do ministra cyfryzacji
w sprawie wprowadzenia skutecznych mechanizmów ochrony małoletnich w mediach społecznościowych
Zgłaszający: Monika Rosa
Data wpływu: 12-12-2025
Szanowny Panie Ministrze,
należy stwierdzić, że powoli niechlubną tradycją stają się wielkie procesy sądowe wytaczane przeciwko globalnym platformom mediów społecznościowych, takim jak Meta, którym zarzuca się liczne niedozwolone praktyki skierowane do osób małoletnich. Za przykład może posłużyć sprawa Commonwealth of Massachusetts przeciwko Meta Platforms, Inc. oraz Instagram, LLC, w której jasno stwierdzono, że Meta i Instagram muszą ponieść odpowiedzialność za swoje nieuczciwe i wprowadzające w błąd działania, ponieważ doprowadziły do krzywdy dzieci i młodzieży oraz wielokrotnie i świadomie przedkładały zysk nad ich zdrowie.
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że Meta wiedziała, jak bardzo uzależniające i szkodliwe są jej funkcje, jak silnie oddziałują one na młodych użytkowników oraz jak utrzymywać ich uwagę, maksymalizując zyski. Firma – mimo świadomości możliwości zmniejszenia szkodliwości swoich produktów – nie podejmowała działań naprawczych, lecz przedstawiała opinii publicznej nieprawdziwe informacje. Podkreślono, że przedsiębiorstwo wykorzystało swoją potęgę korporacyjną przeciwko wyjątkowo podatnym młodym ludziom, w nierównej walce o ich czas i uwagę, kosztem ich zdrowia psychicznego i fizycznego.
Wobec powyższego wiele państw na całym świecie podjęło realne i zdecydowane działania mające na celu ochronę nieletnich przed praktykami dużych platform technologicznych. Obecnie większość krajów wprowadza obowiązek uzyskania zgody rodzica lub opiekuna prawnego na założenie konta przez osoby małoletnie, a część państw dodatkowo zaostrza minimalny wiek umożliwiający dostęp do mediów społecznościowych. Przykładowo Australia od 2025 r. wprowadziła zakaz zakładania nowych kont osobom poniżej 16. roku życia, obligując platformy do egzekwowania tego przepisu. Francja wymaga zgody opiekuna prawnego dla użytkowników poniżej 15 lat oraz wprowadziła ograniczenia dotyczące algorytmów rekomendacyjnych kierowanych do nieletnich. Francja oparła swój system prawny na fundamentalnej zasadzie ochrony małoletnich w środowisku cyfrowym, niezależnie od formy ich obecności w przestrzeni online. Japonia rekomenduje uzyskanie zgody opiekuna prawnego dla użytkowników poniżej 18 lat w usługach opartych na przetwarzaniu danych osobowych, w tym platformach społecznościowych. Brazylia, na mocy ustawy Lei 15.211/2025 (Digital ECA), dopuszcza zakładanie kont jedynie przez osoby powyżej 16 lat, a młodsi użytkownicy wymagają zgody i nadzoru rodzica lub opiekuna. Natomiast Indie, w projekcie Digital Personal Data Protection Rules, przewidują obowiązek uzyskania zgody rodzica dla wszystkich użytkowników poniżej 18. roku życia. Rozwiązania te wymuszają na platformach nie tylko stosowanie ograniczeń wiekowych, lecz również wdrażanie skutecznych metod weryfikacji wieku oraz zgód rodzicielskich – w tym poprzez dokumenty tożsamości, metody biometryczne lub inne narzędzia technicznego uwierzytelniania opiekuna.
Dzisiaj istnieje pilna i bezdyskusyjna potrzeba podjęcia zdecydowanych, ambitnych i konsekwentnych działań, aby realnie chronić najmłodszych użytkowników Internetu przed niebezpiecznymi praktykami dużych platform technologicznych. Jako współautorka raportu „Internet dzieci” podkreślam, że mimo upływu zaledwie pół roku od jego publikacji skala korzystania przez dzieci z aplikacji społecznościowych i komunikatorów przeznaczonych formalnie od 13. roku życia pozostaje bardzo wysoka. Z takich serwisów aktywnie korzysta już 1,4 mln dzieci w wieku 7–12 lat, czyli 58% całej tej grupy. Najpopularniejsze platformy społecznościowe gromadzą setki tysięcy nieletnich użytkowników: z TikToka korzysta ponad 800 tys. dzieci (ponad jedna trzecia grupy), z Facebooka około 630 tys. (co czwarte dziecko), a z Instagrama około 370 tys. (co szóste dziecko). Podobnie powszechne jest korzystanie z komunikatorów: Messenger obejmuje 860 tys. dzieci (36%), a WhatsApp - 750 tys. (31%).
Dane te jednoznacznie pokazują, że obecny model deklaratywnego ustalania wieku użytkowników jest nieskuteczny, co powinno skłaniać do wprowadzenia bardziej adekwatnych i realnych mechanizmów ochrony najmłodszych. Jednym z możliwych kierunków zmian jest wprowadzenie - na wzór rozwiązań australijskich - ustawowego zakazu korzystania z mediów społecznościowych do momentu osiągnięcia określonego wieku, np. 16 lat. Alternatywnie można rozważyć model zakładający ustawowo weryfikowany minimalny wiek 13 lat lub dopuszczenie korzystania z mediów społecznościowych w wieku 14–15 lat wyłącznie za zgodą rodzica lub opiekuna.
Każde z tych rozwiązań stanowiłoby realną barierę chroniącą dzieci przed zbyt wczesną ekspozycją na ryzyka cyfrowe, a zarazem wymagałoby stworzenia wiarygodnego, weryfikowalnego systemu potwierdzania wieku oraz zgód rodzicielskich - obowiązującego do momentu, w którym małoletni osiągnie wiek lub poziom rozwoju umożliwiający mu samodzielne, świadome podejmowanie decyzji dotyczących przetwarzania jego danych osobowych.
Skoro w innych krajach udało się wypracować takie narzędzia ochronne, jestem głęboko przekonana, że również Polska i polscy legislatorzy są w stanie sprostać temu wyzwaniu, odpowiadając na współczesne zagrożenia i zapewniając najmłodszym obywatelom realne bezpieczeństwo w środowisku cyfrowym. Polska nie może sobie pozwolić na pozostawanie w tyle.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z uprzejmą prośbą o odpowiedź na poniższe pytania: