ramach realizowanego w latach 2020-2023 projektu grantowego pn. „Pilotażowe wdrożenie modelu funkcjonowania Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą”, współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego ze środków Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 (PO WER). W projekcie 23 grantobiorców uzyskało środki finansowe na pilotażowe wdrożenie modelu SCWEW.
Kontynuacją działań pilotażowych jest realizacja projektu pn. „Budowa skoordynowanego systemu pomocy specjalistycznej opartego na Specjalistycznych Centrach Wspierających Edukację Włączającą”, współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus ze środków programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027 (FERS).
Wnioski płynące z doświadczeń pilotażowych wskazują na zasadność systemowego wdrożenia modelu funkcjonowania SCWEW.
Wymiana doświadczeń, wzbogacenie wiedzy, współpraca pomiędzy kadrami ogólnodostępnych, integracyjnych oraz specjalnych jednostek systemu oświaty przyczyniają się do efektywnej edukacji i wsparcia uczniów z różnymi potrzebami i trudnościami.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu
[1] „Model funkcjonowania Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą (SCWEW)” (2021). Ośrodek Rozwoju Edukacji, Warszawa, link [dostęp 31.10.2025 r.]: https://share.google/UvkMgmAbSQGXrJg7m