w sprawie zasad, transparentności oraz możliwej dyskryminacji instytucjonalnej w konkursie Profesjonalna Szkoła Roku 2025
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura
Warszawa, 02-04-2026
Szanowny Panie Pośle,
odpowiadając na Pana interpelację w sprawie zasad, transparentności oraz możliwej dyskryminacji instytucjonalnej w konkursie „Profesjonalna Szkoła Roku 2025“, przekazuję poniższe informacje.
Ad 1. Jakie były merytoryczne i systemowe przesłanki wykluczenia centrów kształcenia zawodowego z udziału w konkursie „Profesjonalna Szkoła Roku 2025“?
Konkurs „Profesjonalna Szkoła Roku 2025“, organizowany przez Fundację Rozwoju Systemu Edukacji we współpracy z Ministerstwem Edukacji Narodowej oraz Ośrodkiem Rozwoju Edukacji, realizowany jest w ramach projektu pn. „Opracowanie i przetestowanie modelu branżowej szkoły ćwiczeń“, współfinansowanego ze środków programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027, w którym określono nie tylko adresatów konkursu, ale również kryteria, które zostaną uwzględnione w formularzu zgłoszeniowym.
Adresatami projektu, a także przedmiotowego konkursu, są szkoły prowadzące kształcenie zawodowe zarówno w części teoretycznej, jak i praktycznej, tj. branżowe szkoły I i II stopnia, technika oraz szkoły policealne. Wybrane szkoły będą mogły w przyszłości pełnić funkcję branżowych szkół ćwiczeń, których zadaniem będzie kompleksowe wspieranie nauczycieli kształcenia zawodowego oraz studentów kierunków nauczycielskich w budowaniu i doskonaleniu warsztatu pracy. Wsparcie to obejmie w szczególności właściwy dobór narzędzi, metod i form kształcenia adekwatnych do realizowanych treści oraz grup odbiorców, a także pomoc obecnym i przyszłym nauczycielom zawodu w opracowywaniu programów nauczania oraz podejmowaniu działań innowacyjnych w obszarze dydaktyki zawodowej.
Biorąc pod uwagę powyższe, centra kształcenia zawodowego nie spełniają w pełnym zakresie założeń i celów projektu, który zakłada kompleksowe oddziaływanie dydaktyczne, metodyczne i organizacyjne charakterystyczne dla szkół prowadzących kształcenie zawodowe.
Ponadto, jak sama nazwa wskazuje, konkurs jest skierowany do szkół, a centra kształcenia zawodowego w rozumieniu ustawy – Prawo oświatowe są placówkami systemu oświaty.
Ad 2. Czy Ministerstwo Edukacji uznaje, że CKZ nie są elementem systemu wysokiej jakości kształcenia zawodowego, mimo ich kluczowej roli w praktycznej nauce zawodu?
Centra kształcenia zawodowego są niezwykle istotnym elementem systemu kształcenia zawodowego. Ze względu na zakres realizowanych zadań, a także nowoczesne zaplecze dydaktyczne obejmujące warsztaty, pracownie i sale dydaktyczne, centra kształcenia zawodowego przyczyniają się do efektywnego łączenia teorii z praktyką oraz wspierają realizację idei uczenia się przez całe życie.
Ad 3. Dlaczego wyłączono z konkursu branżowe szkoły I stopnia kształcące wyłącznie młodocianych pracowników?
Branżowe szkoły I stopnia kształcące wyłącznie pracowników młodocianych nie realizują na terenie szkoły kształcenia zawodowego w pełnym zakresie. Uczniowie będący młodocianymi pracownikami kształcenie praktyczne odbywają u pracodawców na podstawie umów o pracę w celu przygotowania zawodowego, natomiast kształcenie zawodowe teoretyczne najczęściej realizowane jest w formie turnusów dokształcania teoretycznego, na które uczniowie kierowani są przez dyrektorów szkół.
Zatem zwykle proces kształcenia realizowany bezpośrednio w szkole ogranicza się do nauczania przedmiotów ogólnokształcących, podczas gdy celem konkursu jest identyfikacja i promocja najlepszych praktyk edukacyjnych w obszarze kształcenia zawodowego, umożliwiająca wyróżnienie szkół prowadzących kształcenie zawodowe, które osiągają wysoką jakość i efektywność kształcenia zawodowego oraz stosują nowoczesne metody nauczania.
Ad 4. Z jakiego powodu ograniczono udział w konkursie wyłącznie do szkół prowadzących kształcenie w formie dziennej lub stacjonarnej?
W szkołach prowadzących kształcenie w formie dziennej lub stacjonarnej zajęcia odbywają się regularnie co tydzień (przez 5 dni w tygodniu – w przypadku formy dziennej, przez 3-4 dni w tygodniu – w przypadku formy stacjonarnej), natomiast w szkole, w której kształcenie odbywa się w formie zaocznej zajęcia prowadzone są w formie konsultacji zbiorowych dla słuchaczy co dwa tygodnie przez 2 dni.
Prowadzenie zajęć w formie dziennej lub stacjonarnej umożliwia stały kontakt słuchaczy z nauczycielami oraz gwarantuje intensywność i regularność zajęć, co pozwala na długofalową obserwację procesu dydaktycznego.
Ad 5. Dlaczego w kryteriach oceny uwzględniono konkursy: SkillsPoland, EuroSkills i WorldSkills, mimo że nie są one wymienione w wykazie konkursów ministra edukacji?
Jak wskazano powyżej, kryteria oceny w konkursie „Profesjonalna szkoła roku“ zostały określone w ramach projektu pn. „Opracowanie i przetestowanie modelu branżowej szkoły ćwiczeń“, finansowanego ze środków programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027. Wprowadzenie omawianego kryterium nastąpiło na wniosek przedstawiciela Komisji Europejskiej po prezentacji projektu podczas warsztatu poprzedzającego 12. posiedzenie Komitetu Monitorującego FERS.
Zaangażowanie szkoły w konkursy: SkillsPoland, EuroSkills i WorldSkills ma istotne znaczenie w ocenie jakości kształcenia zawodowego, ponieważ świadczy o poziomie przygotowania, ambicjach oraz rozwojowym charakterze szkoły. Udział w tego typu konkursach wymaga nauczania zgodnego z międzynarodowymi standardami branżowymi, potwierdza ponadprzeciętne kompetencje praktyczne uczniów oraz dowodzi skutecznego łączenia nauki teoretycznej z praktyką. Jest to więc bezpośredni miernik jakości przygotowania zawodowego.
Szkoła angażująca się w konkursy „Skills“ wdraża nowe technologie i rozwiązania techniczne, aktualizuje programy nauczania zgodnie z trendami rynkowymi, a także stosuje nowoczesne metody kształcenia praktycznego, co podnosi jej rangę jako szkoły nowoczesnej i rozwojowej. Przygotowanie uczniów do tych konkursów wymaga wysokich kwalifikacji nauczycieli zawodu, świadczy o ich zaangażowaniu i gotowości do ciągłego doskonalenia zawodowego oraz pokazuje zdolność do pracy mentoringowej z uczniem zdolnym.
Dodatkowo udział, a w szczególności osiągnięcia w konkursach w „Skills“, zwiększają rozpoznawalność szkoły na poziomie regionalnym i krajowym, wzmacniają współpracę z pracodawcami, a także podnoszą atrakcyjność oferty edukacyjnej dla kandydatów, co ma znaczenie w ocenie strategicznej i wizerunkowej szkoły.
Ad 6. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę zgodności regulaminu konkursu z zasadą równego dostępu do środków publicznych?
W ramach konkursu nie przewiduje się przekazywania środków publicznych. Szkoły wyłonione w konkursie nie otrzymają nagród pieniężnych, lecz wyłącznie tytuł „Profesjonalnej szkoły roku“, wraz ze statuetką oraz dyplomem.
Ad 7. Czy zdaniem Pani Minister brak obowiązku udostępniania dokumentacji konkursowej jest zgodny ze standardami przejrzystości wydatkowania środków publicznych?
Pełne informacje o konkursie, w tym publikacja jego wyników, będą zamieszczone na stronie internetowej https://www.frse.org.pl/profesjonalna-szkola-roku. Jak wskazano powyżej, w ramach konkursu nie występuje przekazywane środków publicznych.
Ad 8. Czy planowane jest wprowadzenie obowiązku przekazywania uczestnikom informacji o wynikach oceny merytorycznej wraz z uzasadnieniem punktacji?
Wszystkie zainteresowane podmioty zostaną powiadomione o wynikach konkursu zarówno za pośrednictwem korespondencji elektronicznej, jak i przez publikację informacji na stronie internetowej konkursu https://www.frse.org.pl/profesjonalna-szkola-roku.
Informacja o wynikach oceny merytorycznej wraz z uzasadnieniem przyznanej punktacji stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej , jako że dotyczy działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.
Ad 9. Czy ministerstwo dostrzega ryzyko konfliktu interesów wynikające z faktu, że komisja konkursowa składa się wyłącznie z przedstawicieli instytucji administracji oświatowej?
W komisji konkursowej wezmą udział przedstawiciele: MEN, FRSE i ORE, którzy nie są beneficjentami konkursu, nie reprezentują szkół biorących udział w konkursie i nie odnoszą bezpośrednich korzyści z jego rozstrzygnięć. W związku z tym nie zachodzi konflikt interesów: osobisty, majątkowy ani organizacyjny.
Dodatkowo pracownicy administracji publicznej zobowiązani są do działania na podstawie i w granicach prawa, zachowania bezstronności i równego traktowania podmiotów, a także przestrzegania zasad etyki służby publicznej. Naruszenie tych zasad pociąga za sobą odpowiedzialność służbową i dyscyplinarną, co znacząco ogranicza ryzyko stronniczości. Ponadto rola komisji ma charakter oceny formalno-merytorycznej, a nie uznaniowej, co minimalizuje ryzyko konfliktu interesów.
Ad 10. Czy rozważane jest poszerzenie składu komisji o przedstawicieli rynku pracy i organizacji pracodawców?
Nie jest planowane poszerzanie składu komisji konkursowej.
Ad 11. Czy ministerstwo przeanalizowało wpływ punktów premiujących dla laureatów na pogłębianie nierówności między szkołami?
W konkursie na „Profesjonalną Szkołę Roku“ nie są przyznawane punkty premiujące.
Ad 12. Czy planowana jest zmiana regulaminu konkursu jeszcze w trakcie trwającej edycji lub w kolejnych edycjach w celu zwiększenia inkluzywności i transparentności?
Nie przewiduje się zmian w regulaminie obecnej edycji konkursu. Planowane są jednak kolejne edycje, przy czym nie wyklucza się wprowadzenia aktualizacji regulaminu, jeżeli doświadczenia i wnioski płynące z przeprowadzenia I edycji konkursu wykażą taką potrzebę.
Ad 13. Czy ministerstwo rozważa stworzenie odrębnej kategorii lub ścieżki konkursowej dla centrów kształcenia zawodowego?
Obecnie nie jest projektowany konkurs tożsamy z konkursem wskazanym w pytaniach, który dotyczyłby placówek i centrów prowadzących kształcenie zawodowe niebędących szkołami.
Ad 14. Czy Pani Minister uznaje obecny regulamin konkursu za sprawiedliwy wobec wszystkich podmiotów systemu kształcenia zawodowego?
Biorąc pod uwagę, że ogłoszony konkurs, podobnie jak różne inne konkursy, kierowany jest do określonych podmiotów, nie jest zasadne ocenianie regulaminu tego konkursu w stosunku do podmiotów, których ten konkurs nie dotyczy.
Z wyrazami szacunku
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu