Interpelacja nr 14222

do ministra finansów i gospodarki

w sprawie strat budżetu państwa z tytułu luki VAT

Zgłaszający: Janusz Kowalski

Data wpływu: 13-12-2025

Z najnowszych danych Komisji Europejskiej wynika, że w Polsce ponownie odnotowano wzrost luki VAT rozumianej jako różnica pomiędzy należnymi a faktycznie pobranymi wpływami z podatku od towarów i usług. Zjawisko to oznacza dla budżetu państwa utratę wielu miliardów złotych rocznie, które mogłyby zostać przeznaczone na finansowanie podstawowych zadań publicznych lub ograniczenie deficytu. Jednocześnie dane Komisji wskazują, że tempo pogorszenia sytuacji w Polsce jest wyraźniejsze niż w części innych państw członkowskich Unii Europejskiej. Szczególnie niepokojący jest fakt, że wzrost luki VAT następuje po okresie, w którym Polska była wskazywana jako przykład skutecznego ograniczania oszustw podatkowych, a także w warunkach obowiązywania rozbudowanego aparatu kontrolnego i licznych obowiązków sprawozdawczych nakładanych na podatników. Rodzi to pytania o faktyczną skuteczność przyjętej strategii uszczelniania systemu podatkowego, priorytety ministra finansów oraz zdolność administracji skarbowej do zwalczania zorganizowanych oszustw zamiast koncentrowania się na drobnych i uczciwych przedsiębiorcach.

Wzrost luki VAT ma również wymiar europejski i polityczny. Dane Komisji Europejskiej są wykorzystywane w debacie o dalszej harmonizacji podatków pośrednich oraz wzmacnianiu roli instytucji unijnych w obszarze fiskalnym. Pogorszenie wyników Polski w zakresie poboru VAT może zostać użyte jako argument na rzecz ograniczania suwerenności podatkowej państw członkowskich i przenoszenia kolejnych kompetencji na poziom Unii Europejskiej. Tym bardziej zasadne jest uzyskanie jednoznacznych informacji o przyczynach wzrostu luki VAT, odpowiedzialności ministra finansów oraz planowanych działaniach naprawczych.

W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Jakie przyczyny wzrostu luki VAT w Polsce identyfikuje Ministerstwo Finansów na podstawie danych Komisji Europejskiej oraz własnych analiz oraz w jaki sposób przyczyny te zostały sklasyfikowane według ich znaczenia fiskalnego i systemowego wpływu na dochody budżetu państwa?
2. W jakim zakresie Ministerstwo Finansów wiąże wzrost luki VAT z obniżeniem skuteczności działań Krajowej Administracji Skarbowej w zwalczaniu zorganizowanych oszustw podatkowych, w tym karuzel VAT i przestępczości transgranicznej, a w jakim z czynnikami makroekonomicznymi, zmianami struktury obrotu gospodarczego lub decyzjami regulacyjnymi?
3. Jak Ministerstwo Finansów ocenia efektywność funkcjonujących narzędzi uszczelniających system VAT, w szczególności jednolitego pliku kontrolnego, systemu STIR, obowiązkowego KSeF, mechanizmu podzielonej płatności oraz rozszerzonych kompetencji kontrolnych KAS, w świetle faktu ponownego wzrostu luki VAT oraz jakie wnioski wyciągnięto z tych ocen?
4. Czy w Ministerstwie Finansów lub Krajowej Administracji Skarbowej zostały przeprowadzone analizy, audyty wewnętrzne lub ewaluacje dotyczące przyczyn wzrostu luki VAT, a jeżeli tak, jakie konkretne rekomendacje z nich wynikają i w jakim zakresie zostały one wdrożone w praktyce?
5. Jakie działania operacyjne zostały podjęte przez Ministerstwo Finansów w celu skoncentrowania kontroli skarbowych na największych źródłach strat VAT, w tym na sektorach o podwyższonym ryzyku nadużyć, oraz jakie wymierne efekty fiskalne przyniosły te działania w postaci odzyskanych wpływów budżetowych?
6. W jaki sposób Ministerstwo Finansów uzasadnia utrzymywanie lub rozszerzanie obowiązków sprawozdawczych i administracyjnych nakładanych na uczciwych podatników, w sytuacji gdy dane Komisji Europejskiej wskazują na wzrost luki VAT, oraz czy rozważana jest zmiana podejścia na bardziej selektywne, analityczne i ukierunkowane na rzeczywiste źródła nadużyć?
7. Jak Ministerstwo Finansów zamierza wykorzystywać dane Komisji Europejskiej dotyczące wzrostu luki VAT w Polsce w pracach na forum Unii Europejskiej, aby przeciwdziałać narracji uzasadniającej dalszą harmonizację podatków pośrednich i ograniczanie kompetencji fiskalnych państw członkowskich?
8. Jakie prognozy dotyczące kształtowania się luki VAT w kolejnych latach posiada Ministerstwo Finansów oraz jakie konkretne działania legislacyjne, organizacyjne i operacyjne zostały zaplanowane w celu odwrócenia obecnego negatywnego trendu?
9. Czy Ministerstwo Finansów przewiduje zmiany w strukturze organizacyjnej, sposobie zarządzania lub priorytetach Krajowej Administracji Skarbowej w związku z pogorszeniem wyników w zakresie poboru VAT, a jeżeli tak, jaki jest zakres tych zmian i harmonogram ich wdrażania?