do ministra sprawiedliwości
w sprawie nieakceptowalnej interpretacji art. 256 § 1 Kodeksu karnego przy ocenie publicznego eksponowania symboli OUN-UPA na Stadionie Narodowym
Zgłaszający: Dariusz Matecki
Data wpływu: 10-12-2025
W interpelacji nr 12558 pytałem m.in.: „Jakie były podstawy prawne i faktyczne tej decyzji, skoro art. 256 Kodeksu karnego wprost penalizuje propagowanie faszystowskiego lub innego totalitarnego ustroju państwa, a także prezentowanie symboli takich ideologii?”
W odpowiedzi przekazano, że prokurator odmówił wszczęcia dochodzenia na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k., wobec braku ustawowych znamion czynu zabronionego. Podano, iż „trzymaniu flag używanych pierwotnie przez Organizację Ukraińskich Nacjonalistów oraz Ukraińską Powstańczą Armię oraz symboli uznawanych za nazistowskie nie towarzyszyły żadne treści świadczące o zamiarze przekonania kogokolwiek do ustroju faszystowskiego lub innego totalitarnego”, a zachowanie grupy osób „nie wypełniło znamion przestępstwa z art. 256 § 1 k.k.”.
W praktyce oznacza to, że prokuratura przyjęła wykładnię art. 256 § 1 k.k., zgodnie z którą jawne eksponowanie symboli zbrodniczej organizacji, odpowiedzialnej za ludobójstwo obywateli Rzeczypospolitej Polskiej, w trakcie masowej imprezy publicznej na Stadionie Narodowym, nie stanowi przestępstwa, jeśli jednocześnie nie wygłasza się słownych haseł wprost zachęcających do ustroju totalitarnego.
Taka interpretacja jest skrajnie wątpliwa, przede wszystkim – z celem przepisu art. 256 k.k., który ma chronić porządek konstytucyjny i pamięć o ofiarach ideologii totalitarnych. Przyjęcie, że sama ostentacyjna prezentacja banderowskich barw i symboli nazistowskich na masowej imprezie nie stanowi propagowania ustroju totalitarnego, jest de facto przyzwoleniem na ich obecność w przestrzeni publicznej.
Odpowiedź na moją interpelację w żaden sposób nie wyjaśnia, dlaczego prokuratura przyjęła taką, a nie inną wykładnię – nie wskazuje orzecznictwa sądów, nie odnosi się do historyczno-społecznego znaczenia symboli OUN–UPA, nie analizuje ryzyka legitymizowania symboliki zbrodniczej.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
Czy Prokurator Generalny podziela pogląd prokuratora, że publiczne eksponowanie czerwono-czarnej flagi OUN–UPA oraz symboli uznawanych za nazistowskie na Stadionie Narodowym nie wypełnia znamion art. 256 § 1 k.k., o ile nie towarzyszą temu słowne treści namawiające do ustroju totalitarnego?
Jaką wykładnię art. 256 § 1 k.k. – w szczególności pojęć „propagowanie” oraz „symbol” ustroju totalitarnego – przyjmuje Prokuratura Krajowa i Prokurator Generalny w oficjalnych wytycznych? Proszę o przedstawienie tej wykładni na piśmie.
Czy prokuratura dysponuje analizą orzecznictwa sądów powszechnych i Sądu Najwyższego w sprawach dotyczących publicznego eksponowania symboli totalitarnych, w tym symboli zbrodniczych organizacji, takich jak OUN–UPA? Jeżeli tak – proszę o jej przekazanie w załączeniu.
Czy – w świetle odpowiedzi na interpelację nr 12558 – można uznać, że samo eksponowanie symboli banderowskich co do zasady nie jest przestępstwem w Polsce, jeśli nie towarzyszą temu hasła słowne? Jeżeli nie – proszę jasno wskazać, w jakich okolicznościach jednak będzie to działanie penalizowane.
Brak rzetelnej odpowiedzi na te pytania jest nie do pogodzenia z powagą sprawy i zasługuje na ocenę jako skandaliczne z punktu widzenia pamięci ofiar ludobójstwa na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej.