do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie planowanej restrukturyzacji TVP Wilno oraz jej konsekwencji dla bezpieczeństwa informacyjnego, sytuacji Polaków na Litwie i relacji polsko-litewskich
Zgłaszający: Jolanta Zięba-Gzik
Data wpływu: 12-12-2025
Szanowna Pani Minister,
zgodnie z danymi litewskiego spisu ludności z 2021 roku społeczność polska na Litwie liczy ponad 183 tysiące osób, co stanowi 6,52% mieszkańców kraju i czyni ją największą mniejszością narodową. Jej koncentracja osadnicza na Wileńszczyźnie powoduje funkcjonowanie w szczególnie wrażliwym środowisku informacyjnym, które od lat wskazywane jest przez ekspertów jako obszar narażony na oddziaływanie rosyjskiej propagandy i dezinformacji.
W tym kontekście 17 września 2019 roku, z udziałem władz Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Litewskiej, uruchomiono TVP Wilno – polskojęzyczną stację telewizyjną o charakterze lokalnym, finansowaną przez Polskę. Od momentu powstania była ona postrzegana nie tylko jako medium mniejszościowe, lecz także jako element zwiększający odporność informacyjną regionu, szczególnie po aneksji Krymu przez Federację Rosyjską oraz w warunkach trwającej wojny informacyjnej.
TVP Wilno przez lata pełniła funkcję kluczowego źródła informacji dla Polaków na Litwie, zwłaszcza osób starszych i mieszkańców obszarów wiejskich, którzy w ograniczonym stopniu posługują się językiem litewskim. Stacja skutecznie wypełniała lukę informacyjną, przeciwdziałała rosyjskiej dezinformacji, dokumentowała życie lokalnej społeczności oraz wzmacniała tożsamość narodową i spójność społeczną.
Szczególnego znaczenia nabrała w latach 2021–2025, w związku z kryzysem migracyjnym na granicy litewsko-białoruskiej, wprowadzaniem stanów wyjątkowych oraz incydentami związanymi z naruszeniami przestrzeni powietrznej Litwy. W tych okolicznościach dostępny w języku polskim, wiarygodny kanał informacyjny miał istotne znaczenie również z punktu widzenia stabilności i bezpieczeństwa państwa litewskiego.
Tymczasem Telewizja Polska rozpoczęła ograniczenia finansowe obejmujące projekty zagraniczne. Zgodnie z dostępnymi informacjami TVP Wilno ma zostać podporządkowane strukturze TVP World, co w praktyce może prowadzić do utraty lokalnego charakteru, autonomii redakcyjnej oraz ograniczenia produkcji treści odnoszących się bezpośrednio do życia polskiej społeczności na Litwie.
Zmiany te wywołały zaniepokojenie nie tylko wśród Polaków na Litwie, lecz także w litewskich środowiskach intelektualnych i politycznych. W obronie TVP Wilno wystąpili m.in. przedstawiciele forum „Jerzy Giedroyc dialogo ir bendradarbiavimo forumas”, a litewska posłanka Daiva Ulbinaitė publicznie wskazywała na możliwe negatywne skutki dla spójności społecznej i bezpieczeństwa informacyjnego regionu. Sprawa była szeroko komentowana w litewskich mediach głównego nurtu, co pokazuje jej wagę dla relacji polsko-litewskich.
Wobec powyższego zwracam się z następującymi pytaniami: