w sprawie przepisów administracyjnych i legislacyjnych związanych z funkcjonowaniem powiatowo-gminnych związków komunikacyjnych
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański
Warszawa, 05-01-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 14154 Pani Poseł Joanny Frydrych w sprawie przepisów administracyjnych i legislacyjnych związanych z funkcjonowaniem powiatowo-gminnych związków komunikacyjnych, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że obecnie obowiązujące przepisy prawa dopuszczają możliwość tworzenia przez jednostki samorządu terytorialnego zróżnicowanych form organizacyjno-prawnych w celu realizacji zadań publicznych.
Jedną z ww. form są związki powiatowo-gminne, działające na podstawie art. 72a-72c ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym[1]. Związki powiatowo-gminne są tworzone w celu wspólnego wykonywania komplementarnych zadań, wykraczających poza zakres właściwości jednego szczebla samorządu terytorialnego. Ustawodawca pozostawił jednostkom zainteresowanym współdziałaniem swobodę w doborze uczestników związku, nie wprowadzając w tym zakresie żadnych ograniczeń terytorialnych. Zainteresowane podmioty (uczestnicy) przekazują zadania publiczne do realizacji związkowi, który będzie je odtąd wykonywał w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Taka elastyczna forma współpracy stwarza samorządom możliwość dostosowania rozwiązań do uwarunkowań i potrzeb lokalnych, w oparciu o zasadę współdziałania. Istotne jest wyjaśnienie, że związki powiatowo-gminne wykonują zadania jednostek samorządu terytorialnego, które są ich uczestnikami. Warto bowiem zauważyć, że możliwość wykonywania przez związki zadań podmiotów, które nie są jego członkami (i nie przekazały mu do realizacji zadań), pozostawałaby w kolizji z istotą tworzenia ww. związków.
Jednocześnie należy wskazać, że przedstawione rozwiązania ustawowe nie oznaczają ograniczania swobody jednostek samorządu terytorialnego w zakresie współpracy i wspólnego organizowania transportu zbiorowego. Jak już wskazano powyżej, związki jednostek samorządu terytorialnego nie są jedyną formą współpracy międzygminnej. Zatem w przypadku braku woli przystąpienia do związku międzygminnego czy powiatowo-gminnego, gminy mogą zawierać porozumienia międzygminne w sprawie powierzenia jednej z nich określonych przez nie zadań publicznych[2] lub też tworzyć stowarzyszenia[3].
Mając na uwadze wskazane możliwości współpracy międzygminnej, uprzejmie informuję, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) nie planuje podejmowania prac legislacyjnych w zakresie wskazanym w niniejszej interpelacji. Należy przy tym zaznaczyć, że MSWiA pozostaje w stałym kontakcie z zainteresowanymi środowiskami samorządowymi, które dotychczas nie sformułowały w omawianym obszarze żadnych propozycji konkretnych rozwiązań prawnych.
Przedstawiając powyższe pragnę jednocześnie wyjaśnić, że minister właściwy do spraw administracji publicznej posiada ustawowe uprawnienia wyłącznie do prowadzenia rejestru związków międzygminnych[4]. Dane rejestru nie obejmują natomiast analiz dotyczących integracji komunikacyjnej regionów, zatem – w ramach kompetencji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji – nie są prowadzone prace w ww. zakresie.
Istotne znaczenie ma również fakt, że związki jednostek samorządu terytorialnego wykonują zadania i posiadają kompetencje z zakresu różnych dziedzin administracji publicznej, które są regulowane przepisami aktów prawnych mieszczących się w działach administracji rządowej, podlegających różnym resortom. Należy zauważyć, że kształtowanie polityki organizacji i funkcjonowania spraw związanych ze wskazanym przez Panią Poseł transportem zbiorowym, jak również dysponowanie środkami z Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych pozostaje w zakresie właściwości Ministerstwa Infrastruktury. Ocena czy w ww. obszarze istnieją bariery prawne narzucające jednostkom samorządu terytorialnego określone formy organizacyjne pozostaje poza kompetencjami MSWiA.
Z poważaniem
z up. Tomasz Szymański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2025 r. poz. 1684.
[2] art. 74 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153).
[3] art. 84 ustawy o samorządzie gminnym.
[4] art. 68 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym.