do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie danych wskazujących na wyjątkowo wysokie zużycie antybiotyków w hodowli zwierząt w Polsce
Zgłaszający: Magdalena Łośko, Katarzyna Matusik-Lipiec
Data wpływu: 12-12-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się z interpelacją dotyczącą stosowania antybiotyków w polskim sektorze hodowlanym. Ostatnie raporty, zarówno organizacji pozarządowych, jak i instytucji unijnych, wskazują na to, że problem ten ma charakter trwały i systemowy, a dotychczasowe próby jego rozwiązania okazały się niewystarczające.
Według analiz Fundacji CIWF Polska znajdujemy się na drugim miejscu w Europie pod względem całkowitego zużycia antybiotyków w hodowli zwierząt. Dane za rok 2021 pokazują, że w naszym kraju sprzedano ponad 775 ton weterynaryjnych środków przeciwdrobnoustrojowych przeznaczonych dla zwierząt gospodarskich. Trzeba przyznać, że nie jest to chwilowy wzrost, lecz raczej utrzymująca się tendencja, która nie została powstrzymana, mimo coraz większej świadomości na temat zagrożeń oraz wcześniejszych zapowiedzi ograniczeń.
Główny Inspektorat Sanitarny (GIS) opublikował w lutym 2024 r. raport zbierający dane dotyczące zużycia środków przeciwdrobnoustrojowych oraz oporności bakterii u zwierząt produkcyjnych w latach 2019–2021. Raport ten podkreśla, że to nadmierne stosowanie tych substancji jest jednym z kluczowych czynników powstawania oporności, co stanowi realne zagrożenie dla zdrowia publicznego. Ponadto w raporcie UE dotyczącym oporności bakterii (opublikowanym przez ECDC i EFSA, dostępnym na stronie GIS) zawarto dane z lat 2021–2022, które pokazują, że patogeny odzwierzęce (np. E. coli, Campylobacter), izolowane z żywności pochodzenia zwierzęcego, coraz częściej wykazują oporność na środki przeciwdrobnoustrojowe.
To potwierdza, że problem nadużywania antybiotyków w hodowli ma bezpośredni wpływ na zjawisko lekooporności, które przekłada się na ryzyko dla zdrowia konsumentów.
Szczególnie niepokojące są informacje o stosowaniu w hodowli antybiotyków uznawanych za „krytycznie ważne” dla medycyny ludzkiej. Te leki często stanowią ostatnią deskę ratunku przy leczeniu poważnych zakażeń u ludzi. Ich powszechne stosowanie w warunkach intensywnego chowu przemysłowego budzi uzasadniony niepokój, ponieważ sprzyja rozwojowi oporności na antybiotyki. To z kolei może prowadzić do sytuacji, gdy standardowe metody leczenia przestaną być skuteczne.
Pierwszy ogólnoeuropejski raport dotyczący sprzedaży i użycia antybiotyków weterynaryjnych pokazuje, że w wielu krajach Unii Europejskiej udało się ograniczyć ich stosowanie. W niektórych państwach obserwujemy spadek zużycia tych leków, co jest efektem konsekwentnej polityki zdrowotnej, inwestycji w profilaktykę oraz poprawy warunków hodowli. Tymczasem Polska wciąż należy do czołówki pod względem skali stosowania antybiotyków, mimo licznych zapowiedzi zmian.
Eksperci i organizacje społeczne zwracają uwagę, że wysoka konsumpcja antybiotyków jest powiązana z modelem intensywnej hodowli. Zwierzęta trzymane w dużych zagęszczeniach, często w stresujących i nie do końca naturalnych warunkach, są bardziej podatne na choroby.
W takich okolicznościach antybiotyki stosuje się nie tylko w celu leczenia konkretnego schorzenia, ale też profilaktycznie, co bywa niejako „zastępnikiem” dla odpowiednich warunków bytowych. Nie powinno tak być, ale niestety często tak bywa.
Skutkiem tego jest narastająca oporność bakterii na stosowane środki. Problem antybiotykooporności to nie odległa przyszłość, lecz sytuacja, którą już dziś dostrzegają systemy opieki zdrowotnej na całym świecie. Coraz częściej mamy do czynienia z infekcjami, które trudno wyleczyć standardowymi lekami, co z kolei wydłuża i komplikuje proces leczenia oraz generuje wyższe koszty i ryzyko problemów zdrowotnych. Światowa Organizacja Zdrowia uważa tę kwestię za jedno z największych wyzwań zdrowotnych naszych czasów.
W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:
1. Czy ministerstwo posiada dane na temat ilość antybiotyków wykrytych w mięsie pochodzącym z polskich hodowli na przestrzeni ostatnich 10 lat? Proszę o wyszczególnienie danych z każdego roku.
2. Ile ton pasz zawierających dodatki paszowe, tj. probiotyki, synbiotyki, prebiotyki, sprzedano w Polsce w latach 2020-2025? Proszę o wskazanie ilości w poszczególnych latach.
3. Jakie rozwiązania zostały zastosowane w innych państwach europejskich, które w ostatnich latach zmagały się z dużą ilością antybiotyków w mięsie (np. Francja, Niemcy), a obecnie obserwują spadek zawartości tych substancji?
4. Jakie konkretne działania planuje lub już podejmuje ministerstwo, aby ograniczyć stosowanie antybiotyków w polskiej hodowli zwierząt, w szczególności tych uznawanych za krytycznie ważne dla medycyny człowieka?
5. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie bardziej szczegółowego systemu monitorowania i raportowania zużycia antybiotyków na poziomie gospodarstw, co umożliwiłoby dokładną identyfikację obszarów, w których zużycie jest najwyższe i wymaga interwencji?
6. Obecnie w UE panuje spadkowa tendencja ilości antybiotyków wykrywanych w mięsie, jednak z dostępnych raportów wynika, że sytuacja w Polsce nie ulega szczególnej poprawie. Z czego wynika sytuacja polskiego rynku hodowlanego i dlaczego należymy do europejskiej czołówki producentów mięsa o najwyższej zawartości antybiotyków?
7. Czy ministerstwo posiada informację na temat liczby przypadków śmierci zwierząt gospodarczych wynikających z przedawkowania antybiotyków lub w następstwie tego? Proszę o wyszczególnienie danych z poszczególnych lat w przedziale 2020-2025.
Z poważeniem
Magdalena Łośko
Poseł na Sejm RP